بررسی و ارزیابی اولویتهای منظر فضاهای عمومی شهر عسلویه با استفاده از مدل ANP

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، عضو هیأت علمی دانشگاه زابل، ایران.

2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه زابل، ایران.

چکیده

منظر فضاهای عمومی شهری نقش اساسی در شکل‌‌گیری شهر سالم و توسعه پایدار شهری دارد. توسعه کیفی و کمی فضاهای عمومی شهرها، هنگامی روند مطلوب اجرایی و قابل تحققی پیدا خواهد کرد که اولویت‌‌سنجی مسایل موجود در شهرها، مبتنی بر نظریات نوین مشارکت مردمی (دیدگاه استفاده‌کنندگان) و استفاده از روش‌‌های علمی مناسب و کارآمد باشد. از آنجا که نظرات و آرای مختلفی در سطح شهر پیرامون مسایل و اولویت‌‌های شهری وجود دارد و اتخاذ تصمیمات نیز ‌‌بایست همگرا و در راستای پوشش همه جانبه اولویت‌‌ها باشد، بنابراین هدف مقاله حاضر، اولویت-سنجی و تعیین راهبردهای منظر فضاهای عمومی شهر عسلویه با استفاده از مدل «فرآیند تحلیل شبکه» (ANP) است. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی‌ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی‌ـ کتابخانه‌‌ای، بررسی‌های میدانی، مراجعه مستقیم به سازمان‌‌های مربوطه‌ و استفاده از ابزار پرسش‌‌نامه بوده که محدوده مورد مطالعه را فضای عمومی؛ پارک، خیابان و بازار و شش فضای شهری تشکیل می‌دهد. بر این اساس، ابتدا مهم‌ترین مسایل مرتبط با منظر فضاهای عمومی شهر با استفاده از منابع کتابخانه‌‌ای، مصاحبه و پرسشنامه استخراج و سپس با توجه به ویژگی‌های ANP و مسایل شهر عسلویه، داده‌‌ها و اطلاعات اولیه طبقه‌‌بندی و به تبع آن مدل مفهومی ANP تهیه شد. مدل ANP مبتنی بر منظر فضاهای عمومی شهر عسلویه شامل 3 خوشه (معیار/گروه) و 9 گزینه (نود/ زیر گروه) با استفاده از نرم‌‌افزار Super Decisions تولید شد و نتایج بررسی‌‌های میدانی در نرم‌‌افزار مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. خروجی‌‌های مدل به شیوه‌‌های مختلف متنی و نمودارهای متنوع و قابل تأمل برای تمام معیارها و گزینه‌‌ها قابل ارایه است. از این‌رو، به سبب حجم گسترده عملیات، تنها برخی از خروجی‌‌ها برای نمونه در مقاله آورده شد. نتایج تحقیق نشان می‌‌دهد، بیشترین و بالاترین اولویت‌‌ها منظر فضاهای عمومی شهر مربوط به نودهای «هنرهای دیواری» (با امتیاز نرمال شده 513/0، خوشه اولویت‌‌های بصری)، «بازار و خیابان دولت» (با امتیاز نرمال شده 544/0، خوشه فضای عمومی) و در «مبلمان شهری» (با امتیاز نرمال شده 684/0، خوشه ساختار فیزیکی‌ـ کالبدی) در خوشه‌‌های سه‌گانه دارای رتبه و امتیاز بیشتری نسبت به سایر گره‌‌ها در هر خوشه‌ها بوده است. بر این اساس با مقایسه نتایج خوشه‌ها و گره‌ها (نودها)، در خوشه فضای عمومی «بازار و خیابان دولت» و در خوشه اولویت‌های بصری‌ «هنرهای دیواری» خیابان جمهوری اسلامی برای تعیین راهبردهای منظر فضاهای عمومی شهر عسلویه در اولویت قرار گرفتند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Studying Priorities for Designing Urban Landscape of Public Spaces in Assalouyeh Using ANP Model

نویسندگان [English]

  • Akbar Kiani 1
  • Fazlali Salari Sardari 2
1 Assistant Professor of Geography and Urban Planning, Department of Geography, University of Zabol. Iran.
2 .Msc in Geography and Urban Planning, Department of Geography, University of Zabol. Iran.
چکیده [English]

The landscape of public places plays a crucial role in creation of an efficient urban system as well as urban development in any community. The development of public places in cities, whether from the viewpoint of quality or quantity, will only be efficient and feasible when priorities for current urban issues are determined. A more sound approach on that requires using people’s opinions - as inhabitants of urban spaces - as well as modern scientific methods. Considering that various viewpoints exist with regards to urban priorities and that any decision over urban issues should consider all priorities, the present article tries to identify and evaluate the priorities and approaches for designing public urban places in Assalouyeh. To obtain more accurate findings, the model of Analytic Network Process (ANP) has been applied in the related research. The research is based on a descriptive-analytic approach and uses library resources and field studies. It also uses primary research techniques like interviews with officials from related organizations and distributing questionnaires. The target area is a main park in Assalouyeh, a central street, the traditional bazaar as well as six other urban areas. The first step involved identifying the most important issues relating to urban landscape of public spaces through library resources, interviews and questionnaires. In the next step, the collected data was categorized by considering the features of the ANP model and the issues of Assalouyeh. Accordingly, a conceptual ANP model was prepared which comprised three clusters (criteria/group), and nine options (node/sub-categories). These were carried out by using Super Decisions software. In a further step, the results of field studies were analyzed. The results were presented through charts and diagrams as well as raw written data. Considering the high volume of the investigations, only some findings have been mentioned in the present article. Nevertheless, results show that the highest priorities over designing urban landscape of public spaces in Assalouyeh were related to the nodes of Art Wall (normalized score 0. 513, intuitive cluster priorities), Market and Dolat Street (normalized score 0.544, clusters of public space) and Urban Furniture (normalized score 0.684, the physical structure of clusters - physical) in clusters of three stars. Accordingly, the strategies for designing urban landscapes of public spaces in Assalouyeh were determined based on the comparison of clusters and nodes and the priorities involved. For this, the features of the Urban Furniture, the public space view of buildings and the bazaar, the Dolat Street as well as the Art Wall of the Jomhori Islami were taken into serious consideration.