پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر باغ نظر 1735-9635 مقالات آماده انتشار 2026 06 03 Analysis of Feminism Discourse in Contemporary Iranian Photography Based on Gillian Rose's Theory تحلیل گفتمان فمینیسم در عکاسی معاصر ایران بر مبنای دیدگاه ژیلیان رُز 244769 10.22034/bagh.2026.565713.5953 FA فرزاد حمیدی منش گروه پژوهش هنر، دانشکدۀ هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران 0000-0003-4723-0973 محسن مراثی گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران 0000-0001-5107-2811 Journal Article 2025 12 12 Feminism, as an intellectual and social discourse, has consistently sought to deconstruct and challenge inequitable gender-based power structures. Within this context, photography, as a potent medium for representation and meaning-making, plays a pivotal role in articulating and disseminating feminist ideals. The primary objective of this research is to conduct a discourse analysis of feminism in contemporary Iranian photography. Specifically, it focuses on how feminist concerns are represented in the works of prominent Iranian photographers and examines their visual strategies for critiquing or redefining gender norms within the socio-cultural landscape of Iran. The central research question is: According to Gillian Rose's method of discourse analysis, what concepts constitute the discourse of contemporary feminist photography in Iran? This study employs a qualitative methodology grounded in Gillian Rose's framework for visual discourse analysis, which is structured around four key sites: production, the image itself, circulation, and audience. For data analysis, a purposive selection of works by leading contemporary Iranian photographers was curated. The findings reveal that the photographers under study have approached the representation of feminism in their photographic works through diverse strategies. The direct challenging of gender stereotypes (57%), depicting hidden resistance and empowerment (18%), and the redefinition of female identity within a specific cultural context (28%) are the principal factors contributing to the production of feminist discourses in contemporary Iranian photography. بیان مسئله: فمینیسم جریانی فکری و اجتماعی، که همواره به دنبال احقاق حقوق زنان، فرصت‌های برابر در به چالش کشیدن ساختارهای نابرابر جنسیتی بوده است. عکاسی، به دلیل محبوبیت و پیوند ذاتی با مسائل هویت و خودبیانگری، به رسانۀ اصلی هنرمندان فمینیست ایرانی برای انعکاس تجربیات اجتماعی‌شان تبدیل‌شده است. با بررسی تقاطع فمینیسم، عکاسی و جامعه‌شناسی، می‌توانیم درک عمیق‌تری از شیوه‌هایی که فرهنگ بصری شکل می‌دهد و توسط ساختارهای اجتماعی شکل می‌گیرد، به دست آوریم.<br>هدف پژوهش: شناخت تحولات بینشی در گفتمان هنر عکاسی نسبت به زنان و کشف معانی فمینیستی نهفته در عکاسی معاصر ایران است. پرسش انتقادی پژوهش این است که بر مبنای روش تحلیل گفتمان ژیلیان رُز، گفتمان عکاسی فمینیستی معاصر ایران حاوی چه مفاهیمی است؟ <br>روش پژوهش: پژوهش به روش کیفی است و تحلیل یافته‌ها به روش بصری ژیلیان رُز انجام‌شده است. این روش بر چهار عرصه اصلی تولید، خودِ تصویر، گردشِ تصویر و مخاطب‌گری استوار است. <br>نتیجه‌گیری: عکاسان موردمطالعه با رویکردهای متنوعی به بازنمایی فمینیسم در آثار عکاسی خود پرداخته‌اند. به چالش کشیدن مستقیم کلیشه‌های جنسیتی با فراوانی 57%، نمایش مقاومت‌های پنهان و توانمندسازی با فراوانی 18% و بازتعریف هویت زنانه در بستر فرهنگی خاص با فراوانی 28%، عواملی هستند که گفتمان‌ فمینیستی در عکاسی معاصر ایران را تشکیل داده‌اند.