خوانش تکتونیکی بناهای عمومی معماری معاصر ایران در دورۀ پهلوی اول (نمونۀ موردی: دبیرستان البرز، موزۀ ایران باستان، دانشکدۀ هنرهای زیبا، ساختمان شهرداری تبریز)

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دپارتمان معماری، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.

2 استادیار، دپارتمان معماری، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.

چکیده

بیان مسئله: پیشرفت و توسعة علوم در طی سال‌ها، منجر به تفکیک و تخصصی‌ترشدن حوزه‌های دانش و فن شده است که به جدایی سازه، سیستم‌های ساختمانی و معماری پس از این تحولات منجر شده است، ترکیب معنا و ساخت در معماری همانا عرصة حضور تکتونیک است.
هدف پژوهش: این پژوهش در جهت تبیین مؤلفه‌های تکتونیک معماری جهان و  خوانش تکتونیکی بناهای منتخب معماری دورة پهلوی اول با این معیارها و  استخراج چارچوب تکتونیکی حاکم بر معماری بناهای عمومی این دوره انجام گرفته است.
روش پژوهش: این پژوهش با روش ترکیبی، تفسیری-تاریخی و رویکرد غالب کیفی در گردآوری، تحلیل اطلاعات و همچنین روش تحلیل اسناد و از مشاهدة توصیفی مبتنی بر پدیدارشناسی، توسط نخبگان استفاده کرده است. انتخاب نمونه‌های موردی با بررسی نتایج حاصل از توزیع پرسش‌نامه در میان خبرگان معماری انجام شده است. در روند تحقیق از نرم‌افزار کیفی MAXQDA و نیز نرم‌افزار آماری SPSS صرفاً برای ترجیح‌‌دادن و انتخاب بناهای مطالعاتی استفاده شده است. در آخر نیز با استفاده از مثلث سه‌سویه‌سازی (خوانش پدیدارشناسی، استنباط‌های محقق بر اساس اسناد و مدارک موجود، ادبیات غنی تکتونیک)، استحکام و تأیید پژوهش از جهات مختلف بررسی شده است.
نتیجهگیری: بُعد تکتونیکی سازه از جهت ایجاد سازمان فضایی و نقش آن در تعیین فرم و القاء پایداری بصری در هر چهار نمونة موردی از بناهای عمومی دورة پهلوی اول حضور دارد. ساختمان دبیرستان البرز با شیوة معماری سنت‌گرا در این دوره با ابعاد تکتونیک همخوانی بیشتری داشته است. ساختمان شهرداری تبریز وجوه تکتونیک ناچیزی در معماری کلاسیک دورة پهلوی اول را به خود اختصاص داده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Tectonic Approach to Public Buildings of Contemporary Iranian Architecture in the First Pahlavi Period Case study: Alborz High School, Museum of Ancient Iran, School of Fine Arts, Tabriz Municipality Building

نویسندگان [English]

  • Noormohammad Afshari 1
  • Bizhan Kalhornia 2
  • Seyyed Ali Nouri 2
1 Ph.D. Student, Department of Architecture, Kermanshah Branch, Islamic Azad University, Kermanshah, Iran.
2 Associate professor, Department of Architecture, Kermanshah Branch, Islamic Azad University, Kermanshah, Iran.
چکیده [English]

Problem statement: The development of science over the years, particularly in the recent area, has led to the separation and specialization of the fields of knowledge and technology, itself leading to the highlighted distinction of structures, building systems, and architecture after these developments. As such, the tectonic approach corresponds to the combination of meaning and construction in architecture.
Research objective: The purpose of this study was to explain the tectonic components of world architecture and the tectonic interpretation of selected the First Pahlavi architectural buildings using the aforementioned criteria, and finally to extract the tectonic framework governing the architecture of public buildings of that era. Also, this research seeks to identify and explain the impact of architectural tectonics on the creation of spatial and construction harmony in public buildings of the First Pahlavi period of contemporary Iranian architecture.
Research method: This research employs a mixed, interpretive-historical method and a predominantly qualitative approach for collecting and analyzing the data. Furthermore, the authors analyzed the documents driven from the descriptive phenomenology of observations carried out by elites. The samples for the case study were selected by reviewing the findings extracted from questionnaires distributed among architectural experts. For this research, MaxQDA and SPSS were employed to prioritize and select buildings. Finally, using the three-way approach (phenomenological reading, researcher inferences based on available documents, rich tectonic literature), the strength and validity of the research were examined from different perspectives.
Conclusion: Given its role in determining the form and inducing visual stability, the observations revealed that the tectonic dimension of the structure was evident in all four cases of public buildings of the first Pahlavi period, sufficient for creating an efficient spatial organization. With its traditionalist architectural style, the building of Alborz High School was more in line with the tectonic dimensions. Tabriz Municipality building proved to have the least tectonic features corresponding to the classical architecture of the first Pahlavi period.

کلیدواژه‌ها [English]

  • architectural tectonics
  • Public Building Architecture
  • structure
  • and Architecture
  • First Pahlavi Architecture
ابراهیمی، سمیه و اسلامی، غلامرضا. (1389). معماری و شهرسازی ایران در دوران گذار. هویت شهر، 4(6)، 3-14.
اعتصام، ایرج. (1375). بررسی تطبیقی معماری و شهرسازی معاصر ایران با اروپا. در مجموعه مقالات کنگرة تاریخ معماری و شهرسازی ایران (به کوشش باقر آیت‌الله‌زاده شیرازی). (ج. 3). 89-110.
انصاری، حمیدرضا. (1395). تحلیلی بر معماری معاصر ایران. تهران: سبزان.
بانی مسعود، امیر. (1388). معماری معاصر ایران (در تکاپوی بین سنت و مدرنیته). تهران: هنر معماری قرن.
باور، سیروس. (1388). نگاهی به پیدائی معماری نو در ایران. تهران: فضا.
پاکدامن، بهروز. (1376). نگاهی کوتاه بر شیوه‌ها و گرایش‌های معماری در تهران. (کتاب تهران ج. 5 و 6). تهران: روشنگران.
تشکری، عباس و تدلی، چارلز. (1395). راهنمای روش‌های آمیخته در پژوهش‌های علوم رفتاری و اجتماعی (ترجمة مرتضی اکبری و همکاران). تهران: دانشگاه تهران.
حبیبی، سیدمحسن. (1395). شرح جریان‌های فکری معماری و شهرسازی در ایران معاصر با تأکید بر دورة زمانی 1357-1383. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
خلیلی‌خو، محمدرضا. (1373). توسعه و نوسازی در دورة رضاشاه. تهران: جهاد دانشگاهی.
دیبا، کامران. (1380). عبدالعزیز فرمانفرمائیان مروری بر ربع قرن معماری دورة اخیر. معمار، (15)، 66-77.
رضاخانی، ژیلا. (1393). درآمدی بر مفهوم مفصل در معماری بر اساس روش‌ هایدگری ریشه‌شناسی واژه. مطالعات معماری ایران، (5)، 101-114.
رضوی، سید مصطفی؛ اکبری، مرتضی؛ جعفرزاده، مرتضی و زالی، محمدرضا. (1392). بازکاوی روش تحقیق آمیخته. تهران: دانشگاه تهران.
زرکش، افسانه. (1384). کیفیت آموزش و کار حرفه‌ای در ایجاد همسازی بین فضا و سازه در معماری معاصر غرب. هنرهای زیبا، (23)، 43-52.
زرکش، افسانه. (1391). علل تأثیر معماری بناهای دولتی و عمومی در معماری بناهای خصوصی در دورة پهلوی دوم. باغ نظر، 9(22)، 23-34.
سمیعی، سیروس. (1374). سیر تحول معماری بناهای عمومی تهران. آبادی، 5(19)، 78-83.
سهیلی، جمال‌الدین و دیبا، داراب. (1389). تأثیر نظام‌های حکومتی در ظهور جنبش‌های ملی‌گرایانة معماری ایران و ترکیه. باغ نظر، 7(14)، 27-44.
شیرازی، علی اصغرو یونسی، میلاد. (1390). تأثیر ملی‌گرایی بر معماری بناهای حکومتی دورة پهلوی اول. مطالعات شهر ایرانی اسلامی، 1(4)، 59-69.
صارمی، علی‌اکبر. (1370). کهن‌آرائی امروز و نوگرائی دیروز در معماری تهران و ایران (گردآوری سیما کوبان). (کتاب تهران ج. 1). تهران: روشنگران.
قبادیان، وحید. (1394). سبک‌شناسی و مبانی نظری در معماری معاصر ایران. تهران:‌ مؤسسه علم معمار رویال.
کبیر صابر، محمدباقر. (1394). مفهوم‌شناسی واژة سازه در گفتمان معماری معاصر ایران.  سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی، (27)، 393-404.
کیانی، مصطفی. (1392)، جایگاه هنر آجرکاری تزیینی در معماری دورة پهلوی اول. هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی، 18(1)، 15-28.
کیانی، مصطفی. (1393). معماری دورة پهلوی اول- دگرگونی اندیشه‌ها، پیدایش و شکل‌گیری معماری دورة بیست‌سالة معاصر ایران. تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران.
گال، مردیت. (1395). روش‌های تحقیق کمی و کیفی در علوم تربیتی و روانشناسی (ترجمة احمدرضا نصر و همکاران). تهران: سمت و دانشگاه شهید بهشتی.
مشایخی، عبدالکریم. (1389). تحولات نوین آموزشی در دورة قاجار و تأثیر آن بر روند مدرسه‌سازی در بوشهر. تاریخ‌نامة ایران بعد از اسلام، 1(1)، 103-128.
مک دانلد، انگس جی. (1383). سازه و معماری (ترجمة حمید حسینمردی و وحید تقی یاری). تهران: مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.
ناری قمی، مسعود. (1394). نقدی بر پژوهش‌های تفسیری تاریخی در خصوص معماری معاصر. مطالعات معماری ایران، (7)، 93-110.
 
Balinski, G. & Januszkiewicz, K. (2016). Digital Tectonic Design as a New Approach to Architectural Design Methodology. Procedia Engineering, (161), 1504-1508.
Beim, A. (2013). Tectonic thinking in contemporary industrialized architecture. Facade Design and Engineering, (1), 85–95.
Dickson, M. & Parker, D. (2015). Engineered timber and structural form in sustainable design. Proceedings of the Institution of Civil Engineers-Construction Materials, 168(4), 161-172.
Frampton, K. (1990). Rappel a l’ordre, the Case for the Tectonic. K. Nesbitt (ed.), Theorizing a new agenda for architecture – an anthology of architectural theory 1965-1995. New York: Princeton Architectural Press, 518-528.
Frascari, M. (1984). The Tell-the-Tale Detail en Theorizing a new agenda for Architecture. New York: Princeton Architectural Press.
Oxman, R. (2010, January). Digital Tectonics as a Morphogenetic Process. In Symposium of the International Association for Shell and Spatial Structures (50th. 2009. Valencia). Evolution and Trends in Design, Analysis and Construction of Shell and Spatial Structures: Proceedings. Editorial Universitat Politècnica de València.
Schmidt, A. M. D. (2007). The Tectonic Practice: In the transition from the predigital to the digital era. Retrived from https://vbn.aau.dk/ws/files/316464422/The_Tectonic_Practice_PHD_AMDS.pdf.
Schumacher, P. (2012). Tectonics—The Differentiation and Collaboration of Architecture and Engineering. In U. Kleefisch–Jobst et al. (Eds.). Stefan Polonyi – Bearing Lines – Bearing Surfaces. Stuttgart/London: Edition Axel Menges.
Schwartz, C. (2017). INTRODUCING ARCHITECTURAL TECTONICS: Exploring the Intersection of Design and Construction. New York: Routledge.
Sekler, E. (1965). Structure, Construction, Tectonic: In Structure, (G. Kepes ed.). London: Studio Vista, pp. 125-133.
Semper, G. (1851). The four elements of architecture and other writings. Cambridge: Cambridge University Press.Harry Francis Mallgrave and Wolfgang Hermann.