تحلیل نقش فضاهای شهری در دستیابی به توسعه پایدار شهرها، تبیین پارادایم ارتباط

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری شهرسازی، استادیار بخش شهرسازی، دانشگاه شیراز. ایران.

2 کارشناس ارشد طراحی شهری، دانشگاه هنر اصفهان، ایران.

چکیده

فضاهای شهری در طول تاریخ نقش مهمی در زندگی اجتماعی _ اقتصادی ساکنان داشته و به عنوان مرکز ارتباط و تحول در شهرها عمل کرده است. در دوران مدرن، با تغییرات عمیقی که در تمامی ابعاد زندگی و سکونت رخ داده، بخش عمدة فضاهای شهری به مکانهای سودا زده تبدیل شده و تحت تأثیر نیروهای بازار در خدمت منافع جریانهای محدود قرار گرفته است. در واقع، عقلانی سازی که از ثمرات دوره روشنگری است، به عقلانیت روشها، ابزار و فنآوری محدود شد. انعکاس این عقلانیت یکسویه یا «عقلانیت ابزاری»، و نمود آن را می توان در دیالکتیک انسان، جامعه و طبیعت جستجو کرد که نتیجه آن، تلاش انسان برای غلبه بر طبیعت و وارد کردن خسارت های فراوان به آن است؛ نگرانیهایی که الگوی توسعه پایدار، امروزه از آن سخن میگوید. هدف این نوشتار، کشف اشتراکات و خاستگاههای فضای شهری، جریان توسعه پایدار و نظریه کنش ارتباطی و پیشنهاد «پارادایم ارتباط» به عنوان مبنایی برای توضیح و تقویت سه پدیده فوق است. برای دستیابی به این هدف، نقش فضاهای شهری در طول تاریخ با توجه به ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی مورد توجه توسعه پایدار به اجمال بررسی شده است. مرور تاریخی فضای شهری، تا اندازهای ما را از فرآیند تولید فضا در طول تاریخ آگاه میسازد و در شناخت بهتر نقش فضاهای شهری در توسعه پایدار کمک خواهد کرد. در همین راستا، با بهره گیری از نظریه «کنش ارتباطی» به نقد مدرنیسم و عقلانیت ابزاری پرداخته شده است. این نظریه، ضمن نقد عقلانیت ابزاری مدرن که منجر به شیشدگی میشود، عقلانیت ارتباطی را به عنوان راهکاری برای برونرفت از مشکلات مدرن ارایه میکند. بر همین اساس، نحوه تجسم عقلانیت ارتباطی در فضاهای شهری بررسی شده است؛ با این دیدگاه که عقلانیت ارتباطی را میتوان رویکردی دانست برای غلبه بر منطق سلطه و سود و مفری برای پیشگیری از هر آنچه که هماهنگی و همخوانی طبیعت، اجزا و ارتباطات متقابل آنها را بر هم میزند. در پایان، پارادایم ارتباط به عنوان پارادایمی معرفی میشود که هم توسعه پایدار و هم فضای شهری می تواند بر آن استوار شود. پارادایمی که از طریق آن، هم مؤلفه های توسعه پایدار تبیین میشود و هم فضاهای شهری در جایگاه دوباره «قلب تپنده شهر» ظاهر و با تعیین «اخلاق گفتمانی» مناسب در فضاهای شهری به تقویت نقش اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی شهرها پرداخته میشود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation of the Role of Urban Spaces in Achieving Sustainable Development: Describing Communication Paradigm

نویسندگان [English]

  • Ali Soltani 1
  • Ahmad Ali Namdarian 2
1 Assistant Professor, Urban Planning Department, Shiraz University, Shiraz, Iran.
2 MA Student in Urban Design, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran.
چکیده [English]

Public space has always been a key research area across a wide spectrum of disciplines including philosophy, urban geography, visual art, cultural studies, social research and urban design and planning. Urban spaces play an important role in the social-economic life of city dwellers and throughout history acted as a center of communication and change. In modern era, public spaces in cities have turned into main business centers from which a particular section of the society is benefiting. This is the result of modernization and all the changes that it has brought about in the society. In fact, rationalization which is a product of the enlightenment era is limited to the rationality of approaches, devices and technology. This reflects a strain of rationality or «instrumental rationality», and it can be sought in the dialectics of man, society and nature the result of which is man’s struggle to overcome nature and then damage it to a great extent. These concerns are today reflected in debates pertaining to «sustainable development». The purpose of this paper is to discover the interactions and connections among the urban space, the sustainable development and the Communication Paradigm which is expected to help explain the above three elements. In order to get there, the role of urban spaces throughout history has been studied particularly with regards to aspects such as society, economy and environmental concerns as emphasized by the principles of sustainable development. A historical review of urban space, its size as well as its production procedure could help better understand the role of urban spaces and the way it could improve sustainable development. This paper investigates the connection between the concepts of urban space and sustainable development using Communicative Action Theory. In this way, the Communication Paradigm as a basis for explaining this connection is described. Thus, using the theory of Communicative Action, the instrumental rationality of modernism has been brought into the spotlight. This theory questions the tenets of modern instrumental rationality and further presents Communicative Rational as a solution to overcome modern problems. This research studies how Communicative Rational is manifested through urban spaces. It has taken into consideration the fact that Communicative Rational could be an approach to overcome the logic of domination and profit as well as a solution to prevent whatever disrupts the orderliness of nature and its various elements as well as their interconnections. Eventually, the Communicative Paradigm is presented as a model based on which urban spaces can be developed based on the principles of sustainable development. This Paradigm will help determine the features of sustainable development and also introduce urban spaces as the beating hearts of cities. Further, it will help promote the social, economic and environmental roles of cities by determining an appropriate set of discourse ethics for urban spaces.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban Space
  • Instrumental Rationality
  • Communication Paradigm
  • sustainable development