باغ نظر

گفتمان اصالت و فناوری در نظریۀ معماری سرآمد: رویکردی تحلیلی به مفهوم نوآوری در بناهای یادمانی

10.22034/bagh.2026.519183.5802
دوره 23، شماره 159
شهریور 1405
صفحه 53-72
باغ نظر

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

وحید مجیدی 1
سیده رضوانه حسینی 2
سعید حقیر 3
محمدجواد مهدوی نژاد 4
کیوان صالحی 5

1 گروه ساختمان، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران

4 گروه معماری، دانشکدۀ مهندسی و معماری، دانشگاه نیزوی، نیزوا، عمان

5 گروه روش‌ها و برنامه‌ریزی آموزشی و درسی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم‌تربیتی، دانشگاه تهران، ایران

چکیده
بیان مسئله: چگونگی نگاشت سیمای آیندۀ معماری و معماری آینده، یکی از پرسش‌های دامنه‌دار پژوهش‌های حوزۀ تاریخ و نظریۀ معماری است. صورت‌بندی این مسئله مستلزم خوانشی تحلیلی از نظریه معماری سرآمد با تمرکز بر مفهوم معاصریت است؛ و یادمان‌های آرامگاهی ایران دربازۀ زمانی 1300 تا 1357 ه.ش از مصادیق قابل استناد برای واکاوی این پرسش‌اند.
هدف پژوهش: ارائه نگاشتی از سیمای معماری آینده ایران مبتنی بر مفهوم معاصریت در بناهای یادمانی معاصر، هدف این پژوهش است؛ تا ظرفیت‌های معنایی در شکل‌دهی به افق‌های نوظهور در طراحی بناهای یادمانی توسعه یابد.
روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد آمیخته و مبتنی بر طرح اکتشافی متوالی، شامل یک بخش کیفی و یک بخش کمّیِ دو مرحله‌ای انجام شد. بخش کیفی، با مطالعات اسنادی و تحلیل مضمونِ گفتمان معماری سرآمد منجر به استخراج و سازماندهی مضامین پنهان در 17 بنای یادمانی شد. بخش کمّی، نیز ابتدا پرسشنامه‌ای با هشت‌گویه‌ توسط نگارندگان ساخته شد که روایی محتوایی آن از طریق روش ارجاع به خبرگان و همسانی درونی با ضریب آلفای کرونباخ 8/ 0 تأیید شد. سپس هشت بنای منتخب، توسط صاحب‌نظران تاریخ و نظریۀ معماری ارزیابی؛ و داده‌های حاصل با آزمون ناپارامتریک فریدمن در نرم‌افزار SPSS- 22 تحلیل شدند.
نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد که مفهوم نوآوری در گفتمان معماری سرآمد از نسبت معنادار میان دو مقوله اصالت و فناوری قابل تبیین است. اصالت، شامل شکل و فرم، اصول ساختاردهندۀ طرح، و رابطه با محیط پیرامون است؛ و فناوریِ نوآورانه نیز، مواد و مصالح، و فناوری ساخت را در بر می‌گیرد. نتایج کمّی نیز نشان داد که آرامگاه ابن‌سینا در همدان در بالاترین سطح از بازنماییِ مفهوم معاصریت در گفتمان معماری سرآمد قرار دارد.

کلیدواژه‌ها

معماری معاصر
معاصریت
نظریۀ معماری سرآمد
اصالت
فناوری
نوآوری معماری
آیندۀ معماری و معماری آینده
بناهای یادمانی.
موضوعات

عنوان مقاله English

Discourse of Authenticity and Technology in the Theory of High-Performance Architecture: An Analytical Approach to the Concept of Innovation in Monumental Buildings

نویسندگان English

Vahid Majidi 1
Sayedeh Rezvaneh Hossieni 2
Saeed Haghir 3
Mohammadjavad Mahdavinejad 4
Keyvan Salehi 5
1 Department of Construction, Faculty of Architecture and Urban Planning, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urbanism, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 Department of Landscape Architecture, School of Architecture, College of Fine Arts, University of Tehran, Iran
4 Department of Architectural Engineering, College of Engineering and Architecture, University of Nizwa, Nizwa, Oman
5 epartment of Methods, Educational Planning, and Curriculum, Faculty of Psychology and Education, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

Problem statement: How to map the future appearance of architecture and the future architecture is one of the enduring questions in research on architectural history and theory. Formulating this problem requires an analytical reading of High-Performance Architectural Theory with a focus on the concept of contemporaneity. Funerary monuments in Iran dating from 1921 to 1978 provide relevant cases through which this question can be investigated.
Research objective: This study aims to map the future image of Iranian architecture based on the concept of contemporaneity in contemporary monuments, thereby developing the semantic capacities that contribute to shaping emerging horizons in the design of monuments.
Research method: The study adopted a mixed methods approach based on an exploratory sequential design, comprising a qualitative phase followed by a two-stage quantitative phase. The qualitative phase employed documentary research and thematic analysis of the discourse of high-performance architecture, resulting in the identification and organization of latent themes across 17 monuments. In the quantitative phase, the authors first developed an eight-item questionnaire whose content validity was confirmed through expert judgment and internal consistency was established with a Cronbach’s alpha of 0.80. Eight selected monuments were then evaluated by experts in architectural history and theory, and the resulting data were analyzed using the nonparametric Friedman test in SPSS 22.
Conclusion: The findings indicate that the concept of innovation within the discourse of high-performance architecture can be explained through the meaningful relationship between authenticity and technology. Authenticity encompasses shape and form, design-organizing principles, and relationship with the surrounding environment, while innovative technology comprises materials and construction technology. The quantitative findings further showed that the Avicenna Mausoleum in Hamedan exhibited the highest level of representation of contemporaneity in the discourse of high-performance architecture.

کلیدواژه‌ها English

  • Contemporary Architecture
  • Contemporaneity
  • High-Performance Architectural Theory
  • Authenticity
  • Technology
  • Architectural Innovation
  • Future of Architecture and Architecture of the Future
  • Monuments.
بانی مسعود، امیر. (1388). معماری معاصر ایران: در تکاپوی سنت و مدرنیته. هنر و معماری قرن. 
بحرالعلومی، حسین. (1355). کارنامه انجمن آثار ملی از آغاز تا 2535 شاهنشاهی، 1355-1301 هجری خورشیدی. انجمن آثار ملی.
بهزادفر، ماندانا و کرامتی، غزال. (1396). تاملی بر مبانی نظری طراحی معماری یادمانی. نخستین کنفرانس ملی به سوی شهرسازی و معماری دانش بنیان، تهران. https://civilica.com/doc/641136
حقیر، سعید و کامل‌نیا، حامد. (1400). نظریۀ مدرنیته در معماری ایران. فکر نو.
رجبی، پرویز. (1355). معماری ایران در عصر پهلوی. دانشگاه ملی ایران- شهید بهشتی. 
سیحون، هوشنگ. (1341). گفتگو با آرش غفاری. فصلنامۀ آرش.
شافعی، بیژن؛ سروشیانی، سهراب و دینل، ویکتور. (1384). معماری کریم طاهرزاده بهزاد. دید. 
شاهد، زهره و شاهرودی، فاطمه. (1397). تقابل سنت و مدرنیته در آثار یادمانی ایران از دهه 20 تا 50 شمسی (نمونه موردی آرامگاه کمال‌الملک). کنفرانس بین‌المللی عمران، معماری و مدیریت توسعه شهری در ایران، تهران. https://civilica.com/doc/846686
قبادیان، وحید. (1392). سبک‌شناسی و مبانی نظری در معماری معاصر ایران. علم معمار.
گنجی خیبری، ابوالفضل؛ دیبا، داراب و شاهچراغی، آزاده. (1394). تبعیت فرم از داده: معماری زمینه‌گرا در عصر دیجیتال. معماری و شهرسازی ایران، 6(10)، 63-82. https://doi.org/10.30475/isau.2016.62008
مفید، حسین و رئیس‌زاده، مهناز. (1385). ماجرای معماری سنتی ایران در خاطرات استاد حسین لرزاده. مولی.
مهدوی‌نژاد، محمدجواد. (1396). گفتمان معماری سرآمد: الگویی برای نقد آثار معماری معاصر. هویت شهر، 1(30)، 59-68.
مهدوی‌نژاد، محمدجواد. (1397). معماری سرآمد: دستور زبان معماری آینده ایران.  دانشگاه تربیت مدرس.
نصر، طاهره. (1383). معماری و شهرسازی شیراز در دورۀ پهلوی اول (1300-1375 خورشیدی). روزنه کار.
وزارت مسکن و شهرسازی. (1387). معماری معاصر ایران، 75 سال بناهای عمومی ایران. پیام سیماگران. 
Agamben, G. (2010). ‭Qu est-ce que le contemporain? (A. Kianpour, Trans.). Neshar joghad. (Original work published 1942)‬‬‬‬‬‬‬‬‬
Grutter, J. K. (2004). ‭Ästhetik der Architektur : Grundlagen der Architektur-Wahrnehmung (J. Pakzad, & A. Homayoun, Trans.). Shahid Beheshti University Press. (Original work published 1987)‬‬‬‬‬‬‬‬‬
Taghavi, T., & Kafshchian Moghadam, A. (2019). Reading about contemporaneity in art. Journal of Fine Arts: Visual Arts, 24(2), 5-14. https://doi.org/10.22059/jfava.2018.252196.665877
Mahdavinejad, M. J., & Bahrami, M. (2014). Interaction of Monumentalism and Sustainability in Contemporary Architecture of Iran. Journal of Sustainable Architecture and Urban Design, 2(1), 43-56. https://doi.org/20.1001.1.25886274.1393.2.1.4.7
Hassanisaleh, S., Etessam, I., & Zabihi, H. (2021). Media Beauty of Architectural Technology in Selected Monuments in Contemporary Architecture of Iran. Naqshejahan- Basic studies and New Technologies of Architecture and Planning, 11(1), 37-52. https://doi.org/20.1001.1.23224991.1400.11.1.5.8
Turkaman, Z., Ansari, M., & Kiani, M. (2021). The Role of the Meaning Component in Associating the Meanings of Architectural Works as an Urban Symbol through the Opening Experiment of the Meaning of a Case Study: Contemporary Iranian Monuments (Pahlavi II to date). Geography and Regional Planning, 11(44), 739-751. https://doi.org/10.22034/jgeoq.2021.138283
Mollasalehi, H. (2015). Rereading of Memory and Identity in Monumental Architecture of Iran. The Monthly Scientific Journal of Bagh-e Nazar, 12(34), 69-82. https://www.bagh-sj.com/article_11091.html?lang=en
Attwa, Y., Refaat, M., & Kandil, Y. (2022). A study of the relationship between contemporary memorial landscape and user perception. Ain Shams Engineering Journal, 13(1), 101527. https://doi.org/10.1016/j.asej.2021.06.013
Clarke, V., & Braun, V. (2013). Teaching thematic analysis: Overcoming challenges and developing strategies for effective learning. The psychologist, 26(2), 120-123. https://www.researchgate.net/publication/269928387_Teaching_thematic_analysis_Overcoming_challenges_and_developing_strategies_for_effective_learning
Creswell, J. W. (2015). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research. pearson. 
Creswell, J. W., & Clark, V. L. P. (2017). Designing and conducting mixed methods research. Sage publications. https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=2875785
Pourbagher, S. (2023). Designerly Approach to Highperformance Architecture: Interaction of Context and Emerging Technologies. Naqshejahan- Basic studies and New Technologies of Architecture and Planning, 13(4), 123-146. https://doi.org/20.1001.1.23224991.1402.13.4.6.9
Damir, M., Oevermann, H., Meyer, M., Mahdavinejad, M., & Elmouelhi, H. (2024). Sites of Modern Industrial Heritage in Egypt and Iran: Local, National, and International Relevance for Conservation and Reuse. Docomomo Journal, 71, 4-12. https://doi.org/10.52200/docomomo.71.02 
Diba, D. (2012). Contemporary Architecture of Iran. Architectural Design, 82(3), 70-79.  https://doi.org/10.1002/ad.1406
de Maison Rouge, I. (2006). L'art contemporain (Vol. 28). Le Cavalier bleu.
Falahat, M. S., & Shahidi, S. (2015). The Role of Mass - Space Concept in Explaining the Architectural Place. The Monthly Scientific Journal of Bagh-e Nazar, 12(35), 27-38. https://www.bagh-sj.com/article_11715_9198d17a6b352b1034e58e556a3f7aea.pdf 
Mahdavinejad, M. (2022). Conceptualization of Highperformance Architecture Theory to Explain Revivalist Trends in Developing Countries. Rahppoye, Hekmat-e Honar, 1(1), 27-38. https://doi.org/10.22034/rph.2022.697030 
Mahdavinejad, M., & Hosseini, S. A. (2019). Data mining and content analysis of the jury citations of the Pritzker Architecture prize (1977–2017). Journal of Architecture and Urbanism, 43(1), 71–90. https://doi.org/10.3846/jau.2019.5209
Mahdavinejad, M., Gharaati, F., & Galil, M. I. (2025). Anticipating the Future of Iranian Cities: High-Tech Versus Nature-Based Solutions. In Cities as Anticipatory Systems (pp. 103–125). Springer Nature Switzerland. https://doi.org/10.1007/978-3-031-78162-9_7
Majidi, V., Ghafourian, M., Salehi, K., & Sadram, V. (2024). Explaining the Concept of Critique Sessions in Architectural Education System. The Monthly Scientific Journal of Bagh-e Nazar, 21(136), 59-84. https://doi.org/10.22034/bagh.2024.433824.5531 
Majidi, V., Mehdizadeh Saradj, F., & Khanmohammadi, M. A. (2023). Explaining the Quality of the Architectural Space in Academic Libraries Based on User Preferences. The Monthly Scientific Journal of Bagh-e Nazar, 20(122), 29-52. https://doi.org/10.22034/bagh.2023.351938.5227 
Majidi, V., Mehdizadeh Saradj, F., Salehi, K., & Seddighikhavidak, S. (2025). The Simultaneous Application of Flipped Classroom and Group Discussion to Improve the Quality of Learning the History of World Architecture Course: An Intervention Mixed Methods Design. The Monthly Scientific Journal of Bagh-e Nazar, 21(140), 17-32. https://doi.org/10.22034/bagh.2024.472786.5646
Nicolai, B. (2013). New monumentalism in contemporary architecture. Anglia, 131(2-3), 297-313.  https://doi.org/10.1515/anglia-2013-0038
Punch, K. F., & Oancea, A. E. (2014). Introduction to research methods in education. SAGE Publications Ltd.
Sert, J. L., Léger, F., & Giedion, S. (1943). Nine points on monumentality. Architecture culture, 1968, 27-30.
Tarczyński, R. (2021). Architectural Narration of Memorial Architecture Throughout 20th and 21st Centuries: Form, Spatial and Exhibition Design as Means to Deliver Stories and Experience. https://repository.tudelft.nl/record/uuid:c7eb3c20-6bfd-47c0-9a16-86677ec5c20b
Yavari Kolour, M., Ayvazian, S., Fakhar Tehrani, F., & Saed Samie, A. (2020). Explaining the Impact of Social and Political Currents of 1921-1978 on the Formation of Contemporary Memorial Tombs of Iran. The Monthly Scientific Journal of Bagh-e Nazar, 17(89), 5-18. https://doi.org/10.22034/bagh.2020.199826.4282 
Yin, R. K. (2015). Qualitative research from start to finish. Guilford publications. 

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما