تأثیر منظومۀ «مَم و زین» اثر احمد‌خانی بر درام کُردی با رویکرد اقتباس در ادبیات تطبیقی


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 02 اردیبهشت 1405

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 هیئت علمی گروه آموزشی هنرهای نمایشی دانشگاه تهران

2 گروه آموزشی هنرهای نمایشی دانشگاه تهران

چکیده
بیان مسئله: تعداد کثیری از درام‌هایی که به زبان کُردی خلق، منتشر یا اجرا شده‌اند، در داستان‌ها، افسانه‌ها و منظومه‌هایی ریشه دارند که پیش‌تر توسط نویسندگان و شاعران کُرد پدید آمده‌اند. از این میان به برخی از آثار، درام‌نویسان بیش‌تری توجه کرده‌اند. منظومۀ« مَم و زین»، یکی از این آثار است که بر اساس آن تعداد توجه‌برانگیزی درام و دیگر گونه‌های ادبی و هنری خلق شده است. این اثر نخستین منظومۀ بلندِ نوشته‌شده به زبان کُردی که احمد‌خانی در نیمۀ دوم قرن هفدهم میلادی آن را سروده است.
هدف پژوهش: در این مقاله‌ تلاش شد با استفاده از نظریات لیندا هاچن در اقتباس و انواع آن، تأثیرات مختلف این منظومه در درام‌های کُردی بررسی و به این سؤال اصلی پاسخ داده شود که منظومۀ «مم و زین» چه تأثیری بر درام‌نویسی کُردی داشته و آثار نمایشی متأثر از آن چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی با اثر اصلی و یکدیگر دارند.
روش پژوهش: روش پژوهش در این مقاله توصیفی-‌تحلیلی، بر مبنای اقتباس و انواع آن از دیدگاه لیندا هاچن بود و سعی شد از منابع کتابخانه‌ای موجود در این زمینه و نیز خود منظومۀ مورد‌نظر و دو درام‌ متأثر از آن« مَم و زین از پیرمرد» و« مَم و زین از رسول بانگین»، برای پاسخگویی به پرسش مطرح‌شده بهره گرفته شود.
نتیجۀ پژوهش: نتیجۀ حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد که منظومۀ «مَم و زین» یکی از آثار پرطرفدار برای خلق درام‌های کُردی بوده و درام‌نویسانِ کُرد، در آثار خود بر اساس این منظومه، در کنار شباهت‌های بسیار، نوع نگاه خود را نیز در اثر خود لحاظ کرده و از زوایای مختلف این منظومه را به یک نمایشنامه برای اجرا تبدیل کرده‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

The Influence of the Epic "Mem û Zîn" on Kurdish Drama: An Adaptation Approach in Comparative Literature

نویسندگان English

Majid Sarsangi 1
Salaheddin Mohammadi Baneh 2
1 Associate Professor of Department of Dramatic Arts, University of Tehran
2 Department of Dramatic Arts, University of Tehran
چکیده English

Problem statement: A significant number of dramas created, published, or performed in the Kurdish language are rooted in stories, legends, and epics previously composed by Kurdish writers and poets. Among these works, some have received particular attention and inspired numerous playwrights.
The epic Mem û Zîn stands out as one such work that has served as the foundation for numerous dramas and other literary and artistic genres. Composed by Ahmad Khani in the second half of the 17th century, it represents the first long-form poetic work written in the Kurdish language.
Research objective: This article employs Linda Hutcheon's theories of adaptation to examine the diverse influences of Mem û Zîn on Kurdish dramas. It seeks to answer the central question: What impact has this epic had on Kurdish playwriting, and what similarities and differences exist between the original work and its dramatic adaptations?
Research method: The research adopts a descriptive-analytical methodology based on Hutcheon's adaptation framework, utilizing available library resources, the original epic, and three selected dramatic adaptations: Mem û Zîn by Pîrê Merd, Mem û Zîn by Rasul Bangin, and Mem û Zîn by Talat Saman.
Conclusion: The findings reveal that:
1. Mem û Zîn remains one of the most popular source texts for Kurdish dramatic creations.
2. While maintaining core similarities with the original, Kurdish playwrights have infused their unique perspectives into their adaptations, reinterpreting the epic through various theatrical lenses for contemporary performance.

کلیدواژه‌ها English

  • Mem û
  • n, Adaptation, Comparative Literature, Kurdish Drama, Ahmad Khani