درآمدی بر مفاهیم «بالاشهر» و «پایین‌شهر» با تأکید بر حوزه‌های معنایی و تحلیل محتوای نگرش‌های مردمی

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری شهرسازی، استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه هنر اصفهان.

2 فارغ‌التحصیل مهندسی شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان. نویسنده مسئول،

3 فارغ‌التحصیل مهندسی شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان.

چکیده

با نگاهی به شهر، میتوان نمود اختلافات طبقاتی، شکافهای اقشار مختلف جامعه، نابرابریها و تفاوتهای اجتماعی-اقتصادی، فاصله بین دهکهای اقتصادی و مسایلی از این دست را در تمام اجزای آن از مردم و فرهنگها و خردهفرهنگها گرفته تا کالبد آن مشاهده کرد. مفاهیمی همچون بالا و پایین، شمال و جنوب شهر، این طرف و آن طرف رودخانه و ... هم مولود و هم مولد مسایل یاد شدهاند که خود به مشکلاتی بزرگ در شهر و زندگی شهری بدل شدهاند. این مفاهیم واژگانی آشنا در ادبیات روزمره مردم و مسئولین است؛ از نشانهای برای بیان پایگاه اقتصادی-اجتماعی افراد تا موضوعی برای وعده و وعید. با این وجود، تاکنون در ادبیات علمی شهرسازی ایران به مفهومشناسی این پدیده پرداخته نشده است. این پژوهش تلاشی است برای تحلیل محتوای مفاهیم بالاشهر و پایینشهر از جنبههای مختلف و سازماندهی چارچوبی نظری و مبنایی برای تحقیقات آینده. بر این مبنا، پرسشهای اصلی این پژوهش عبارتند از اینکه «مفهوم بالاشهر و پایینشهر در حوزه معنایی زبان فارسی چیست؟» و «چه چیزی بالاشهر و پایینشهر را در ذهن مردم میسازد؟». برای نیل به اهداف تحقیق، سعی شد تا با دیدی همهجانبهنگر، به واکاوی این مفاهیم پرداخته شده و از پوستههای رویین و سطحی تا لایههای زیرین و عمقی آن شکافته شود. بنابراین با تکیه بر نظریات زبانشناسی پدیدارشناسانه، دو مقوله برای این بررسی در نظر گرفته شد؛ یکی «عناصر مفهومی» سازنده معنا و دیگری «معیارها»ی سازنده آن از دیدگاه مردم. در بررسی مفاهیم، چهار جنبه واژهشناسی، اصطلاحشناسی، استعارهشناسی و اسطورهشناسی، مورد توجه قرار گرفت. به منظور شناسایی عوامل و زمینههای مؤثر بر شکلگیری مفاهیم بالاشهر و پایینشهر از منظر مردم، از روش تحلیل محتوا بهره گرفته شد. اطلاعات این قسمت، از طریق مصاحبه شفاهی در شهر اصفهان، جمعآوری و از طریق تداعی معنا، تحلیل شدند. نتایج بررسی بخش «عناصر مفهومی»، نشان داد که مفهوم محوری و درونی واژگان بالا و پایین در زبان فارسی، نوعی ارزشگذاری برای بیان انواع مقامها و منزلتهاست. همچنین در بخش «معیارها»ی سازنده، با تحلیل محتوای نگرشهای مردم، دو دیدگاه کلی تفکیک شد؛ یکی آنکه وجه تمایز بالاشهر و پایینشهر را ناشی از عوامل محیطی میداند و دیگری، این تفاوت را از طریق معیارهای غیرمحیطی و مربوط به مردم محیط میداند. نتایج نشان داد که مردم برای تشخیص بالاشهر و پایینشهر، اغلب به معیارهایی اشاره میکنند که آنها را کمتر میتوان به محیط نسبت داد. بنابراین مفهوم بالاشهر و پایینشهر در تناظر با ارزشها، مفهومی کاملاً نسبی است و یک تعریف ثابت از متغیرها و معیارها، نمیتواند همواره بر آن دلالت کند. این پژوهش، تلاش میکند تا از رهگذر بیان سیستمی و شامل «عناصر مفهومی» و «معیارها»، که در روابط متقابل با هم هستند، پدیده بالاشهر و پایینشهر را تشریح کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Introduction to the Concepts of "Bala-Shahr" and "Paeen-Shahr"By Studies of Semantic Fields and Content Analysis of People’s Opinions

نویسندگان [English]

  • Mahmoud Mohammadi 1
  • Mehdi Hosseini Dehaghani 2
  • Iman Fadaei 3
چکیده [English]

The concepts of "Bala-Shahr" and "Paeen-Shahr" in Iranian cities (especially big cities) have been particularly important and are used in people’s conversations and authorities’ speeches. "Bala" means up and "Paeen" means down and "Shahr" means city. Downtown is a term primarily used in North America to refer to a city’s core or Central Business District and uptown is the residential part of a city away from the commercial center. But for Persian speakers, There are different perceptions towards "Bala-Shahr" and "Paeen-Shahr"; For instance Bala-Shahr may mean as high culture and social status of its inhabitants, high and physical facilities and amenities of the area, high-income residents, where house prices are more expensive, higher rent costs, higher cost of living, and the higher alpine areas of the city, etc. However, these concepts have not been studied in urban studies literature of Iran. The purpose of this study is to introduce these specific concepts of Iranian cities.We needed to use the content analysis method, since the lack of resources that directly discusses the concepts. Hence, this method is used to describe the phenomena with limited research literature or existing theories. The main questions of this study are the "what is the concepts of Bala-Shahr and Paeen-Shahr in semantic fields of Persian language?" and "what shapess these notions in people’s minds?" To meet the research aims, we tried to study the theme with a comprehensive view, from the surface to the deep layers. Relying on phenomenological theories of linguistics, two categories were considered for this research: "conceptual elements" that makes meanings and "criteria" from the perspective of the people.In "conceptual elements" study, the semantic field of Bala and Paeen were used to define that why whatever is good and desirable is up [Bala] and whatever is bad and undesirable is down [Paeen]. In this study, four aspects were considered: terminology, morphophonemic, metaphors and mythology. In order to find the factors that affect the formation of these concepts from the opinions of the people, the content analysis method was used. Information of this part gathered through interviews in the city of Isfahan and was analyzed with content analysis techniques. The results of this part showed that the inner core meaning of the Bala and Paeen in Persian language is expression of degree ratings. In fact, the Bala and Paeen in Persian language doesnt not merely indicate the direction or height and it seems Bala-Shahr and Paeen-Shahr definitions have meaning beyond the height or direction. Also, in "criteria" part, two general opinion approaches were partitioned; one distinguishes it from environmental factors considered and other seeks the difference in the criteria related to the people. The results showed that people who recognize Bala-Shahr and Paeen-Shahr refer to criteria that are less attributable to the environment. Drawing a conclusion, we can claim that Bala-Shahr and Paeen-Shahr are quite relative in correspondence with the values. So, a constant definition with variables and parameters, always has not inferred it. This research tries to express through the systematic view with the components of "conceptual elements" and "criteria", which are in mutual relations, to explain the Bala-Shahr and Paeen-Shahr.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bala-Shahr
  • Paeen-Shahr
  • content analysis
  • Semantic Field
  • conceptualization