تبیین تأثیر اندیشه‌های نو‌گرایانه بر فرآیند معماری به سبک مدرن بین‌المللی در ایران و ازبکستان

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر دکتری، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.

2 استادیار، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.

3 دانشیار، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

چکیده

یان‌مسئله: در دورۀ پهلوی دوم بعد از خارج‌شدن معماری تاریخی ایران از گردونۀ رقابت، تمامی عرصه شهرهای کشور در موقعیت نوسازی قرار می‌گیرند. همچنین در این دوران در ازبکستان نیز تحولات ‌متعددی تحت فرآیندهای مدرنیزاسیون شوروی صورت می‌گیرند. از این‌رو به نظر می‌رسد معماری سبک مدرن بین‌المللی شکل‌گرفته در ایران و ازبکستان دارای شباهت‌ها و تفاوت‌هایی باشد.
هدف‌پژوهش: شناخت چگونگی ورود و شکل‌گیری سبک مدرن بین‌المللی و نحوه تأثیر‌گذاری آن بر شیوه‌های معماری در کشورهای ایران و ازبکستان است تا به این سؤالات پاسخ داده‌ شود: آیا جریانات فکری، سیاسی و اجتماعی نو‌گرا در کشور‌های ایران و ازبکستان بر فرآیند معماری و ساختمان‌سازی در این دو کشور و ورود سبک مدرن بین‌المللی تأثیرگذار بوده‌اند؟ معماری سبک بین‌المللی در ایران و ازبکستان دارای چه ساختار، ماهیت و وجوه تفاوت و شباهت‌هایی بوده ‌است؟
روش ‌پژوهش: این پژوهش به صورت تطبیقی و با رویکردی کیفی به کمک مطالعات اسنادی و میدانی صورت گرفته ‌است که از روش‌تحقیق تاریخی-تفسیری در بخش گردآوری مبانی ‌نظری تاریخی و روش‌ تحقیق توصیفی-تحلیلی در زمینۀ تحلیل آثار معماری استفاده شده‌است. جامعه آماری بناهایی هستند که به سبک معماری مدرن بین‌المللی در ایران و ازبکستان در دورۀ پهلوی ‌دوم ساخته شدند و جامعۀ نمونه شامل آن تعداد از بناهایی است که در بازۀ زمانی مشابه (از نظر سال ساخت) قرار‌دارند و از نظر شباهت‌های عینی و عملکردی دارای قرابت‌های سبک‌شناسانه هستند.
نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهند که مؤلفه‌های سبک مدرن بین‌المللی در هر سه بعد عینی، عملکردی و کالبدی در دو کشور به‌صورت مشابه تجلی یافته‌اند و ظهور مؤلفه‌های عینی، نسبت به دو مؤلفۀ دیگر شاخص‌تر بوده است اما ازبکستان در سال‌های (1971-1983 م.) سعی در بازیابی ریشه‌های تاریخی خود داشته‌ است که نمونۀ بارز دستیابی به سبک ملی‌گرا را می‌توان در تزئینات و طرح‌های دوران‌اسلامی به‌کار‌ گرفته‌شده در نمای ساختمان‌های ساخته شده در این دوران مشاهده کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Revisiting the Influence of Modernism on International Style Architecture in Iran and Uzbekistan

نویسندگان [English]

  • Nazanin Islami 1
  • Fariba Alborzi 2
  • Hossein Soltanzadeh 3
1 Ph.D. Candidate, Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Qazvin Branch, Islamic Azad University, Qazvin, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Qazvin Branch, Islamic Azad University, Qazvin, Iran.
3 Associate Professor, Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Problem Statement: As the classical Iranian architecture went out of fashion during the Second Pahlavi Era, Iranian cities were poised for renovation. In the same period, the Soviet modernization campaign in Uzbekistan led to major developments in the country. In this light, International Style architecture emerging in the two countries appears to have some similarities and differences.
Research Objective: This study aims to discover how the International Style was introduced, developed, and affected the architecture and construction practices in Iran and Uzbekistan to answer the following questions:  Have modernist intellectual, political, and social movements in Iran and Uzbekistan influenced architecture and construction and the introduction of the modernist International Style in the two countries? What is the nature and structure of International Style architecture in Iran and Uzbekistan, and what are their similarities and differences?
Research Method: The present work is a comparative study and adopts a qualitative approach based on documentary and field studies. Historical–theoretical foundations were gathered by the interpretive historical method, and architectural works were analyzed by a descriptive–analytical approach. The statistical population consists of International Style buildings constructed in Iran and Uzbekistan during the Second Pahlavi Era, and the sample comprises structures belonging to the same period (construction year) that share stylistic physical and functional similarities.
Conclusion: The results are suggestive of the objective, functional, and physical manifestation of the modernistic International Style components in both countries, but objective components appear more accentuated. Uzbekistan, however, displayed an attempt to restore its historical roots from 1971 to 1983, which is reflected in the nationalistic style of architecture materialized in the Islamic decorations of the building façades dating back to this period.

کلیدواژه‌ها [English]

  • International Style
  • Contemporary Iranian Architecture
  • Contemporary Uzbek Architecture
  • Soviet Modernism
بانی مسعود، امیر. (1388). معماری معاصر ایران: در تکاپوی بین سنت و مدرنیته. تهران: نشر هنر معماری قرن.
بانی مسعود، امیر. (1389). معماری غرب: ریشه‌ها و مفاهیم. تهران: نشر هنر معماری قرن.
باور، سیروس. (1388). نگاهی به پیدایی معماری نو در ایران. تهران: نشر فضا.
بدری، روح الله. (1391). تحولات سیاسی-اجتماعی آسیای مرکزی در سده نوزدهم میلادی. مسکویه، 7‌(22)، 23-62.
بسکی، سهیلا. (1376). گاهشمار تحولات شهرسازی جدید در ایران (2). آبادی، 5‌(18)، 4-24.
جوادی، محمد هادی. (1374). تجربه‌های دولت در خانه‌های ارزان. مجموعه مقالات کنگره اول تاریخ معماری و شهرسازی ایران. تهران: سازمان میراث فرهنگی.
حبیبی، محسن و هورکاد، برنارد. (1384). اطلس کلانشهر تهران. تهران: شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری.
طالبی، حامد؛ حجت، عیسی و فرضیان، محمد. (1393). بررسی نقش حکومت، مردم و معماران در پیدایش کوی‌های مسکونی کوتاه مرتبه تهران در دوره پهلوی دوم. هنرهای زیبا- معماری وشهرسازی، 19(1)، 23-32.
کیاکجوری، خدیجه. (1351). مشخصات کوی‌ها و مساکن در 9 محله شهر تهران (گزارش منتشر نشده). وزارت آبادانی و مسکن، تهران: دفتر مطالعات و معیارهای ساختمانی.
مختاری طالقانی، اسکندر. (1390). میراث معماری مدرن ایران. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
وفایی، عباسعلی. (1388). نگاهی به آموزش فلسفه در آسیای میانه (با تاکید بر ازبکستان). حکمت و فلسفه، 5(17)، 49-59.
ویلبر، دونالد و گلمبک، لیزا. (1374). معماری تیموری در ایران و توران (ترجمه محمد یوسف کیانی و کرامت الله افسر). تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.

Abazov, R. (2007). Culture and customs of the central Asian republics. United States: Greenwood Press.
Akhmedov, U. & Nazarova, D. (2015). About the initial urban planning culture in Uzbekistan.Architecture and Construction of Uzbekistan. International Journal of Scientific & Technology Research, 4(3), 45-49.
A.s.p Residential tower .Retrieved January 25, 2020, from http://asp-co.ir/fa/Projects/tehran-tower/
Building for the Central Committee of the Communist Party of Uzbekistan .Retrieved July 27, 2019, from http://wiki.azw.at/sovietmodernism_database/home.php?il=1649&l=deu&findall=&function=&land=Uzbekistan&act=print
Castillo, G. (1997 ). Soviet Orientalism: Socialist Realism and Built Tradition. TDSR, 7(2), 33-47.
 Hilton Hotel in Tehran. Retrieved January 27, 2020, from https://esteghlalhotel.ir/page/history.
Hotel Rossiya in Tashkent. Retrieved July 27, 2019, from http://wiki.azw.at/sovietmodernism_database/home.php?il=1646&l=deu&findall=&function=&land=Uzbekistan&act=print.
House of Consumer´s Cooperative Societies .Retrieved Julay 27, 2019, from http://wiki.azw.at/sovietmodernism_database/home.php?il=1672&l=deu&findall=&function=&land=Uzbekistan&act=print
Meuser, Ph. (2016). Seismic Modernism Architecture and Housing in Soviet Tashkent. Germany: Dom publishers.
 Ministry of Agriculture building in Tehran. Retrieved January 23, 2020 from https://www.arel.ir/gallery/
 Laleh Hotel in Tehran. Retrieved junuary 21, 2020, from https://www.iranhotelonline.com/hotels/Tehran/
Rujivacharakul, V., Hahn, H., Tadashi, O. & Christensen, P. (2013). Architecturalized Asia. United States: University of Hawai’i Press.
Stronski, P. (2010). Tashkent: forging a Soviet city (1930-1966). Russia: University of Pittsburgg Press
Sepah Central Bank in Tehran. Retrieved January 25, 2020, from https://archawpress.com/23690/
 Uzbekistan Hotel in Tashkent. Retrieved July 28, 2019, from http://wiki.azw.at/sovietmodernism_database/home.php?il=1663&l=deu&findall=&function=&land=Uzbekistan&act=print
Vienna centre of architecture. (2013). Soviet Modernism 1955-1991: Unkhown History. Austria: park books.