پوشش زنانه و مردانة عصر ناصری در نگاره‌های هزارویک شب صنیع‌الملک

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسنده

ندارد

چکیده

در سال‌های اولیه حکمرانی ناصرالدین‌شاه قاجار، منسوجات مورد استفاده در پوشش زنانه و مردانه با نقوش متنوعی آراسته می‌شده است. نگاره‌پردازی‌های نسخه هزارویک‌شب صنیع‌الملک به دلیل تعلّق به این بازة تاریخی و
واقع‌نمایی در زندگی مردم، محل مناسبی برای پژوهش در این موضوع محسوب می‌شود بنابراین پرسش آن است: با نظر به نگاره‌پردازی‌های هزارویک‌شب صنیع‌الملک، کدام طرح‌ها و نقوش در منسوجات کاربردی در پوشش زنانه و مردانة عصر ناصری رواج ‌داشته است؟ فرضیه آنکه در این روزگار همچون ادوار پیشین، نقش‌اندازی بر بستر لباس،‌ جلوه‌های متنوعی داشت و تفاوت‌های جنسیتی، تا اندازه‌ای در گزینش پارچه جهت دوخت پوشاک مطرح بود. هدف آنکه با مطالعة نگاره‌های نسخه قاجاری هزارویک‌‌شب صنیع‌الملک نسبت به بازشناسی و مقایسة انواع طرح و نقش پارچه در اوان دورة ناصری اقدام شود. نتیجه مطالعه به شیوه توصیفی ـ تحلیلی و نمونه‌گیری احتمالی طبقه‌بندی بیست‌وچهار نگاره از هزارویک‌شب صنیع‌الملک نشان می‌دهد: در پوشش زنانه، منسوجات طرح‌دار با نقوش گیاهی در اندرونی به‌کار می‌آمد درمقابل استفاده از انواع ساده در فضای بیرونی مرسوم بود. دربارة پوشش مردانه، اولویت با منسوجات ساده بود، فقط پارچه‌های ترمه (منقوش به بته‌جقه) در دوخت قبا مورداستفاده قرار می‌گرفت و بهره‌گیری محدود از دیگر انواع طرح‌دار به تزیینات لباس خلاصه می‌شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Naser al-Din Shah-Era Women’s and Men’s Clothing as Reflected in Sani ol-Molk’s Illustrations for One Thousand and One Nights

نویسنده [English]

  • AMENEH MAFITABAR
چکیده [English]

In the early years of the reign of Naser al-Din Shah Qajar, textiles were frequently presented in a simple form or with paisley motif (Terma fabric). These textiles characterized by a wide variety of designs and motifs were used for men's and women's clothing on that era. For the aim of this study, Sani-al-Mulk's illustrations for One Thousand and One Nights were selected as a relic of that historical period, reflecting naturalism in people's lives. Therefore, the present study seeks to find out, according to Sani-al-Mulk's illustrations for One Thousand and One Nights, which designs and motifs for men's and women's clothing in Naseri era were used. The research hypothesis states that in this period, as in the previous periods of the Qajar dynasty, designing on clothing or at least in women's clothing was more comprehensive than paisley and gender differences were to some extent considered in the selection of fabric to sewing. Thus, this study aims to study and compare the types of designs, motifs and use of fabrics in the early Naseri period by analyzing the Qajar version of Sani-al-Mulk's illustrations for One Thousand and One Nights. Using an analytical-comparative method and stratified random sampling, this study focused on twenty four Sani-al-Mulk's illustrations for One Thousand and One Nights. The results also revealed that in women's clothing, textiles with motif were used inside and the simple forms were used outside. The motifs for inside fabrics were not confined to paisley, but it was embodied in the form of plants. On the other hand, simple textiles were prioritized for men' clotting and only Terma was used for Qaba and other designed types were only used for clothing decoration.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Textile
  • Naser al-Din Shah Qajar
  • Sani ol-Molk
  • One Thousand and One Nights
  • Design
  • Motif