تبیین مدلِ محلۀ فرهنگی در بافت‌های تاریخی برای توسعۀ اقتصاد و حضور صنایع خلاق (مورد پژوهشی: خیابان لاله‌زار، تهران)

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه معماری، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.

2 دانشیار گروه شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، ایران.

3 استادیار گروه طراحی شهری، دانشگاه بوعلی همدان، ایران.

چکیده

بیان مسئله: با توجه به اینکه محله‌های تاریخی به عنوان موجودیتی منسجم، تلاش‌های فرهنگ بومی را برای پاسخگویی به نیازهای گذشته به بهترین شکل نشان می‌دهند، انطباق‌پذیری آنها با نیازهای زمان حال و شناخت فرصت‌های موجود در آنها، به عنوان ظرف پذیرندۀ عملکردهای فرهنگی و مولد اقتصاد، امری در خور توجه است. مهم‌ترین مسئلۀ این پژوهش بهره‌گیری از روش‌های خلاق برای انطباق‌پذیری بافت‌های تاریخی با اقتصاد و شرایط جدید، از طریق تمرکز بر سرمایه‌های فرهنگی، به عنوان ابزاری برای احیای محله‌های تاریخی، و ایجاد فعالیت‌های جدید اقتصادی با هدف جایگزینی کاربری‌هایی است که رو به انحطاط هستند یا از منطقه محو شده‌اند. استفاده از سیاست‌های نوآورانه و راهبردهای مبتنی برخلاقیت برای حضور بافت‌ها و محله‌های تاریخی کشورمان در عرصه‌های رقابت، با هدف توسعه و رشد اقتصادی فرهنگی و تجدید حیات محله، رویکردی است که فقدان آن، هم در حوزۀ نظری و هم در حوزۀ کاربردی بافت‌های تاریخی، قابل توجه است.
هدف پژوهش: هدف از این پژوهش ایجاد شرایط تبدیل محله‌های تاریخی به مولد اقتصاد و فراهم‌آوردن امکان حضور آن‌ها در عرصۀ صنایع خلاق است که از طریق اتخاذ سیاستی خلاق و سنجش میزان قابلیت‌های موجود در بافت‌های تاریخی، و تبیین شاخص‌های چندگانۀ محلۀ فرهنگی مورد بررسی قرار می‌گیرد.
روش پژوهش: این پژوهش با روش تحلیلی و توصیفی انجام شده است و یافته‌ها با استفاده از پرسش‌نامه و مشاهدات میدانی استخراج شده‌اند. نهایتاً، با استفاده از یافته‌های پژوهش، تحقق‌پذیری یک محلۀ فرهنگی در نمونۀ لاله‌زار با استفاده از روش کمّی معادلات ساختاری ارزیابی و در نتیجه مدلی از محلۀ فرهنگی تاریخی، براساس اولویت اقدامات تبیین شده است.
نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش راهکارها و اقدامات لازم را براساس ترتیب اولویت در مدل محلۀ فرهنگی تاریخی، پیشنهاد می‌کند و اهمیت این روابط را به لحاظ تجربی نیز به اثبات می‌رساند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explaining the Cultural Quarter Model in the Historic Fabrics to Provide the Economic Development and Presence of Creative Industries (a Case Study of Laleh-zar St., Tehran)

نویسندگان [English]

  • Marjan Khanmohamadi 1
  • Mahmood Ghalehnoee 2
  • Mohammad Saeid Izadi 3
1 Department of Architecture, Arak Branch, Islamic Azad University, Arak, Iran.
2 Department of Urbanism, Faculty of Architecture and Urbanism, Art University of Isfahan, Iran.
3 Department of Urban Design, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
چکیده [English]

Problem statement: Given that historic quarters as an integrated entity best represent the efforts of indigenous cultures to meet the past needs, their compatibility with the present needs and recognizing the opportunities available to them as an accepting capacity for cultural and economically productive functions are worthy of attention. Utilizing creative approaches in line with the historic fabrics adaptability to the new economy and conditions, through focusing on the cultural capital as a means of revitalizing historic neighborhoods and creating new economic activities to replace the declining uses or those being disappeared from the area, is the most significant necessity to Problem statement of the present research.
Research objective: The use of innovative policies and creativity-based strategies for the presence of our country’s historic fabrics and neighborhoods in the competition arenas, aimed at the cultural-economic growth and development and neighborhood revitalization, is an approach whose absence is noteworthy within both relevant theoretical and applied fields.
Research method: This research based on an analytical and descriptive method to assess and measure the capabilities of historic fabrics, indexical contexts. Also, it examines the feasibility of a cultural quarter in a case study of Laleh-zar using the quantitative structural equation modeling through questionnaire and field observations and finally as Conclusion explains a model of historic-cultural quarters according to the priority of the actions.
Conclusion: The research findings prove the necessary solutions and measures based on the order of priority in the final model, the proposal and the importance of these relationships empirically.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Culture-led Regeneration
  • Creative industries
  • Cultural Quarter
  • Economic Development
  • Historic Fabrics
  • Laleh-zar
تیزدل، استیون؛ اک، تنر و هیث، تیم. (1388). احیای محله‌های تاریخی شهر (ترجمۀ سمانه ساریخانی). شیراز: نوید شیراز.

رفیعیان، محسن؛ بمانیان، محمدرضا و رفیعیان، مجتبی. (1390). گردشگری شهری به‌مثابۀ راهبرد توسعۀ خلاق در بافت‌های فرسوده. منظر، 3(14)، 74 -79.

زبردست، اسفندیار؛ خلیلی، احمد و دهقانی، مصطفی. (1392). کاربرد روش تحلیل عاملی در شناسایی بافت‌های فرسودۀ شهری. هنرهای زیبا ــ معماری و شهرسازی، 18(2)، 27-42.

صحراییان، زهرا و موحد، علی. (1396). تحلیل و شناسایی پهنه‌های زمینه‌ساز توسعۀ خلاق بافت‌های فرسوده با تأکید بر گردشگری (مطالعه موردی: محلۀ فهادان شهر یزد). آمایش جغرافیایی فضا، 7(26)، 31-47.

کلانتری، محسن و بخشی، ابوذر. (1394). ارزیـابی راهکارهای احیا و باززنده‌سازی بافت قدیم شهر یزد با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) مورد مطالعه: برزن شش بادگیر). آمایش محیط، 8(31)، 1-28.

لطفی، سهند. (1390). بازآفرینی شهری فرهنگ‌مبنا: تأملی بر بن‌مایه‌های فرهنگی و کُنش بازآفرینی. هنرهای زیبا ــ معماری و شهرسازی، 3(45)، 49-62.

نادری، کاوه؛ موحـد، علی؛ فیـروزی، محمـدعلی؛ حدیدی، مسلم و ایصافی، ایوب. (1393). شناسایی و اولویت‌بندی مداخلۀ بافت فرسودۀ شهری با استفاده از مدل تحلیل سلسله‌مراتبی فازی؛ (FAHP) (محـدودۀ مرکزی شهر سقز). برنامه‌ریزی و آمایش فضا، 18(1)، 153-180.

Bayliss, D. (2004). Denmark’s creative potential: the role of culture within Danish urban development strategies. Cultural Poicy, Urban Space and Uses of Culture, 10(1), 5–28.
Bianchini, F. & Parkinson, M. (1993). Cultural Policy and Urban Regeneration: The West European Exereince. Manchester and New York: Manchester University Press.
Blessi, G. T., Tremblay, D. G., Sandri, M. & Pilati, T. (2012). New trajectories in urban regeneration processes: Cultural capital as source of human and social capital accumulation; Evidence from the case of Tohu in Montreal. Cities, 29(6), 397-407.
Carmona, M. & Burgess, R. (2001). Strategic Planning and Urban Projects: Responses to Globalization from 15 Cities. Delft: DUP Science, Delft University Press.
Comedia. (1991). Out of Hours: A Study of Economic, Social and Cultural Life in Twelve Town Centers in the UK. London: Comedia Publishing Group.
Couch, C. (2004). City of Change and Challenge: Urban planning and Regeneration in Liverpool. Aldershot: Ashgate Publishing.
Currid, E. (2010). Symposium introduction – Art and economic development: New direction for the growth of cities and regions. Journal of Planning Education and Research, 29(3), 257–261.
DCMS (Department for Culture Media and Sport). (2004). The Contribution of Culture to Regeneration in The UK. London: London Metropolitan University.
Dikmen, B. (2008). The politics of urban waterfront regeneration: The case of Haliç (the Golden Horn), Istanbul. Urban and Regional Research, 32(4), 815–840.
Evans, G. (2003). Hard branding the culture city: from Prado to Prada. Urban and Regional Research, 27(2), 417–440.
Evans, G. (2009). Creative cities, creative spaces and urban policy. Urban Studies, 46(5-6), 1003–1040.
Florida, R. (2002). The Rise of the Creative Class: And How It’s Transforming Work, Leisure and Everyday Life. New York: NY Basic Books.
Frost-Kumpf, H. A. (1998). Cultural Districts: The Arts as a Strategy for Revitalizing our Cities. Washington D.C.: Americans for the Arts.
Galligan, A. (2008). The evolution of arts and cultural districts. In J. Cherbo, R. A. Stewart, & M. J. Wyszomirski (Eds.), Understanding the arts and creative sector in the United States. New Brunswick, NJ: Rutgers University Press.
Garcia, B. (2004). Cultural policy and urban regeneration in western European cities: Lessons from experience, prospects for the future. Local Economy, 19(4), 312–326.
Gehl, J. (2011). Life between Buildings: Using Public Space (J. Koch, Trans.). Washington, Covelo, London: Island Press.
Ghafele, R. & Santagata, W. (2006). Cultural tourism and collective trademarks: The case of Byblos and Saida, Lebanon. EBLA Working Paper, International Centre for Research on the Economics of Culture, Institutions, and Creativity, University of Turin.
Grodach, C. (2009). Urban branding: an analysis of city homepage imagery. Architectural and Planning Research, 26(3), 181-197.
Grodach, C. (2013). Cultural economy planning in creative cities: Discourse and practice. Urban and Regional Research, 37(5), 1747–1765.
Harvey, D. (2005). A Briefe History of Neoliberalism. London: Oxford University Press.
Koichi, K. (2012). An experiment in urban regeneration using culture and art in Senba, Osaka’s historic urban center, with a focus on the regeneration of urban space. City, Culture and Society, 3(2), 151-163.
Landry, Ch. (2008). The Creative City: A Toolkit for Urban Innovators. London: Earthscan.
Lynch, K. (2001). City Sense and City Design. Cambridge, MA: MIT Press.
Markusen, A. & Gadwa, A. (2010). Arts and culture in urban or regional planning: A review and research agenda. Journal of Planning Education and Research, 29(3), 379-391.
Mongin, O. (2005). La Condition Urbaine: La Ville à l’Heure de la Mondialisation. Paris: Seuil.
Montgomery, J. (2003). Cultural quarters as mechanisms for urban regeneration. Part 1: Conceptualising cultural quarters. Planning, Practice & Research, 18(4), 293–306.
Moughtin, J. C. (2003). Urban Design: Street and Square. 3rd edition. Amsterdam: Architectural Press.
Paumier, C. (2004). Creating a Vibrant City Center: Urban Design and Regeneration Principles. Michigan: Urban Land Institute.
Ponzini, D. (2011). Large scale development projects and star architecture in the absence of democratic politics: The case of Abu Dhabi, UAE. Cities, 28(3), 251–259.
Ponzini, D., Gugu, S. & Oppio, A. (2014). Is the concept of the cultural district appropriate for both analysis and policymaking? Two cases in Northern Italy. City, Culture and Society, 5(2), 75-85.
Pratt, A. C. (2010). Creative cities: Tensions within and between social, cultural and economic development. A critical reading of the UK experience. City, Culture and Society, 1(1), 13-20.
Richards, G. & Wilson, J. C. (2004). The impact of cultural events on city image: Rotterdam cultural capital of Europe 2001. Urban Studies, 41(10), 1931–1951.
Roberts, P. (2000). The evolution, definition and purpose of urban regeneration. In P. Roberts & H. Roberts (Eds.), Urban Regeneration: A Handbook. pp. 9-36. London: Sage.
Roberts, P. & Sykes, H. (Eds.) (2005). Urban Regeneration: A Handbook. London: Sage.
Roodhouse, S. (2010). Cultural Quarters: Principles and Practice. Chicago: Chicago Press.
Samadhi, T. N. (2001). The urban design of a Balinese town: place making issues in the Balinese urban setting. Habitat International, 25(4), 559-575.
Sacco, P. L., Frilli, G., Blessi, G. T. & Nuccio, M. (2013a). Culture as an engine of local development processes: System-wide cultural districts I: Theory. Growth and Change, 44(4), 555–570.
Sacco, P. L., Frilli, G., Blessi, G. T. & Nuccio, M. (2013b). Culture as an engine of local development processes: System-wide cultural districts II: Prototype cases. Growth and Change, 44(4), 571-588.
Santagata, W. (2002). Cultural districts, property rights and sustainable economic growth. Urban and Regional Research, 26(1), 116-125.
Songjie, L. & Xinghua, L. (2011). The role of cultural creative industry in the process of the city development: The case of Jingdezhen. Studies in Sociology of Science, 2(2), 74-78.
Tremblay, D. G., Klein, J. L. & Bussières, D. R. (2010). Social economy-based local initiatives and social innovation: a Montreal case study. Technology Management and Business, 51(1), 275-287.
Van der Duim, R. (2007). Tourism, materiality and space. In I. Ateljevic, A. Pritchard & N. Morgan (Eds.), The Critical Turn in Tourism Studies: Innovative Research Methodologies. Amesterdam: Elsevier.
Won Bae, K. (2011). The viability of cultural districts in Seoul. City, Culture and Society, 2(3), 141–150.
Yusuf, S. & Nabeshima, K. (2005). Creative industries in East Asia. Cities, 22(2), 109-122.
Zukin, S. (1998). Urban lifestyles: diversity and standardisation in spaces of consumption. Urban Studies, 35(5-6), 825–839.