واکاوی تمایز ماهوی مدینه (شهر) و قریه (روستا) در ادبیات قرآنی

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسنده

دکتری معماری، استادیار گروه معماری دانشگاه قم.

چکیده

قرآن کریم به عنوان مهم‌ترین متن دینی مسلمانان در حوزه‌های مختلف دانش بشری دارای ظرفیت‌های قابل توجهی است که اغلب مورد غفلت قرار گرفته است. از جمله موضوعات طرح شده در این کتاب آسمانی، شهر و مؤلفه‌های آن است که بر این اساس، تاکنون پژوهش‌های مختلفی پیرامون شهر اسلامی انجام شده است. در همین راستا، طی این مقاله به بررسی این مسئله پرداخته شده است که آیا قرآن کریم، تمایزات عرفیِ میان شهر و روستا را به رسمیت می‌شناسد یا خیر؟ به بیان دیگر، در ادبیات قرآنی، شهر چه مؤلفه یا مؤلفه‌هایی دارد که آن را از قریه (آبادی یا روستا) متمایز می‌سازد؟ برای این منظور در این مقاله، دو کلیدواژه مدینه (شهر) و قریه (روستا) در قرآن کریم با استفاده از روشی ترکیبی (مرکّب از تحلیل محتوای کیفی و استدلال منطقی) مورد ژرفکاوی قرار گرفته‌اند. یافته‌های تحقیق بیانگر آن است که قرآن کریم برخلاف نظریات رایج در حوزه شهرسازی، مؤلفه اصلی در تمایز ماهوی شهر و روستا را ناشی از تفاوت‌های اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و حتی جمعیتی نمی‌داند بلکه در ادبیات قرآنی، مؤلفه اصلی در تمایز ماهوی شهر و روستا عبارت است از ایمان به خدای متعال و الزامات حاصل از آن و لذا یک زیستگاه انسانی، هر چقدر هم که به لحاظ جمعیتی و کالبدی بزرگ باشد، چنانچه فاقد این مؤلفه باشد از منظر قرآن فاقد استحقاق لازم برای اطلاق واژه مدینه (شهر) است. این ادّعا در بدنه پژوهش، با تطبیق آیات مختلفِ حاوی واژه‌های مدینه و قریه پیگیری و اثبات شده است.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the Substantive Distinction between Medina (City) and Gharieh (Village) in the Quranic Literature

نویسنده [English]

  • Mohammad mannan Raeesi
چکیده [English]

The holy Quran as the most significant religious text of Muslims has a remarkable aptitude in various aspects of human knowledge which is often neglected. Many researches have studied the Islamic city since city and city elements are mentioned in this holy book. Accordingly, this paper tries to investigate if the common difference between city and village is a matter of importance in the holy Quran. In other words, this paper seeks the indicator(s) of city and village distinction in the holy Quran. Therefore, Medina (village) and Gharieh (village), as the two main keywords, are analyzed in the holy Quran and investigated by a combination of research methods (combination of qualitative content analysis method and logical reasoning method). The findings suggest that unlike the current theories in the field of urban development, Quran does not recognize different economic, social and even population factors as the main factors in distinguishing villages from cities. In Quranic literature, the factor that makes a city distinct from a village is the level of faith in God and commitment to Islam. So that a habitat, disregarding of population and size city, cannot be entitled as Medina (city) in case it lacks these factors. The claim has been established and proved in the body of this study by comparison of various Quranic literatures containing the words Medina (city) and Gharieh (village).  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Holy Quran
  • Medina (city)
  • Ghariyeh (village)
  • faith