خوانش کاشینگارۀ روایتگر سردر ورودی باغ ارم با تاکید بر گفتمان قدرت فوکویی

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسنده

دانشگاه هنر اصفهان

چکیده

در این مقاله سعی شده است که روایت کاشی‌نگارۀ ضلع شرقی عمارت اصلی باغ ارم، خوانش شود. زیرا بررسی علل و دلایل همنشینی تصاویر مؤید لزوم و صحت این‌گونه خوانش است. سر در ورودی باغ ارم شامل سه هلالی با فرم خورشیدی است؛ قطعۀ مصور شامل چهار مجلس است:
1 – رستم در بارگاه حضرت سلیمان(ع)، 2 – مدهوش شدن ندیمگان از دیدن جمال حضرت یوسف(ع)، 3 – تماشای شیرین توسط خسرو در چشمه‌سار و 4- نگاره‌ای از ناصرالدین شاه سوار بر اسب در مرکز آن ( این مجالس مصور در قالب سه هلالی چپ، راست و بالای خورشیدی است). محقق ابتدا روایت هر مجلس را خوانش می‌کند سپس نگاهی دقیق‌ و مضمون‌شناختی به ترکیب‌بندی و ترتیب چیدمان آنان می‌اندازد و آنگاه در ترتیب چیدمان آن‌ها تأمل می‌کند و در این تأمل، عناصر تصویری مشترک در نگاره‌های این چهار مجلس را بازگو می‌کند. ارجاع برون‌متنی این سه مجلس و ارتباط آنها با تصاویر ناصرالدین شاه در مرکز ( که این مرکزیت می‌تواند سمبل اقتدار تلقی شود )، محور بررسی این کاشی‌نگاره است بطوری‌که گویی پادشاه عصر ناصری ویژگی‌های برجستۀ شخصیت‌های محوری سه نگاره ( پاکی حضرت یوسف(ع)، صداقت حضرت سلیمان(ع) و تغزل خسرو و شیرین ) را به عاریت گرفته است.
آنچه در این پژوهش حائز اهمیت است، این است که مجاورت هر تصویر با تصاویر همنشین خود و عناصر مشترکی که در یک گفتمان تصویری دارند موجب تشدید یا تعویض معانی نشانه‌های تصویری می‌شود چنانکه بعداً خواهیم دید نظرات رولان بارت پیرامون معانی صریح و ضمنی، در توضیح چینش و گزینش و کارکرد و خوانش مجموعۀ سردر یا هر کدام از این سه نگاره‌ ما را یاری خواهد داد. همانطور که خواهیم دید: نظریۀ " گفتمان قدرت " میشل فوکو به گونه‌ای در این بحث روایت‌شناسانه مصداق دارد: یعنی در هر سه مجلس، عناصر تصویری در یک مضمون اشتراک دارند و آن مضمون " قدرت پادشاه " است. یعنی حضرت سلیمان و حضرت یوسف به رغم آنکه شخصیت‌های مذهبی هستند و رستم و خسرو با آنکه مضمونی حماسی و تغزلی دارند اما مظهر " پادشاه قدرتمند " هستند و حضرت یوسف و زلیخا و خسرو و شیرین با آنکه سمبل " عاشقان خیالی " هستند و مضمونی بزمی و تغزلی دارند، اما این مضامین بزمی، تغزلی ، مذهبی و حماسی در کاشی‌نگارۀ موردنظر در اطراف تصویر ناصرالدین شاه، از منظری که ما می‌نگریم نگاهدار و نگهبان قدرت او و سازندۀ گفتاری دالَ بر مشروعیت جایگاه او در قلب ( مرکز ) مردم ایران و حتی جهان هستی هستند.
تاکنون پژوهش‌های متعددی حول موضوع کاشی‌نگاره‌های ایران انجام شده است. در این زمینه می‌توان به پایان‌نامه‌ای با عنوان بررسی نقوش روایتگر در کاشی‌های شیراز عصر قاجار نام برد. پژوهش‌ها و مجموعه‌هایی در مورد کاشی‌ها و تصاویر آن با نام " کاشی و کابرد آن " اثر محمود ماهرالنقش و " نقاشی روی کاشی " تالیف هادی سیف نیز به چاپ رسیده است. اما نظریات نشانه‌شناختی رولان بارت در باب تأویل متن کارایی بسیاری در تفسیر متون هنری داشته است و پژوهش‌هایی در این راستا انجام گردیده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Eram Paradise entrance Tile painting reading narrative Emphasizing the power of discourse Michelle Foucault

نویسنده [English]

  • sahar ettehadmohkam
Isfahan art University
چکیده [English]

This article is in the East side of main building Eram Tile painting (A beautiful garden located in Shiraz, Iran) with cognitive narrative approach to reading. The review confirms the necessity and validity of these readings is syntagmatic images. Eram Paradise entrance that has three sunny arcs. The piece consists of three illustrated Parliaments:
1 - Rustam at the Shrine of Prophet Solomon (AS), 2 - being senseless abigails seeing the Beauty of Prophet Joseph (AS), 3 - watched Shirin starlings in fountains by Khosrow and 4 - Portrait of King Nasser-aldin mounted on horseback in the center (these assemblies are illustrated in three solar crescent; up, right and left). Why did the artist choose this three stories among many lyric, epic and ethnic thematic in literature. Why did he set them with this geographical positions? And etc.
These three stories set besides each other to convey unique meaning. The researcher will read the narrative of each parliament. The exact look and content gives them insight into the composition and Ordering and then to reflect on their Ordering In this reflection, common visual elements of this picture tells Parliament.
Extra-textual reference to the three parliaments and their relationship with the image of king in the center (the center can be seen as a symbol of authority), the review is the image tile So that the era of King Nasser-aldin of the central features prominent figures of main characters (Purity of Prophet Joseph (AS), Honesty of Prophet Solomon (AS) and the lyricism of Khosrow and Shirin) has borrowed. What is important in this study, it is adjacent to each image, with his Companion, and images are common elements in a visual discourse..visual symptoms are exacerbated or changed meanings. As we will see later Rolan Barret thoughts (who was a post structural theorizing) about syntagmatic and direct meanings help us to explain choosing, function and reading collection of entrance. As we will see: Theory of Michel Foucault "discourse of power” as discussed in this story is true narrativley. The three parliaments, the visual elements have a common theme and that is power of the King. Although The Prophet Solomon and Joseph are religious figures and Rustam and Khosrow have epic and lyrical themes while they are the symbol of powerful kings however the Prophet and Zolykha and Shirin are the symbol of "imaginary lovers and implicate lyrical and heroic, but the lyrical, religious and heroic contents of the tile paintings around Nasser-aidin are guard of his power and legitimates as the heart of his position (center) in Iranian people and even the cosmos.
Now there are some researches about Iranian tile paintings. For example a master science these with this subject “Studies Shiraz tiles narrative motives at Qajar era’. Also research and studied have been done about tiles and their functions like Maher al naghsh’s work and Hadi Seyf. But the thoughts of Rolan Barret about text interpretation has high ability to apply for interpretate art texts as we use it in this research.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Eram Paradise
  • Discourse
  • Discourse of power
  • Roland Barthes