سیری در مبانی بازسازی و مرمت سنتی نقاشی‌های دیواری در ایران با نگاهی به چند نمونه آثار شاخص

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

استادیار گروه حفاظت و مرمت آثار تاریخی - فرهنگی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.

چکیده

پیش از سال‌های دهه 40 شمسی، فعالیت‌های انجام شده در حوزه حفاظت از نقاشی‌های دیواری در ایران، با مبانی نوین مرمت مطرح شده توسط هیئت متخصصان ایتالیایی (ایزمئو)1 در سال‌های پس از این دهه، منطبق نبوده است. "اگر چه ریختن و یا تیشه‌ای‌کردن نقاشی‌های دیواری آسیب‌دیده و کشیدن گچ روی آنها توسط نقاشان، که در دوره‌های مختلف و با هدف بازسازی نقاشی انجام شده، نوعی رویکرد حفاظتی محسوب می‌شود، اما شیوه‌ای است که از طریق بازسازی و نوسازی نقاشی‌ها، بدون حفظ اصالت اثر و متمایز با نوع عملکرد در سال‌های آغاز مرمت علمی و نوین صورت پذیرفته است. نمونه‌های بسیاری از نقاشی‌های دیواری به ویژه در آثار شاخص (اصفهان، شیراز و ...) مشاهده می‌شوند که به صورت چند لایه روی هم اجرا شده‌اند. آثاری که توسط استادان مطرح همچون «مصوّرالملکی»، «جواد رستم شیرازی» و ... در آن دوران بازسازی شده‌اند."2 اهداف این پژوهش، پس از بررسی پیشینة تحقیقات در این حوزه و آگاهی از عدم وجود مستندات و پژوهش‌های منسجم مربوط به این روند در سال‌های قبل از دهه 40 ش. و نیز با نگاه به ضرورت شناخت این مستندات به منظور پیشبرد اهداف حوزه مرمت و پاسخگویی به پرسش‌ها و ابهامات موجود در این زمینه تعریف شده است. موضوعاتی که نگارنده را بر آن داشت تا در این مجال، با نگاهی کوتاه به شناخت روش‌ها و دلایل کاربرد آنها، نوع دیدگاه و روند مرمت سنتی قبل از این دهه را مورد کاوش قرار دهد. با عنایت به موارد اشاره‌شده و نیز معنای واژگان حفاظت و مرمت در سال‌های پس از دهه 40 ش. تا‌کنون، مهم‌ترین پرسش این است که، آیا می‌توان نحوه عملکرد در خصوص نگهداری نقاشی‌های دیواری تا قبل از دهه مذکور را حفاظت و مرمت دانست؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A look at methods used for restoration of murals in Iran before 60s

نویسندگان [English]

  • Abdolrasool Vatandoust
  • Seyed Mohammad Beheshti
  • Parastoo Nayeri
چکیده [English]

 The methods that Iranian experts used to restore murals before the 60s were not based on the methods introduced by Italy’s Council of Experts (IsMEO).  Examples of such methods included removing the overpaint as well as putting plaster on the murals.  Hossein Aqajani-Esfahani, an Iranian expert who worked with IsMEO over the restoration of historical sites in Isfahan, says using plaster and removing the overpaint were common methods to restore murals in Iran in the early years that experts started to restore the murals in the country. However, he says, such methods ignore the value of the originality of murals as well as their intended functions. Aqajani-Esfahani has emphasized that the murals could have been better restored because they needed a special treatment specifically considering that many of them like the ones by masters such as Mosavvar-ol-Maleki, Javad Rostam Shirazi and others which were used in historical sites in Isfahan and Shiraz contained several layers of paint.   The present research is meant to shed light on the researches that have been carried out into the restoration of murals in Iran.  A main target has also been to find out whether there were any researchers over this subject before the 60s.  The ultimate objective is to emphasize the need for such researches in order to promote the expertise of restoration of murals in Iran.  All these made the researchers of the present article to have a close look at the traditional methods of restoration of murals in Iran before the 60s.  By considering the above, the most important question now is whether the methods used for restoration of murals very really effective or not

کلیدواژه‌ها [English]

  • Protection
  • Traditional repair
  • Murals