زیرساخت شهری و لزوم تغییر نگاه در تعریف و برنامه‌ریزی آن؛ زیرساخت منظرین مفهومی نو در تعریف زیرساخت‌های شهری قرن بیست‌و‌یک

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری معماری گرایش معماری منظر. دانشگاه بین المللی امام‌خمینی (ره) قزوین. نویسنده مسئول

2 استادیار دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

3 دکتری شهرسازی، دانشیار دانشگاه بین‌المللی امام‌خمینی(ره). قزوین. ایران.

چکیده

شهرهای مدرن در طی قرن‌ها بر پایه زیرساخت‌های تکنولوژیک شکل‌گرفته و پایدار شده‌اند. امروز شهر و زندگی شهری بدون، بزرگراه‌ها و شبکه‌های حمل‌ونقل ریلی، فرودگاه‌ها، شبکه‌های تأمین آب، شبکه‌های فاضلاب، تلفن، برق، و اخیراً شبکه‌های اینترنت و موبایل غیرقابل ‌تصور است و حضور پایه‌ای‌شان به‌مانند نور آفتاب، درختان، هوای پاک و
… برای شهروندان عادی و طبیعی به نظر می‌رسد. این شبکه‌های زیرساختی بیش از هر دستاورد مدرن دیگر دوران صنعت بر شکل شهرها و رابطه انسان مدرن با محیط و طبیعت پیرامونش تأثیر گذاشته است.
با ورود غرب به دوران پس از صنعت، از اواخر قرن بیست، همزمان با گسترش و توجه به مخاطرات اکولوژیکی ناشی از توسعه بی‌رویه شهرهای مدرن و زیرساخت‌های تکنیکی عظیم، که رویکردهای انتقادی به شهرسازی و تکنولوژی مدرن در دهه‌های آخر قرن بیست را به همراه داشت، بروز شکست‌ها و بحران‌ها در شبکه‌های زیرساختی اوایل قرن بیست‌و‌یک و عدم پاسخ‌گویی زیرسا
خت‌های تک‌بعدی موجود به نیازهای چندبعدی جامعه پساصنعت، نیاز به بازنگری در رویکردهای رایج در تعریف و توسعه زیرساخت‌های مدرن را مورد توجه قرار داد.
این پژوهش با بررسی و تحلیل مفهوم، ویژگی‌ها، بحران‌های پیش‌روی زیرساخت‌های شهری و در نهایت ویژگی‌های مورد انتظار از زیرساخت‌های دوران پس از صنعت را مورد سؤال قرار می‌دهد. از سوی دیگر با بررسی تاریخی- تفسیری مفهوم منظر، توانایی رویکرد منظرین در برنامه‌ریزی و مدیریت زیرساخت‌های قرن بیست‌و‌یک را مورد پژوهش قرار می‌دهد.
در نهایت مطالعات تحلیلی این دو مفهوم نشان می‌دهد که از یک‌سو راهکار گذر از زیرساخت‌های شهری دوره صنعت به زیرساخت‌های شهری دوران پساصنعت، بهره‌گیری از رویکردهای چندوجهی و کل‌نگر است که امکان پیوند چندبعدی زیرساخت با وجوه مختلف اکولوژیکی، اجتماعی، اقتصادی شهر را مهیا ساخته و بر تسلط مهندسی عمران، که در طی بیش از یک قرن به شکل‌گیری زیرساخت‌های صلب و تک‌بعدی شهری به‌ دور از تغییرات و نیازهای چندبعدی جامعه انجامید، پایان می‌دهد. از سوی دیگر دانش منظر که در قرن گذشته همگام با تغییرات نگاه بشر به محیطش دچار تغییرات مفهومی عظیم شده، به واسطه صفت ذاتی میانجی و بینابینی بودنش که امکان تقلیل به شی‌ءگرایی و تک بعدنگری را از بین می‌برد، به ما اجازه گذر از رویکردهای تک‌بعدی و شی‌ءگرای حاکم بر برنامه‌ریزی و مدیریت زیرساخت‌های شهری را می‌دهد. به این ترتیب با برقراری رابطه قیاسی میان این دو مفهوم، بهره‌گیری از رویکرد منظرین در برنامه‌ریزی و توسعه زیرساخت‌های شهری، با توجه به پیوند چندوجهی منظر با حوزه‌های مختلف ابژکتیو و سوبژکتیو، یکی از راهکارهایی است که به ما اجازه عبور از صلبیت و تک‌بعدی بودن زیرساخت‌های شهری را می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Urban infrastructures and the necessity of changing their definition and planning Landscape infrastructure; a new concept for urban infrastructures in 21st centur

نویسندگان [English]

  • Ayda Alehashemi 1
  • Seyed-Amir Mansouri 2
  • Naser Barati 3
چکیده [English]

During centuries, modern cities and societies were sustained upon technological infrastructures. Our cities depend on these networks in a way that we can’t imagine them without highways or railroad networks, airports, municipal water and sewer systems, telephone, electricity and most recently internet or communication networks. Today these infrastructural networks have a vital role just the same as sun, plants and fresh air for us. These infrastructures affected our cities and our relation with our environs more than any other achievements in the industrial era.
From late 20th century by entering post-industrial era in developed countries, by the emergence of ecological hazards which led to the rise of environmental concerns since 1970s, the crises and erosion in the engineered infrastructure networks since the first decades of 21st century, beside the disability of modern technological infrastructures to response to new multi-dimensional needs of post- industrial societies, coming into focus the necessity of redefinition in the current approaches to infrastructures. By revisiting the concept, features and crises in the field of urban infrastructures, this essay puts into question the expected aspects of post-industrial infrastructures. Also by historical- interpretation study on the notion of landscape this paper examines the capacity of landscaping approach in planning and managing infrastructures in the 21st century.
Finally, analyzing these two concepts showed that the solution to overcome the industrial infrastructures toward post-industrial one is to employ the more multi-dimensional and holistic approaches. Approaches that allow the multi-faceted integration between infrastructure and ecological, social and economical aspects of cities and point the end to the more than a century of civil engineering authority that shaped rigid and mono-dimensional infrastructures in the modern era. It noted also that the discipline of landscape which simultaneously with the great changes in modern philosophy, passed conceptual revolution, due to its inherent traits of being mediance and trajection that is not reduced to the objectivity and mono-dimensionality, allows us to overcome the object-oriented approaches in planning urban infrastructures. Thus the result of this short recall of two notions of infrastructure and landscape shows that the utilization of landscaping approach in planning the infrastructures is one of the solutions allows us to pass the inflexibility and solidity of modern engineered infrastructures.

کلیدواژه‌ها [English]

  • infrastructure
  • Industrial era
  • Post-industrial era
  • landscape
  • Landscape infrastructure

دارتینگ. آندره. 1373. پدیدار شناسی چیست؟. ت : محمود نوالی. تهران : سمت.

مرلوپونتی، موریس. 1391. جهان ادراک. ت : فرزاد جابرالانصار. تهران: ققنوس.

کارمن، ﺗﯿﻠﻮر.1390. مرلو پونتی. ت : مسعود علیا. تهران : ققنوس.

لاسوس، برنارد. 1392. یک رویکرد جهانی به سرزمین. مجله منظر، (23) : 32-31.

N°Retrievedfrom www.projetsdepaysage.fr website: http://www.projetsdepaysage.fr/fr/la_critique_de_paysage_peut_elle_etre_scientifique_

Bélanger, P. (2009). Landscape As Infrastructure. Landscape Journal, 28 (1): 79-95.

Bélanger, P. (2010). Redefining Infrastructure. In. Mostafavi, M. (Ed.), Ecological urbanism. London: Lars Müller Publishers.

Bélanger, P. (2012). Landscape Infrastructure: Urbanism Beyond Engineering. In Spiro, D. S. & Pollalis, N. Andreas Georgoulias and Stephen J. Ramos (Ed.), Infrastructure Sustainability & De- sign. London: Routledge.

Berque, A. (1995). Les Raisons du paysage, de la chine aintique aux environements de synthèse. France: HAZAN.

Berque, A. (2000). de peuples en pays ou la trajevtion paysagére. In Collot, M.  (Ed.). Les enjeux du paysage. France: Ousia.

Berque, A. (2013). Thinking through Landscape (Translated by A. M. Feenberg-Dibon). NY: Routledge.

Besse, J. M. (2000). Entre géologie et paysage; la phénoménologie. In Collot, M. (Ed.). Les enjeux du paysage. France: Ousia.

Bocquet, D. (2006). Les réseaux d’infrastructures urbaines au miroir de l’histoire: acquis et perspectives. Flux, (65): 6-16.

Brown, H. (2011). Eco-logical Principles for Next-Generation Infrastructure. The Bridge, 41 (1): 19-26.

Brown, H. (2014). Next Generation Infrastructure: Principles for Post-Industrial Public Works. England: Island Press.

Brunon, H. (2010). La notion de paysage dans les sciences humaines et sociales : repères sur les approches «culturalistes». Available from: Bibliographie Thématique www.topia.fr. Accessed 2014/10/01.

Chomarat-Ruiz, C. ( 2008). La critique de paysage peut-elle être scientifique ?

Conan, M. (1992). Eloge du palimpeste. In Lassus, B. (Ed.). Hypothèses pour une troisième nature. Paris: Coracle & Cercle Charles-Riviére Dufresny.

Dastur, F. O. (2011). Phénoménologie du paysage. No 5. Available from:http://www.projetsdepaysage.fr/fr/phenomenologie_du_paysage. Accessed 2014/10/01.

Donadieu, P. (2012). Sciences du paysage Entre théories et pratiques. Paris: TEC & DOC.

Edwards, P. N. (2003). Infrastructure and modernity: force, time, and social organization in the history of sociotechnical systems In Thomas, P. B., Misa, J. & Feenberg, A. (Ed.), Modernity and Technology. Massachusetts: Massachusetts Institute of Technology.

Edwards, P. N. Meteorology as Infrastructural Globalism: School of Information, 301D West Hall, Michigan: University of Michigan.

JEANT-PONS, M. D. (2006). The European Landscape Convention. Landscape Research, 31 (4): 363 – 384.

McMahon, M. B. E. (2002). Green Infrastructure:Smart Conservation for the 21st Century. Renewable Resources Journal, (20): 12-17.

Paul, N., et al. (2007). UnderstandingInfrastructure: Dynamics, Tensions, and Design Report of a Workshop on "History & Theory of Infrastructure:Lessons for New Scientific Cyberinfrastructures". University of Michigan: Office of Cyberinfrastructure.

Roger, A. (1995). Histoire d’un passion théorique ou ; comment on devient un Raboliot du paysage. In Roger, A. (Ed.), la théorie du paysage en. Paris: Edition Champe Vallon.

Simmel, G. (2007). The Philosophy of Landscape. Theory, Culture & Society, 24(7–8): 20–29.

STAR, S. L. (1999). The Ethnography of Infrastructure. American Behavioral Scientist, (43): 377-391.

Videau, A. (1997). Fonctions et représentations du paysage dans la littérature latine. In Collot, M. (Ed.). Les enjeux du paysage. Bruxelles: Eurorgan sprl.

Williams, R. (2008). Notes on the Underground: An Essay on Technology, Society, and the Imagination. Massachusetts: The MIT Press Cambridge.

Williams, R. (2012). Paper presented at the Landscape Infrastructure "Systems & Strategies for Contemporary Urbanization" Piper Auditorium, Gund Hall, 48 Quincy Street. Cambridge, MA. Available from: http://archinect.com/lian/live-blog-rosalind-williams-infrastructure-of-lived-experience. Accessed 2014/09/04.

Wright, H. (2011). Understanding green infrastructure:the development of a contestedconcept in England. Local Environment. The International Journal of Justice and Sustainability, 16 (10): 1003-1019.