نقد و بررسی دیدگاه سنت گرایان در مورد سرآغاز هنر خوشنویسی اسلامی

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسنده

دانشگاه ادیان و مذاهب

چکیده

سنت گرایان به عنوان اندیشه‌ای نوپا در عرصه‌ی تفکرات مابعدالطبیعی و فلسفی و عرفانی توانسته‌اند جایگاهی در میان اندیشه‌ی امروزمان کسب کنند؛ جایگاهی که سعی دارد تا در باب تمام مظاهر تمدن داد سخن دهد البته جایگاهی که برآمده از سر احساسات است نه از سر تفکر و استدلال.
هنر اسلامی و اقسام مختلف آن نظیر خوشنویسی، معماری، فلزکاری، صنایع دستی، نگارگری و حتی هنرهای نمایشی همچون تعزیه نیز در معرض تفسیر و بررسی سنت گرایان بوده است به طوری که با پیوند هنر با تمدن اسلامیِ برآمده از قلب دین الهی، هنر را تبدیل به مظهری تام از جلوه ی زیبایی الهی می کنند. در این میان خوشنویسی نیز به عنوان یکی از اقسام اصلی هنر اسلامی که به تعبیر سنت گرایان هنر قدسی محسوب می شود، مورد توجه جدی بوده به طوری که سنت گرایانی همچون سید حسین نصر، تیتوس بورکهارت و سنت گرای شهیر معاصر، مارتین لینگز در باب سرآغاز تا سیر تحولات خوشنویسی اسلامی داد سخن داده‌اند.
در این پژوهش تلاش شد تا ضمن بررسی دیدگاه سنت گرایان در خصوص منشاهای خوشنویسی، آنها را در بوته‌ی نقد علمی بسنجیم و در این راه از مستندات تاریخی و همچنین تحلیل سخنان خود سنت گرایان در مورد خوشنویسی و همچنین دیگر مسائل مرتبط با هنر یا متافیزیک هنر کمک گرفته ایم. در میان تمامی عللی که سنت گرایان برای سرمنشا هنر خوشنویسی نقل کردند، هیچ کدام نتوانست از آزمون علمی سربلند بیرون آیند به طوری که همگی را مورد انتقاد قرار دادیم و تمامی پنج منشایی که ایشان برای خوشنویسی اسلامی نقل کرده و مورد بررسی قرار داده اند را رد کردیم. نتیجه ی حاصله از این پژوهش آن است که دیدگاه سنت گرایان در مورد سرآغاز هنر خوشنویسی فاقد وجاهت علمی بوده و نمی تواند ذهن پژوهشگر پرسشگر را اقناع علمی کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reviewing and critiquing of Traditionalists point of view about beginning of Islamic Calligraphy

نویسنده [English]

  • Seyyed Mohammad Hadi Musavi Rokni
چکیده [English]

Traditionalism as a toddler thought in metaphysics and philosophical and theosophical area have been founded such a good place in our todays think; a place that try to discuss about all of civilization’s appearances such arts, life style and other thing and analyze them by a metaphysical attitude that all its efforts has been focus on unity of whole world. But we should know that Traditionalism and its metaphysic attitude and its deep effects just comes out from our passions not our reasons.
Islamic Arts and all of its different kinds such Islamic Calligraphy, Islamic Architecture, Metalworking, Handcrafts, Painting and even performing arts such Taazie have been studied by Traditionalists so that they crossbreed art into Islamic civilization coming out from divine religion, make art such a pure appearance from God’s beauty. Traditionalists such Seyyed Hosein Nasr, Titus Burckhardt and Martin Lings have regarded Islamic Calligraphy as an important kind of Islamic Art having called sacred art so that they have some opinions about its beginning and evolution processes.
In this article have been tried to critique traditionalism point of view during review their opinions about beginning of Islamic Calligraphy by historical facts and analyze their own remarks and claims. Among all causes had been said by them about beginning of Islamic Calligraphy, such First Point or Holy Quran or Islam and other Islamic Calligraphy’s beginnings, none of them cannot gain victory from theoretical test. Because some of them are opposite to historical facts. For example Islamic Calligraphy does not come out from Holy Quran because in addition of Holt Quran writing, courtier mailing and chronology by governments’ scribers developed Islamic Calligraphy and Traditionalists did not mention this important factor. And some other are opposite by common sense such Imam Ali (a.s.) because Islamic Calligraphy has been made about 2 centuries after him so he could not be its beginning. And some of them are opposite by other Traditionalists claim like first point that it comes from God’s first act whereas by their claim, we cannot mention multiple act for God that Islamic Calligraphy had been came out from first of them so their assertion about first act of God and first point that it is Islamic Calligraphy origin is not a theoretical claim and it cannot satisfy a questioner mind. So that they cannot make a disciplined system for a metaphysical thought. Therefore Traditionalism point of view lack theoretical base about beginning of Islamic Calligraphy.

کلیدواژه‌ها [English]

  • traditionalists
  • Islamic Calligraphy
  • Cryptography
  • Holy Quran