پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر باغ نظر 1735-9635 23 155 2026 04 21 Residential and Livelihood Patterns in Najafabad’s Historic Houses الگوهای سکونت و معیشت در خانه‌های تاریخی نجف‌آباد 57 70 240777 10.22034/bagh.2026.525103.5835 FA ندا حجتی نجف‌آبادی گروه معماری، دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه کاشان، ایران 0009-0004-4591-6466 مهدی ممتحن گروه معماری، دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه کاشان، ایران 0000-0002-0256-9546 علی عمرانی پور گروه معماری، دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه کاشان، ایران گروه معماری، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران 0000-0001-7288-451X Journal Article 2025 06 02 <strong>Problem statement:</strong> Throughout Iranian history and culture, the house has served not only as a place of residence but also as a platform for economic and social activities. Different livelihoods have given the house various roles, such that houses, as centers of production and work, played a key role in meeting the family’s needs and contributing to the self-sufficiency of cities. This city, due to its economic importance and commercial position during the Safavid and Qajar eras, is a noteworthy example of this residential pattern.<br><strong>Research objective:</strong> This study aims to investigate the living and livelihood conditions in the historical houses of Najafabad, Isfahan.<br><strong>Research method:</strong> This research employed a qualitative approach, utilizing descriptive-analytical methods and case studies to examine these houses. To gain a more accurate understanding of the link between work and residence, the local economy of Najafabad was studied at the time these houses were constructed. Then, using library resources and field interviews with people who had lived in these houses, economic and livelihood activities were identified within the buildings’ physical structures.<br><strong>Conclusion:</strong> The historical houses studied in this study were identified into two categories: commoner and nobler patterns, according to the occupation and social status of their owners; each of these patterns, with distinct physical and behavioral characteristics, made a fundamental contribution to meeting the needs of families and the livelihood of the city of Isfahan. <strong>بیان مسئله:</strong> خانه، در طول تاریخ و فرهنگ ایران، نه‌تنها مأمن سکونت که بستر فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی بوده است. شیوه‌های گوناگون معیشت، نقش‌های متنوعی برای خانه رقم می‌زدند؛ به‌گونه‌ای که خانه‌ها به‌مثابۀ مراکز تولید و کار، نقشی کلیدی در تأمین نیازهای خانواده و همچنین خودکفایی شهرها ایفا می‌کردند. این شهر، به سبب اهمیت اقتصادی و جایگاه بازرگانی خود در دوران صفویه و قاجار، نمونه‌ای شایان توجه از این الگوی سکونت است.<br><strong>هدف پژوهش: </strong>این پژوهش با هدف واکاوی عرصه‌های زیستی و معیشتی در خانه‌های تاریخی نجف‌آبادِ اصفهان انجام شده است.<br><strong>روش پژوهش: </strong>این پژوهش، با رویکرد کیفی و با بهره‌گیری از روش‌های توصیفی-تحلیلی و مطالعة موردی، به بررسی این خانه‌ها پرداخته است.  برای فهم دقیق‌تر پیوند میان کار و سکونت، ابتدا اقتصاد بومی نجف‌آباد در زمان شکل‌گیری این خانه‌ها مطالعه شد؛ سپس، با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و مصاحبه‌های میدانی با افرادی که تجربة زیستن در این خانه‌ها را داشتند، فعالیت‌های اقتصادی و معیشتی در ساختار کالبدی این بناها شناسایی شد.<br><strong>نتیجه‌گیری:</strong> خانه‌های تاریخی بررسی‌شده در این پژوهش با توجه به پیشه و جایگاه اجتماعی صاحبانشان به دو دسته الگوی عامه‌نشین و اعیان‌نشین شناسایی شدند؛ که هریک از این دسته الگوها، با ویژگی‌های کالبدی و رفتاری متمایز، سهمی اساسی در تأمین نیازهای خانواده‌ها و ارزاق شهر اصفهان داشتند. https://www.bagh-sj.com/article_240777_cbaa0299bb56d25b1c73699f5c100517.pdf