جایگاه تخصص میانی در نظام حرفه‌ای معماری و ساختمان (مطالعه موردی: دفاتر نظام مهندسی شهر قم)

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران، استادیار دانشگاه فنی و حرفه ای

2 گروه ساختمان، آموزشکده فنی پسران قم، دانشگاه فنی و حرفه ای، استان قم.

چکیده

- بیان مساله (اهمیت موضوع، وضع موجود، دغدغه نگارنده)،
مطالعه در مورد ساختار حرفه‌ایِ معماری از مسایل مهم مورد بررسی در دو دهة اخیر بوده است؛ ساختار عام نظام حرفه‌ایِ ساختمان در ایران متکی بر دفاتر نظام مهندسی است که بخش مهمی از نیروی کار در آنها را کاردان‌های معماری و ساختمان تشکیل می‌دهند که همواره در پژوهش‌ها و برنامه‌ریزی‌ها در حاشیه مانده‌اند.
- هدف
این پژوهش برای تبیین موقعیت کاردان‌های معماری، جایگاه دقیق شغلی آنها و میزان تأثیر آنها در طرح‌های معماری طراحی شده است.
- روش تحقیق
در بخش نخست، با راهبرد تفسیری ـ تاریخی، به بررسی تطورات مفهوم تکنسین طراحی از دوره باستان تاکنون در ایران و جهان پرداخته می‌شود؛ در بخش دوم نیز با تحلیل منطقی وضعیت معاصر تعاریف شغلی کاردان‌ها در جهان، مدلی عمومی از این جایگاه بدست داده می‌شود. در بخش سوم با استفاده از مردم‌نگاری نیروی انسانی ردة میانی دفاتر نظام مهندسی قم (با تکنیک‌های مشاهده طولانی، مصاحبه عمیق و مصاحبه عینی)، سعی شده است که وضعیت موجود با یافته‌های دو بخش قبلی مقایسه و نتیجه‌گیری شود.
- نتیجه‌گیری
بررسی حاضر نشان‌دهندة آن است که در سیر تاریخی تطوّر جایگاه کاردان‌ها، وضعیت از تقسیم‌کار مبتنی بر مراتب تخصّص‌ها (حالت کارآموزی و شاگردی سنّتی) به سمت تقسیم‌کار مبتنی بر مراتب اجتماعی متمایل شده است. در نهایت چهار مدل اصلی از وضعیت اشتغال کاردان‌ها در جهان بدست داده شده است. تمایز این مدل‌ها در مستقیم یا غیر مستقیم بودن واسطه‌گری کاردان میان طراح معمار و عوامل دیگر مؤثر در طرح (کارفرما، عوامل قانونی، مهندسین دیگر و عوامل اجرایی) است. در مورد دفاتر ایران، مطالعة موردی در نظام مهندسی شهر قم، حاکی از آن است که وظایف دفتری، ارتباط با کارفرما و طراحی برخی پروژه‌ها، سه موضوعی است که در واقعیت، رواج دارد، اما در حیطة رسمی شغل این افراد و آموزش انها تعریف نشده است؛ این امر بازنگری در آموزش و الگوی شغلی این گروه را طلب می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

middle-range proficiency in the professional body of architecture and building (case study: Design offices of engineer's council of Qom)

نویسندگان [English]

  • Masoud Nari Ghomi 1
  • Hojat-allah Bahreyni 2
1 phd. Faculty of Fine Arts, University of Tehran
2 Civil Engineering Group, Boys' Faculty of Qom, Technical & Professional University, Qom.
چکیده [English]

Studying constructions of the building professional body has been a major field of research in recent two decades. In Iran the the construction industry is mostly based on overwhelming pattern of mutual design practices where the majority of expert personals are design and construction technicians. But theses human forces have always been marginalized within reseach discourse as well as educational context of architecture.
The study aims to clarify the occupational position of drafpersons and construction technicians and their impact on architectural designs.
The first part of the article, by taking interpretative-historical approach, is owed to study of the conceptual framework of design technician from antiquity to present comparing Iran and the west. For the second part, logical analyze of official documents is used to produce a general model of the subject. Ethngraphical strategy is choosed for the third part of the research where middle-range forces of the small design prsctices of Qome are studied (using deep observation, deep interview and objective questionnaire technics) to be compared with findings of previous part of the research and make conclusions.
The results of this study show that draftsman place in its historical evolution has experienced a vast change from an expertise-based hierarchy towards societal hierarchy. The all models of the varieties of occupation patterns of building technicians around the world are summed up in four conceptual models. The difference of the models falls in directness or indirectness of meditory role of the technician between architectural designer and other human figures in design decision making (clients, law agents, other engineers of building and operational forces). For Iranian small design practices, official duties, interation with clients and designing of some small projects are three common roles of the technician that are not within their official defined education as well as professional place. This fact invites to a review of their education an occupational pattern.

کلیدواژه‌ها [English]

  • architectural draft-person
  • construction technician
  • conductive media
  • societal hierarchy of work division
  • official job