معرفی اسناد هدایت طراحی شهری الگوی رشد هوشمند و کاربست آن در ایران

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی دانشگاه آزاداسلامی واحد مشهد

2 فوق دکتری معماری شهرسازی. دانشگاه علم و صنعت ایران. نویسنده مسئول

چکیده

امروزه رشد روزافزون شهرنشینی و شهرگرایی مشکلات عدیده‌ای را برای شهرنشینان به همراه داشته است. همزمان با بروز این مشکلات، تفکر توسعه پایدار شهری و هماهنگ با آن رویکردهای خاصی همچون نوشهرگرایی و رشد هوشمند پدید آمد که با اصول مورد توجه خود به شهرها حیات تازه‌ای بخشیدند. رویکرد رشد هوشمند به عنوان رویکردی نوین در مباحث برنامه‌ریزی و طراحی شهری، با ارایه راهکارها و سیاست‌هایی سعی در خلق فضاهای مطلوب شهری و رسیدن به حداکثر کیفیت‌های شهری دارد. رشد هوشمند را می‌توان ناظر بر طراحی منطقه‌ای، طراحی شهری، طراحی فیزیکی، معماری، طراحی منظر و طراحی محیطی دانست که نشان‌دهندة تأثیرگذاری آن در آینده اجتماعات انسانی است. در شرایطی که مسایل سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بسیار حیاتی و مورد توجه بودند این جنبش توجه خود را معطوف به طراحی کرد با این عقیده که طراحی می‌تواند نقش مهمی در حل کردن مسایلی داشته باشد که دولت نمی‌تواند تنها با پول و برنامه آنها را حل کند. در کشور ایران در چند سال اخیر توجه به برنامه‌ریزی طراحی‌محور در فرایند تهیه طرح‌های توسعه شهری از جمله طرح‌های ساختاری-راهبردی و طرح توسعه راهبردی شهری مطرح شده است. با این وجود ضرورت به کارگیری و کاربست اسناد هدایت طراحی شهری مکان‌محور در فرایند تهیه و اجرای این طرح‌ها و توجه به هر دو بعد فرم و عملکرد در جهت بازگردانیدن حیات شهری به پهنه‌های شهری احساس می‌شود. هدف از تدوین این مقاله بازشناسی رسالت رویکرد رشد هوشمند در طراحی شهری، معرفی اسناد هدایت طراحی شهری این رویکرد و بیان ویژگی‌ها و ساختار هریک از آنها و چگونگی کاربست این اسناد در طرح‌های توسعه شهری ایران ‌است. بدین منظور این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و استدلالی به کنکاش پیرامون اسناد هدایت طراحی شهری رشد هوشمند و تبیین آنها و از سوی دیگر بررسی اسناد هدایت طرح‌های توسعه شهری در ایران و ارایه پیشنهاداتی جهت استفاده از این الگو در ایران پرداخته است. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد‌، این اسناد عموماً به منظور تسهیل برنامه‌ریزی و طراحی جامعه شهری یا هرگونه دسته‌بندی فضا، بنا، خیابان تدوین‌شده و وسیله‌ای برای رسیدن به کنترل مناسب توسعه شهری پایدار و طراحی شهری فشرده با حداکثر کیفیت محیط شهری هستند. از آنجایی که الگوی رشد هوشمند اصول و راهکارهایی را در سطوح مختلف جغرافیایی (منطقه، محله-واحد همسایگی و بلوک شهری- خیابان و ساختمان) پیشنهاد می‌دهد‌، می‌توان نتیجه گرفت اسناد هدایتگر این رویکرد اسناد "مکان‌محور" است. استفاده از این اسناد در طرح‌های توسعه شهری ایران می‌تواند زمینه را برای تحقق چشم‌انداز توسعه شهری پایدار شهرها از یکسو و توجه به هر دو بعد فرم و عملکرد در تمامی اجزاء کالبدی شهرها محقق ‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Urban design guidance of smart growth and their application in Iran

نویسندگان [English]

  • sanaz saeidi mofrad 1
  • Seyed Majid Mofidi Shemirani 2
چکیده [English]

Nowadays increasing growth ofurbanization andUrbanismhas led tomany problemsforurbanites. Along this problems, the idea of urban sustainable development and coordinate with specific approaches emerged as new urbanism and smart growth that with its principle giving new life to the cities. The smart growth is one of the newest approach of urban planning and urban design, that providing strategies and policiesin urban planning and urban design to create optimal space and urban achieve maximum quality.Smart growth can oversee regional planning, urban design, physical design, architecture, environmental design as landscape, which represents its influence on the future of human social. In condition that political, social and economical problems are vitals, this approach concerns on designing, with this belief that design can have an important role in solving problems that government cannot solve them only with the money and plan. The purpose of this paper is recognition the mission of smart growth in urban design and introducing the urban design documents of smart growth and expresses the structure of each of them and their usage in Iran. This research with descriptive- analytical method is in trying to find the main structure of smart growth and defining the urban design documents of smart growth and In addition, Recommends the use of smart growth guidance documents in Iran.The results of this research show that the smart growth guidance are generallyenvisioned to facilitate theplanning and designofanyspace,building,and street, and they are means to achieve proper management of sustainable urban development and compact urban design with maximum quality of urban space. Because the model of smart growth offers principles and strategies in various geographical levels, Can conclude documents guiding of this approach are "location-based" and The use of these documents in urban development plans in Iran Can provide the realize of sustainable urban development vision, in the other hands, According to the form and function of all components of the city wiil be possible.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Design guidance
  • Smart Growth
  • urban design framework
  • Agenda
  • Smart code
  • Iran

اشرفی، یوسف و ملک زاده، علی. 1388. چشم‌اندازسازی مشارکتی در فرایند راهبرد توسعه شهری (CDS). فصلنامه مدیریت شهری، (25) : 186-169.

کوان، رابرت. 1385. اسناد هدایت طراحی شهری. ت : کوروش گلکار و سلماز حسینیون. تهران : انتشارات اسلیمی.

گلکار، کوروش.  1387. طراحی شهری سیاست‌گذار و طراحی شهری طرح‌ریز، الگوهای عملیاتی برای تدوین ابزارهای هدایت و کنترل در ایران. دو فصلنامه صفه، (46) : 66-51.

ماجدی، حمید. 1381.  طرح‌های توسعه شهری نگاهی به روش‌ها و مبانی اجرایی. ماهنامه شهرداری‌ها، (42): 31-29.

ماجدی، حمید. 1391. نظریه تهیه طرح‌های ساختاری- راهبردی (ناحیه‌ای و محلی). فصلنامه علمی-پژوهشی هویت شهر، (11) : 26-17.

American Planning Association (APA). (2005). Model Smart Land Development Regulations. Interim PAS Report, United State.

Duany. A. Sorlein, S. & William, W. (2008). Smart Code Version 9 and Manual. Ithaca: New Urban News publications.

Duany, A. (2006). A common Language of Urban Design (Congress for the New Urbanism). Places Journal, 11(3): 76-78.

Duany, A. & Talen, E. (2002). Making the Good Easy: The Smart Code Alternative. Fordham Urban Law Journal, 2(4): 1446-1468.

Flint, A. (2006). This Land: the Battle over Sprawl and the Future of American. Baltimore: the Johns Hopkins University Press.

John, E., Hasse, R. & Lthrop, G. (2003). Land resource impact indicators of urban sprawl. introduction, Elsevier, USA.  Applied Geography, 23 (2–3): 159–175.

(MUSPP)Municipal Special Planning Support Program me. (2007). Making better cities together.  United Nations Human Settlements Programme Kosovo. Available from: resilient-cities.iclei.org/fileadmin/sites/resilient-cities/.../F1_Domgjoni_RC2013.pdf.

NewYork State Department of Transportation. (2013). Smart Growth Screening Tool. Available From: https://www.dot.ny.gov/.../smart.../SG%20Tool%20GuidanceJuly2013_FINAL.pdf. Acssessed 21 November 2014.

Smart Growth Network, SGN. (2002). Getting to Smart Growth, 100 policies for Implementation.Availabe From: https://www.epa.gov/smartgrowth/getting-smart-growth-100-policies-implementation. Acssessed 21 November 2014.

Smart Growth Network, SGN. (2004). Getting to Smart Growth II: 100 More Policies for Implementation. Available From: nepis.epa.gov/Exe/ZyPURL.cgi?Dockey=30006J7X.TXT. Acssessed 21 November 2014.

Smart Growth Network. (2007). Getting to SmartGrowth American Planning Association (APA), the Principles of Smart Development. Planning Advisory Service Report Number 479, September 1998.

Stewart, Dorothy. (2010). Smart Growth: From Rhetoric to Reality in Irish Urban Planning 1997-2007. Dublin Institute of Technology.