ملاحظة شهود در آثار هنری و مقایسه با مفهوم آن در نقد عقل محض کانت

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد نقاشی، عضو هیات علمی گروه هنر دانشگاه آزاد اسلامی واحد آبادان، ایران. نویسنده مسئول

2 کارشناسی ارشد تصویرسازی، عضو هیأت علمی گروه هنر دانشگاه آزاد اسلامی واحد آبادان.

3 دکترای فلسفه هنر، استادیار گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز.

چکیده

چکیده کشف و شهود از گواراترین و رازآمیزترین جلوه‌های حیات دینی بشر است. بازشناسی ماهیت و سرشت آن، ارزش معرفتی، سنجه‌های تشخیص سره از ناسره در میان انبوه دعاوی، باعث دلمشغولی بسیاری از اندیشمندان و خردورزان شده است. اثر هنری با ریشه گرفتن از شهود استعلایی و حسی هنرمند از یکسو و درک آن از سوی مخاطب، جاودان و یگانه می‌شود. «شهود»، حقیقت ذهن هنرمند و در نهایت حقیقت اثر هنری را آشکار می‌سازد. مبحث شهود در اندیشة بسیاری از اندیشمندان پرقدر بوده و این مقاله بر مفهوم شهود در ساختار معرفتی کانت تمرکز کرده است. «شهود»، از بنیادی‌ترین مفاهیم فلسفة «ایمانوئل کانت» است و تا حد یک زیرساخت، نقش محوری در نظام معرفتی کانت ایفا می‌کند. کانت بر شهود حسی و قرار‌دادن ذهنیّت به عنوان درون‌مایة اصلی اثر هنری تأکید دارد و این نگرش، در شکل‌گیری مکاتب و آثار بزرگ هنری در دوران مدرنیسم و حتی پست‌مدرن راه‌گشا بوده است. در بررسی آثار هنری، حضور و مواجهة شهود در مثلثِ اثر هنری، هنرمند و مخاطب را شاهد هستیم. تأثیر شهود در ادراک اثر هنری و روند فهم و درک اثر هنری و آفرینش منسوب به آن نقشی مهم یافته است. این مقاله در نظر دارد منزلت شهود را در پیدایش آثار هنری مشخص و با استناد به تعریف کانت از مفهوم شهود در نقد اول (نقد عقل محض)، جایگاه آن را در آثار هنری تبیین و آشکار کند. فرضیه مقاله بر این استوار است که آثار هنری محصول کشف و شهود بوده و هنرمند با فعل یگانه ذهن خویش، یعنی شهود استعلایی دست به خلق اثر هنری زده است. بر‌اساس تعریف کانت از مفهوم شهود در نقد اول، شهود چیزی نیست جز آگاهی مستقیم از معنایی که در ذهن حاضر است و در شهود هنری این نگرش کانتی نقشی اساسی دارد و به همراه نبوغ هنرمند به ارتباط و تسخیر مخاطب می‌پردازد. این پژوهش به شیوة تحلیلی- توصیفی، با بهره گرفتن از کتب و مقالات به تحلیل داده‌ها پرداخته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Intuition in artworks compared to the Kant’s theories in the Critique of Pure Reason

نویسندگان [English]

  • Reza Alipour 1
  • Marjan Sheikhzadeh 2
  • Mohammadreza Sharifzadeh 3
چکیده [English]

"Intuition" is one of the most salubrious and mysterious parades of human being religious life. Recognition of essence and its spirit, value of knowledge, evaluation of pureness from spurious among critique masses of theories, brought concerns to many thinkers and intellectuals. An artwork becomes unique and everlasting when from one hand, rooted in transcendent and sensual intuition of the artist and from other hand through the understanding of its addressees. The "intuition" reveals the truth in the mind of artist and finally the truth of the artwork. The "intuition" is one of the most fundamental concepts of Immanuel Kant’s philosophy and to the extent of an infrastructure; it plays a key role in Kant’s knowledge system. Kant emphasizes on sensual intuition and put the subjectivity as the main theme of his work and this attitude has been instrumental in the formation of the great artworks and schools in the era of modernism and even postmodernism. In review of artworks, we observe the presence of intuition in triangle of artistic work, artist and addressee. In this article we intend to determine the intuition status in creation of artworks and based on Kant’s first critique (critique of pure reason) to explain and emphasize its place in artworks. This paper is based on hypothesis that artworks output of disposure and intuition, and artist has created an art by using his own unique act of mind such as precedence intuition. Based on Kant’s first critique the intuition is nothing but, the direct understanding of the meaning that exists at the present and has essential role in Kant’s intuition of art that along with artist’s ability will communicate with audience. This paper has been emphasized and compared the descriptive analytical methods by using books and articles.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kant’s first critique (critique of pure reason)
  • Kant’s intuition
  • artwork
  • intuition in artwork