پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر باغ نظر 1735-9635 23 157 2026 06 22 An Adaptation-Based Study of the Influence of Ahmad Khani’s Epic “Mem û Zîn” on Kurdish Drama in Comparative Literature تأثیر منظومۀ «مَم و زین» اثر احمد‌خانی بر درام کُردی با رویکرد اقتباس در ادبیات تطبیقی 5 18 245433 10.22034/bagh.2026.549304.5896 FA مجید سرسنگی گروه هنرهای نمایشی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران 0000-0001-8746-661X صلاح‌الدین محمدی بانه گروه هنرهای نمایشی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران Journal Article 2025 10 01 <strong>Problem statement:</strong> A large number of dramas that have been created, published, or performed in the Kurdish language are rooted in stories, legends, and epics previously produced by Kurdish writers and poets. Among these, playwrights have paid more attention to some of the works. The epic “Mem û Zîn” is one of these works, based on which a noteworthy number of dramas and other literary and artistic genres have been created. This work is the first long epic written in the Kurdish language, which Ahmad Khani composed in the second half of the 17th century AD. <br><strong>Research objective:</strong> This article examined the various influences of this epic on Kurdish drama using Linda Hutcheon`s theories on adaptation and its types, and it aimed to answer the main question of how the epic “Mem û Zîn” has influenced Kurdish playwriting, and to identify the similarities and differences between the works that are derivative of it, as well as among themselves. <br><strong>Research method:</strong> The research method in this article was descriptive-analytical, based on adaptation and its types from Linda Hutcheon`s perspective; and existing library resources in this field, and the epic “Mem û Zîn” itself and two derivative dramas “Mem û Zîn” by Pirmard and “Mem û Zîn” by Rasul Bangin were used to answer the posed research question. <br><strong>Conclusion:</strong> The findings of this research indicate that the epic “Mem û Zîn” has been a popular source for the creation of Kurdish dramas. Kurdish playwrights, while incorporating significant similarities in their works based on this epic, have also included their unique viewpoints, transforming the epic into a performable play from various perspectives. <strong>بیان مسئله:</strong> تعداد کثیری از درام‌هایی که به زبان کُردی خلق، منتشر یا اجرا شده‌اند، در داستان‌ها، افسانه‌ها و منظومه‌هایی ریشه دارند که پیش‌تر توسط نویسندگان و شاعران کُرد پدید آمده‌اند. از این میان، به برخی از آثار، درام‌نویسان بیش‌تری توجه کرده‌اند. منظومۀ« مَم و زین»، یکی از این آثار است که براساس آن تعداد توجه‌برانگیزی درام و دیگر گونه‌های ادبی و هنری خلق شده است. این اثر نخستین منظومۀ بلند نوشته‌شده به زبان کُردی که احمد‌خانی در نیمۀ دوم قرن هفدهم میلادی آن را سروده است. <br><strong>هدف پژوهش: </strong>در این مقاله‌ تلاش شد با استفاده از نظریات لیندا هاچن در اقتباس و انواع آن، تأثیرات مختلف این منظومه در درام‌های کُردی بررسی و به این سؤال اصلی پاسخ داده شود که منظومۀ «مم و زین» چه تأثیری بر درام‌نویسی کُردی دارد و آثار نمایشی متأثر از آن چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی با اثر اصلی و یکدیگر دارند.<br><strong>روش پژوهش: </strong>روش پژوهش در این مقاله توصیفی-‌تحلیلی، بر مبنای اقتباس و انواع آن از دیدگاه لیندا هاچن بود و سعی شد از منابع کتابخانه‌ای موجود در این زمینه و نیز خود منظومۀ مورد‌نظر و دو درام‌ متأثر از آن« مَم و زین» از پیرمرد و« مَم و زین» از رسول بانگین، برای پاسخگویی به پرسش مطرح‌شده بهره گرفته شود. <br><strong>نتیجه‌گیری:</strong> نتیجۀ حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که منظومۀ «مَم و زین» یکی از آثار پرطرفدار برای خلق درام‌های کُردی بوده و درام‌نویسان کُرد، در آثار خود براساس این منظومه، در کنار شباهت‌های بسیار، نوع نگاه خود را نیز در اثر خود لحاظ کرده و از زوایای مختلف این منظومه را به یک نمایشنامه برای اجرا تبدیل کرده‌اند. https://www.bagh-sj.com/article_245433_c024b90c073bbc810c9db807113369c4.pdf