گونه‌شناسی مدل‌ها و بررسی تطبیقی روش‌های ثبت تصاویر ذهنی و نقشه‌های شناختی از محیط

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری معماری منظر، دانشگاه علم و صنعت ایران، مدرس دانشگاه هنر شیراز،

2 دکتری معماری منظر، استاد دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران

3 دکتری معماری، دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، رییس دانشگاه هنر اصفهان

4 دکتری طراحی شهری، استاد دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران،

چکیده

تصاویر ذهنی و نقشه‌های شناختی ابزار دستیابی به بازنمایی درونی محیط دانسته می‌شود که تنوعی از روش‌ها و شیوه‌های استخراج را در چند دهه گذشته تجربه کرده است. همین تنوع است که بررسی تطبیقی شیوه‌های استخراج تصاویر ذهنی -شناختی و شناخت جامع آنها و به‌ ویژه نقاط ضعف و قوت آنها را مهم می‌سازد. در این پژوهش با استفاده از راهبرد ترکیبی شامل راهبرد کیفی و طبقه‌بندی، داده‌های حاصل، مورد گونه‌شناسی قرار گرفته و در نهایت در راهبردی تفسیری با رویکردی استنتاجی تحلیل و ارزیابی شده‌اند. ادبیات مرتبط با موضوع مورد بررسی و تحلیلی انتقادی قرار گرفته و تلاش شده جوانب موضوع به طور کامل ولی موجز مورد بررسی و اشاره قرار گیرد. فرضیه این پژوهش بر این پایه استوار است که می‌توان وجوه اشتراک و افتراق میان روش‌های استخراج و ثبت تصاویر ذهنی و نقشه‌های شناختی را به گونه‌ای طبقه‌بندی کرد که امکان ساخت مدل یا مدل‌های کلان نظری از آنها را ممکن ساخته و در نهایت راه را برای تبیین مدل جامع بازنمایی محیط فراهم آورند. این مدل بر مبنای کاهش نقاط ضعف و تأکید بر نقاط قوت شکل خواهد گرفت. نتایج حاصل از این پژوهش نشان دادند که گونه‌های مختلف مفاهیم موجود در زمینه نقشه‌های ذهنی- ادراکی به دو دسته «بازنمایی توپولوژیک» و «بازنمایی لفظی» قابل تقسیم هستند. همچنین روش‌شناسی اخذ تصاویر و نقشه‌های شناختی نیز در دو دسته «مدل‌های ترسیمی - طراحی (زایشی)» و «مدل‌های بازشناسی-ارزیابی (غیر زایشی)» قابل تقسیم‌اند. تحلیل روش‌های مذکور در کل مدل جامع بازنمایی منظر و محیط شهری را به لحاظ روش‌شناسی حاصل ترکیب «نقشه‌های ذهنی» و «نقشه‌های مفهومی» معرفی کرده و استخراج نقشه‌های شناختی در راستای دستیابی به «نقشه‌شناختی عام» از بازنمایی محیط را با آسیب‌هایی مواجه می‌داند؛ نخست «ضعف فرآیند ساده‌سازی» که به حذف کیفیّت ترسیمی عناصر و جزییات آنها منتهی شده است، و دیگری «ضعف سامانه گرافیکی» که محدود به عناصر پنج‌گانه لینچ تعریف شده‌اند، سرانجام «عدم امکان مقایسه نتایج در روش‌های مختلف» به‌ ویژه روش‌های ارزیابی و ترسیمی که به سبب ماهیت و روش‌شناسی نمی‌توانند به موازات یکدیگر مورد استفاده باشند. لذا استفاده از ابزارهای فناوری جدید مانند شبکه‌های جهانی ارتباطی (اینترنت و رسانه‌ها) و نرم‌افزارهای رایانه‌ای و شبیه‌سازی و مانند آن در آینده‌ای نزدیک به عنوان ابزار اولیه و سپس به مثابه شیوه‌ای جدید شکل خواهند گرفت که امروزه نشانه‌هایی از آن در مطالعات ترجیح‌سنجی مردم قابل مشاهده است. با این حال مطالعات این پژوهش نشان می‌دهد که این ابزارها و روش‌ها هنوز در پژوهش‌ها مورد استفاده نیستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Typology of models and comparative study of methods in recording mental images and cognitive maps from the environment

نویسندگان [English]

  • Ali Asadpour 1
  • Mohsen Faizi 2
  • Farhang Mozaaffar 3
  • Mostafa Behzadfar 4
چکیده [English]

There are many studies on citizens’ subjective perceptions. What these studies have in common is the notion of "mental image" which is something intangible and intangible. Images, the result of the interaction between humans and the environment includes a person’s mental awareness of their environment. Cognitive maps and mental images is an important issue in the fields of urban design and urban contemporary. And, more recently, has become one of the important issues in architecture. Mental images and cognitive maps are considered as kinds of tool to achieve internal representation of the environment. Eligible, manipulated and even empty mental images and cognitive maps in urban landscape makes the formation of landscape which could be defined as any parts of environment that is limited to knowledge and conscious of place, a problematic issue. Although mental maps, also called cognitive maps, are a centerpiece of geographic research, they are perhaps most widely associated with Kevin Lynch, an architect and planner. Mental maps are cartographic representations of how people differ in their evaluation of places. Our mental maps become more complex over time when we incorporate information derived from indirect as well as direct experience. In addition to the personal experience the mental map is influenced by the reputation of the area in general. A variety of methods and techniques have been derived and experienced in recent decades. Several methods have been used in cognitive mapping to elicit the organized representations of a given environment. These include the direct-mapping procedure adopted by Lynch and others, construction of preference maps and the use of questionnaires in more sophisticated statistical procedures multidimensional scaling procedures and computer scanning techniques. The direct-mapping technique is marked by attempts on the part of the individual to create a map of an environment as mental image. It is thus distinguished from other methods involving maps constructed on the basis of information provided by respondents and drawn indirectly by the investigator.This diversity makes comparative study of methods of extracting images a necessary work and makes such work essential in investigating and comprehensive understanding of their strengths and weaknesses in particular represents. In this study, by using a combination of strategies, such as qualitative strategy and classification of data new typology has been derived from many sources of data. Literature review and analysis of relevant aspects of the transfer and an attempt has been fully studied yet concisely and is mentioned. The hypothesis is based on the similarities and differences between methods that can be extracted from cognitive maps as a way to classify images which enables building theoretical model or models. Finally, explained the model to provide a comprehensive representation of the environment. This model emphasizes on the strengths and weaknesses of the grounds that will be reduced. Finally, the results of the analysis and evaluation are evolving in interpretive approach. The results of this study showed that different species of concepts in the field of mental - Conceptual maps could be recognizable which could be divided in to two categories; "Topological representation" and "conceptual representations". The methodology for obtaining images and cognitive maps are indivisible in two categories; first "Design - drawing models (reproductive)" and "recognition-assessment models - (non-reproductive)".  Analyzing the methods of representing mental maps in general led to a comprehensive model for the representation of landscape and urban environment which in terms of the methodology consists of "mental maps" and "conceptual maps". Extraction of cognitive maps in order to achieve "the common cognitive map" of the represented environment is dealing with some weakness. First of all is "weakness of simplification process" which removes the elements of graphic quality and its details as a result. And other is "weak graphics system" which is limited to the five elements of Lynch and the two scale of measurement in definition. In general, this visual system for representation of the natural factors in urban landscape and the quality of the drawing could not be extended. In this sense, the research on the urban landscape requires its own graphical language definition. Finally, "the impossibility of comparing results in different ways", especially because of the nature and methodology of the evaluation procedures and graphics that only can be used in parallel. The use of new technology tools such as global communication networks (Internet and media) and computer software and simulation, and as in the near future as the primary tool and then take shape as a new way. Today, there exists traces of it in the visible public preference studies. However, these studies indicate that these tools and methods are not used in research.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mental images
  • Cognitive maps
  • landscape
  • Environment
  • methodology
  • Typology