مقایسه تطبیقی جایگاه مبحث انرژی در سیستم برنامه‌ریزی شهری آلمان و ایران

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی

2 مدرس دانشکده هنر و معماری دانشگاه بوعلی سینا همدان

3 مدرس دانشگاه آزاد اسلامی، تهران جنوب

چکیده

امروزه توجه به کنترل مصرف انرژی در مقیاس‌های متفاوت از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده و نگاه جامع‌تر به برنامه‌ریزی شهری می‌تواند در راه رسیدن به این هدف بسیار مؤثر باشد. کشور آلمان به عنوان یکی از کشورهای موفق در زمینه بهینه‌سازی مصرف انرژی در مقیاس معماری و شهرسازی در جهان مطرح است. شناسایی اصول سازمانی و کاربردی این کشور در مقیاس برنامه‌ریزی شهری می‌تواند راهگشای مناسبی برای فعالیت‌های مشابه در کشور ایران باشد. به منظور دستیابی به نتیجه مناسب، ضرورت دارد مشکلات و نقاط ضعف بهینه‌سازی مصرف انرژی در ایران مورد ارزیابی قرار گیرد. روش مورد استفاده در این پژوهش مقایسه تطبیقی در بررسی نمونه موردی است. در این روش از ابزار مطالعه منابع کتابخانه‌ای و جمع‌آوری اطلاعات از منابع معتبر اینترنتی استفاده شده است. پس از جمع‌آوری اطلاعات و بررسی نمونه‌های مشابه، ساختار برنامه‌ریزی شهری در دو کشور آلمان و ایران معرفی شده است. در یک مقایسه تطبیقی علل عدم موفقیت این ساختار در ایران بیان می‌شود و نظریه‌های پژوهش تدوین می‌شوند. نتایج به دست آمده در این پژوهش نشان می‌دهد که تفاوت‌های اصلی برنامه‌ریزی شهری در ایران و آلمان را در می‌توان از یک سو در ساختار برنامه‌ریزی شهری و مشارکت سازمان‌های مردم‌نهاد، و از سوی دیگر فقدان مباحث مربوط به مصرف بهینه انرژی در اسناد تهیه طرح‌های شهری بررسی کرد. همچنین در مقیاس جامع و کلان برنامه‌ریزی انرژی، می‌توان عدم وجود یک برنامه جامع جهت هماهنگی کلیه نهادهای متولی انرژی در ایران را یکی از دلایل ناکارآمدی فعالیت‌های مرتبط با برنامه‌ریزی انرژی دانست. با بررسی این موارد ضمن معرفی چارچوبی برای تقویت ابعاد بهینه‌سازی مصرف انرژی در ایران، سعی بر این بوده تا در جهت رفع نواقص، سازمان‌دهی بهتر و تصمیم‌سازی مناسب در ساختار برنامه‌ریزی شهری کشور گام برداشته شده و زمینه لازم برای پژوهش‌های آتی فراهم شود. به همین منظور چارچوبی برای ادامه پژوهش در حوزه شهرسازی و انرژی با تأکید بر تجارب کشور آلمان ارایه‌ شده که می‌توان آن را برای مطالعه تجارب سایر کشورهای پیشرو در امر بهینه‌سازی مصرف انرژی نیز به کار برد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A comparative study on the role of energy efficiency in urban planning system of Iran and Germany

نویسندگان [English]

  • Mahta Mirmoghtadaee 1
  • Seyyed Mohammadfarid Mousavian 2
  • Payman Gomarian 3
چکیده [English]

Special attention on controlling energy consumption in different scales become increasingly important nowadays and a more comprehensive review on urban planning can be effective to achieve energy efficiency targets in this level. Germany has found its place as one of successful countries in improving energy efficiency in architecture and urban planning on a worldwide scale. Recognizing organizational system and its application in urban planning can be helpful for similar activities in Iran. In order to achieve the right result, assessment of defects and difficulties in optimizing energy consumption is essential. The approach used in this research is a comparative case study. The library sources and collected information from online credible sources is used in research process. After collecting the data and a review on similar examples, urban planning system of both countries, Germany and Iran, will be introduced. In a comparative case study, the causes of failure in Iran are described and research hypotheses are developed. The results obtained in this study indicate that the main differences in urban planning of Iran and Germany, on one hand can be in urban planning system and participation of non-governmental organizations, and on the other hand can be the lack of related topics of energy efficiency in urban planning documents. In a comprehensive and large scale overview, the ineffectiveness of activities in energy planning can be related to the lack of a national master plan to coordinate all organizational bodies of power in Iran. In surveying aforesaid, attempts are taken to eliminate defects in order to improve decision-making and organizing urban planning system properly, while introducing a framework to strengthen optimizing energy consumption program in Iran. In this regard, a framework has been provided to continue the researches in urban planning and energy consumption by emphasizing on Germany’s experiences which can be utilized as a sample of leading countries experiences in achievement of energy efficiency goals.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban planning
  • Germany
  • Energy efficiency
  • Organizations

استراوس، انسلم، و کربین، جولیت.1390. مبانی پژوهش کیفی- فنون و مراحل تولید نظریه زمینه‌ای. ت : ابراهیم افشار. تهران : نشر نی.

براتی، ناصر و سردره، علی اکبر. 1392. تأثیر شاخص‌های فرم شهری بر میزان استفاده از اتومبیل شخصی و مصرف انرژی در مناطق شهر تهران. باغ نظر، (10) : 12-3.

برک‌پور، ناصر و مسنن‌زاده، فرناز. 1390. بررسی مقایسه‌ای سیاست‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی در حوزه برنامه‌ریزی کاربری زمین در ایران انگلیس. فصلنامه مطالعات شهری، (1) : 60-41.

بنکدار، احمد.، قرائی، فریبا و برک‌پور، ناصر. 1391. بررسی تطبیقی جایگاه اسناد طراحی شهری در نظام برنامه‌ریزی ایران و انگلستان. نامه معماری و شهرسازی، (8) : 167-147.

رفیعیان، مجتبی.، فتح‌جلالی، آرمان و داداشپور، هاشم. 1390. بررسی و امکان‌سنجی تأثیر فرم و تراکم بلوک‌های مسکونی بر مصرف انرژی شهر، نمونه موردی شهر جدید هشتگرد. آرمان‌شهر، (6) : 116-107.

ریگین، چارلز. 1388. روش تطبیقی- فراسوس راهبردهای کمی و کیفی. ت : محمد فاضلی. تهران : آگه.

شریفیان بارفروش. شفق، و مفیدی شمیرانی. سیدمجید. 1393. معیارهای شاکله بوم‌شهر از دیدگاه نظریه پردازان. باغ نظر،  11 (31) : 108-99.

شهابیان، پویان.، زرین، بهاره و عظیمی، شراره. 1392. بررسی ارتباط بین کاربری- حمل و نقل و میزان مصرف انرژی- نمونه موردی مناطق بیست و دوگانه شهرداری تهران. فصلنامه صفه، 23 (63) : 72-59.

عباسی، حیدر و همکاران. 1391. تأثیر فرم شهر بر مصرف سوخت خانوارها در بخش حمل و نقل. نقش جهان- مطالعات نظری و فناوری‌های نوین. معماری و شهرسازی، 2 (3) : 30-19.

مبینی دهکردی، علی و حوری جعفری، حامد. 1387. ضرورت تدوین طرح جامع انرژی کشور با رویکرد اصلاح الگوی مصرف در افق چشم انداز 20 ساله. فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، 5 (19) : 103-79.

میرمقتدایی، مهتا. 1392. ضرورت تدوین راهنمای طراحی شهری با هدف بهینه‌سازی مصرف انرژی، کنفرانس بین‌المللی توسعه پایدار عمران، معماری و طراحی شهری. تبریز.

Bialk, S. & Kurth, D. (2013). Climate zoning planning for resilient cities, integration of climatic action plans in Germany’s urban planning system. Conference proceedings of the AESOP-ACSP joint Congress. 15-19 July, Dublin, Irland.

BMWi (Federal Ministry of Economics and Technology) & BMU (Federal Ministry for Environment, Nature Conservation and Nuclear Safety). (2000). Energy concept: for an environmentally sound, reliable and affordable enrgy supply. Federal Ministry of Economics and Technology (BMWi), Berlin, Germnay. Available from: http://www.germany.info/contentblob/3043402/Daten/3903429/BMUBMWi_Energy_Concept_DD.pdf (Accessed 21 August 2015).

Buchan, D. (2012). The Energiewende, Germany’s gamble. Oxford: Oxford Institute for Energy Studies.

Eicker, U. & Kurth, D. (2013). Energiegerechte stadtenwicklung in München. Quelle: Landeshauptstadt München, Referat für Stadtplanung und Bauordnung.

Ferguson, N. & Woods, L. (2009). Travel and mobility. In Dimensions of the Sustainable City. Edited by Jenks, M. & Jones, C. London: Springer.

Hammer, S. A. (2008). Renewable Energy Policymaking in New York and London: Lessons for Other World Cities? In Urban Energy Transition- From Fossil Fuels to Renewable Power. Edited by Droege, P. Elsevier Science. Available from: http://projects.ecfs.org/fieldston57/SPHSMeyersNYC2007/docs/HammerLondonNYEnerg.pdf(Accessed (Accessed 21 August 2015).

Kari, B. M. & Fayaz, R. (2006). Evaluation of the Iranian thermal building code. Asian journal of civil engineering, (7): 675-684.

Kitamura, R., Mokhtarian, P. L. & Ladiet, L. (1997). A micro-analysis of land use and travel in five neighborhoods in the San Francisco Bay area. Transportation, (24): 125-158.

Morlet, C. & Keirstead, J. (2013). A Comparative Analysis of Urban Energy Governance in Four European Cities. Energy Policy, (61): 852-863.

Morris, C. & Pehnt, M. (2015). Energy Transition The German Energiewende. Heinrich Böll Foundation, Available form: http://energytransition.de/wp-content/themes/boell/pdf/en/German-Energy-Transition_en.pdf (Accessed 21 August 2015).

Owens, S. (1986). Energy, planning & urban form. London: Pion.

Pahl-Weber, E. & Henckel, D . (2008). The Planning System and Planning Terms in Germany A Glossary. Hanover: ARL.

Pahl-Weber, E., et al. (2013). Urban challenges and urban design approaches for resource-efficient and climate-sensitive urban design in the MENA region. Berlin and Tehran: TU Berlin and BHRC.

Pan, H., Shen, Q. & Zhang, M. (2009). Influence of urban form on travel behaviour in four neighbourhoods of Shanghai. Urban Studies, (46): 275-294.

Power, A. & Zulauf, M. (2011). Cutting carbon costs: learning from Germnay’s energy saving program. LSE Housing and Communities, Center for Analysis of Socail Exclusion. London: London School of Economics.

Rasoolimanesh, M. S., Jaafar, M. & Badarulzaman, N. (2013). Urban Planning and Management System in Iran: A Review and Assessment. Middle-East Journal of Scientific Research, 18 (2), 220-229. Available from:  http://www.idosi.org/mejsr/mejsr18(2)13/17.pdf (Access date: 25 Septermber 2015)

Schayan, J. & Giehle, S. (2010). Facts about Germany. Frankfurt: Societäts Verlag.

Schönberger, P. (2013). Municipalities as key actors of German renewable energy governance: An analysis of opportunities, obstacles, and multi-level influences. Wuppertal: Wuppertal Institute für Klima, Umwelt, Energie GmbH.

Van Wee, B. (2002). Land use and transport: research and policy challenges. Journal of Transport Geography, (10): 259-271.