واکاوی فرایندهای راه یابی و مسیریابی کارآمد در شهرهای گذشته ایران

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای تخصصی معماری، دانشگده هنر و معماری ، دانشگاه آزاد اسلامی وهحد علوم و تحقیقات ، تهران ، ایران

2 استاد دانشکده معماری ، پردیس هنرهای زیبا ، دانشگاه تهران، تهران ، ایران

3 استادیار دانشکده هنر و معماری ، دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد علوم و تحقیقات ،تهران،ایران

چکیده

راه یابی ، به معنای توانایی فرد برای رسیدن به مقاصد فضایی خود در محیط های جدید و پیچیده ، به سهولت و سرعت انجام این فرایند در محیط های آشنا است . خوانائی فضا و راه یابی خصوصاً در مکانهای عمومی مثل مراکز خرید ، فرودگاهها ، ایستگاههای راه آهن ، دانشگاهها و بیمارستانها و... از اهمیت فراوان برخوردار است تا آنجا که امروزه وقتی از مسأله از دست دادن جهت حرکت در مکانهای مختلف یاد می کنند ، از احساس نا امیدی و وحشتی که همراه آن است سخن می رانند . دستیابی به این قابلیت و تقویت آن ، از دهه هفتاد میلادی تاکنون ، موضوع پژوهشهای بسیاری در حوزه های مختلف شهرسازی ، معماری ، روانشناسی محیطی و ... بوده است . هدف این تحقیق یافتن عناصر و ویژگیهای فضایی تسهیل کننده فرایند راه یابی در شهرهای گذشته ایران است و یافتن پاسخی برای این پرسش که آیا مولفه های خوانایی فضایی ، که امروزه در مباحث طراحی شهری مطرحند ، در ساختار شهر های گذشته ایران یافت می شوند ؟ در این پژوهش با ریشه یابی دو کلمه "راه" و "مسیر" و شناخت تفاوت های این دو در فرهنگ لغات فارسی و انگلیسی ،معادلی مناسب برای لغت “Wayfinding” از نظر روان شناسی محیطی می یابیم . این پژوهش با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی و در سه مرحله کلی انجام شده است : نخست دسته بندی یافته های محققین حوزه شهر و طراحی شهری در مورد عناصر شکل دهنده شهر ؛ مرحله دوم مطالعه و دسته بندی دیدگاههای مطرح در زمینه ساختار شهرهای گذشته ایران ؛ در مرحله سوم مقایسه تطبیقی یافته های دو مرحله مذکور و شناسایی نتایج به دست آمده در ساختار نمونه ای از بافتهای تاریخی شهر ایرانی می باشد. شناخت فرایند راه یابی ، عوامل تأثیرگذار بر آن و رابطه مابین مسیریابی و راه یابی از یافته های این پژوهش است .

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis the process of Wayfinding and Pathfinding in Iran’s old cities

چکیده [English]

Wayfainding , means the individual ability to get spatial destination in the new and complex settings , as easy and fast of doing this process in familiar environments .Spatial legibility and Wayfinding , especially in public places such as shopping malls, airports, railway stations, schools and hospitals and etc , has great importance, as far as today, when the issue of lost direction in various places is discussed, the feeling of frustration and fear is spoken of. Recognizing that in a set of different and complex functions , where the individual is located , where is going and how he/she reaches his/her aims, is inevitable which is necessary in the city and large scale buildings planning process .With the application of structural elements which increases spatial legibility and visibility and provide clear and perceptible spatial information , actually provide conditions which individual uses least time and energy and without any stress or worrisome to reach to the so called aim . From the seventies up to now access to this feature and improvement has been the main subjects of research in different sections such as urbanism, architecture, environmental psychology and so on .The purpose of this research is to find the elements and spatial properties to facilitate the wayfinding process in the old cities of Iran and finding an answer to the question “whether the components of spatial legibility , considered in today’s urban design discussions , can be found in Iran old cities . In this study , by searching the root of the words "way" and "path" and understanding the differences between them in Persian and English Dictionaries , we find an appropriate equivalent for the word "Wayfinding" in terms of environmental psychology. Descriptive - analytical method is being used in this research , and it is carried out in three stages: first classification of the findings of the researchers of cities and urban design about elements of forming the cities , second , study and classify the views expressed in the context of the old cities of Iran ; the third stage is the comparing of the two so called stages and identify the contained results in sampling of the context of historic cities of Iran .The process of identifying the issue, influencing factors and the relationship between pathfinding and wayfinding are the findings of this research.In line with the described components for potent image of the city , spatial connection and various and consecutive views , are concepts that researchers such as Cullen and Bacon have paid a lot of attention to it , and considering to them in the city context in line with five structural elements , which Lynch illustrated , could be effected in spatial legibility and wayfinding .

کلیدواژه‌ها [English]

  • Wayfinding
  • Pathfinding
  • Iran’s old cities
  • Environmental Psychology