پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر باغ نظر 1735-9635 23 156 (ویژه‌نامه همایش بین‌المللی «میراث معماری در خطر») 2026 05 22 Architectural Heritage at Risk: Historical Churches of East Azerbaijan میراث معماری در خطر: کلیساهای تاریخی آذربایجان شرقی 55 66 243176 10.22034/bagh.2026.567630.5960 FA سمیرا قره ایاقی گروه استحکام بخشی بناهای تاریخی، دانشکدۀ معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران 0009-0008-9991-4692 فرهاد آخوندی گروه استحکام بخشی بناهای تاریخی، دانشکدۀ معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران 0000-0003-3797-0644 Journal Article 2025 12 21 <strong>Problem statement:</strong> Iran, with its valuable architectural heritage, is situated in one of the most seismically active regions of the world; therefore, special attention is required to ensure the protection of its historical buildings. East Azerbaijan Province, in the northwest of the country, with its prominent historical churches, represents a clear example of this necessity. Studies indicate that out of forty-nine identified churches in this province, only thirteen remain standing, while the majority have been damaged or destroyed due to natural and human-induced factors.<br><strong>Research objective:</strong> This study aims to assess the safety and analyze the seismic vulnerability of eight selected historical churches in the province and to develop a prioritized list for their conservation.<br><strong>Research method:</strong> The research adopts a comparative mixed-methods approach, combining qualitative and quantitative methods to ensure the accuracy of the results. Qualitative assessment was conducted on-site using Italian conservation guidelines, while quantitative evaluation was carried out using the 3Muri software to simulate the behavior of masonry walls.<br><strong>Conclusion:</strong> The findings indicate that the seismic safety index of the churches is less than one, demonstrating the vulnerability of these historical structures to seismic events and highlighting the urgent need for intervention and the implementation of appropriate conservation measures. A comparison of qualitative and quantitative assessment outputs revealed that the qualitative approach is more conservative than the quantitative method. Therefore, this study emphasizes the importance of integrating both qualitative and quantitative approaches in a comprehensive assessment process to guide sustainable conservation strategies for national architectural heritage. <strong>بیان مسئله: </strong>ایران با برخورداری از میراث معماری ارزشمند و قرارگیری در یکی از فعال‌ترین مناطق لرزه‌خیز جهان، نیازمند توجه ویژه به حفاظت از بناهای تاریخی است. استان آذربایجان شرقی در شمال‌غرب کشور، با مجموعه‌ای از کلیساهای تاریخی برجسته، نمونه‌ای بارز از این ضرورت محسوب می‌شود. مطالعات انجام‌شده نشان می‌دهد از میان چهل و نه کلیسای شناسایی‌شده در این استان، تنها سیزده کلیسا همچنان پابرجا هستند و بخش عمده‌ای از آنها در اثر عوامل طبیعی و انسانی دچار تخریب شده‌اند.<br><strong>هدف پژوهش:</strong> این پژوهش با هدف ارزیابی ایمنی و تحلیل آسیب‌پذیری لرزه‌ای هشت کلیسای تاریخی منتخب استان و تدوین فهرست اولویت‌دار حفاظت آن‌ها انجام شده است.<br><strong>روش پژوهش: </strong>روش تحقیق این پژوهش، یک رویکرد ترکیبی شامل روش‌های کیفی و کمّی و به‌صورت تطبیقی است تا از دقت نتایج اطمینان حاصل شود. ارزیابی کیفی با استفاده از دستورالعمل‌های حفاظتی ایتالیا در محل بناها انجام شد، درحالی‌که ارزیابی کمّی با نرم‌افزار 3Muri جهت شبیه‌سازی رفتار دیوارهای بنایی انجام شد.<br><strong>نتیجه‌گیری:</strong> یافته‌های حاصل از تحلیل‌ها بیانگر آن است که شاخص ایمنی لرزه‌ای کلیساها کمتر از یک است. این نتیجه بیانگر آسیب‌پذیری این سازه‌های تاریخی در مواجهه با رخدادهای لرزه‌ای است و ضرورت مداخلۀ فوری و اتخاذ تدابیر حفاظتی مناسب را برجسته می‌سازد. مقایسۀ خروجی‌های ارزیابی کیفی و کمّی نشان داد که رویکرد کیفی ماهیتی محافظه‌کارانه‌تر نسبت به روش کمّی دارد. لذا این مطالعه بر اهمیت تلفیق هر دو رویکرد (کیفی و کمّی) در فرایند ارزیابی جامع و هدایت راهبردهای حفاظتی پایدار از میراث معماری ملی تأکید می‌کند. https://bagh-sj.com/article_243176_d070ba93b30f67858201a1b9b16e9864.pdf