Rethinking the Iranian Carpet Paradigm in Contemporary Times with Reference to Neo-Traditional Carpets


Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 01 August 2026

Document Type : Original Research Article

Authors

1 Faculty member of Shahrekord University- Carpet department- Shahrekord- Iran

2 Faculty member of Iran Art university- Tehran- Iran

3 Faculty member of Carpet department- Iran Art university- Tehran- Iran

Abstract
بیان مسئله: پارادایم فرش شبکه‌ای از گفتمانها، دستورالعمل‌ها، دانش‌ها و باورهاست که به مرور زمان دید و تفکر ما را محدود به ساختارهای شناخته شده و استانداردهای خاصی درباره‌ی فرش ایران نموده است. این نگرش در قرن 14هجری‌شمسی و با پدیدار شدن گونه‌های نوین فرش تغییر یافت. بنابراین خوانش تغییرات فرش‌های نوین در بافت تاریخی، اجتماعی و فرهنگی نوین خود می‌تواند چشم‌انداز روشنتری برای فهم دوران معاصر فرش در اختیار قرار دهد. از این رو این پژوهش به نحوی سامان یافته که نظر خواننده را به تحولات اخیر فرش ایران و درکی از این شرایط جدید جلب کند و در صدد پاسخ به این پرسش است که چرا و چگونه فرش در دوران معاصر از پارادایم مسلطِ خود فاصله گرفته است؟ و فرشهای نوسنتگرا چه تغییراتی را در مقابل طرح و رنگ فرشهای اصیل نشان می‌دهند؟

هدف پژوهش: مهمترین هدف پژوهش بررسی سیر تغییراتِ فراپارادایمی فرشهای نوسنتگرای ایران، در نیمه‌ی دوم قرن‌14 هجری شمسی و دلایل گسست این گونه‌ی خاص از ساختار پارادایم فرش و استانداردهای آن است.

روش انجام پژوهش: روش پژوهش از منظر هدف بنیادی و دارای ماهیت کیفی بوده، همچنین شیوه‌ی پردازش داده‌ها به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. جمع‌آوری داده‌ها به دو صورت اسنادی (کتابخانه‌ای) و میدانی (مشاهده‌ی مستقیم و بررسی آثار منتخب) انجام شده است.

نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشانگر آن است که پدیدار شدن گفتمانهای تازه از جمله گفتمان معاصریت، نوگرایی و مصرف‌گرایی، همچنین نمایان شدن نیازها و سلایق نوینِ مصرف‌کنندگان و خریداران فرش، مسیر تولید را تغییر داد و منجر به ظهورگونه‌های نوین فرش گردید. فرشهای نوسنتگرا که بر مبنای رابطه‌ی سنت و معاصریت شکل گرفته‌‌اند، نمایانگر این موضوع هستند که فرش دیگر امکان پایبندی کامل به قراردادها و استانداردهای پارادایم فرش را نداشته و مفاهیم زیبایی و اصالت فرش در حال دگرگونی می‌باشند.

Keywords

Subjects