فراتحلیل رویکرد های نظری حاکم بر مفهوم"حس دلبستگی مکان" با تاکید بر مطالعات ایران

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 گروه برمامه ریزی شهری و منطه ای، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشجوی دکتری شهرسازی، گروه برنامه ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

طرح مسئله: مفهوم دلبستگی مکان در چند دهۀ گذشته مورد توجه بسیاری از محققان در رشته‌های علمی مختلف قرارگرفته‌است. این تنوع، چالش‌های متعددی ایجاد کرده‌است. از این روی، پژوهش حاضر سعی دارد تا با بازشکافی موضوع، گامی در جهت روشن‌تر شدن ابعاد این مفهوم و کاربردهای آن بر‌دارد.
هدف پژوهش: هدف این پژوهش ارایه پایه و اساس نظری عمیق و قوی جهت پیشبرد تحقیقات حس دلبستگی مکانی است.
روش پژوهش: در این پژوهش از روش توصیفی–تحلیلی استفاده شده‌است.
نتایج پژوهش: براساس نتایج این پژوهش، مفهوم دلبستگی مکان مفهومی میان‌رشته‌ای است. علی‌رغم ادبیات گسترده حس دلبستگی مکانی، هنوز اجماع عمومی در این باره وجود ندارد و پژوهشگران رشته‌های مختلف علمی، ابعاد و روش‌های متنوعی برای آن پیشنهاد‌کرده‌اند. سه رویکرد متفاوت در مفهوم‌پردازی حس دلبستگی مکانی وجود دارد. رویکرد اول این مفهوم را مفهومی تک بعدی می‌داند. رویکرد دوم دلبستگی مکانی را متغیری وابسته، متاثر از عوامل دیگر می‌داند. رویکرد سوم آن را متغیری مستقل و جزیی از مفهومی عام‌تر در‌نظر می‌گیرد. در روش‌شناسی سنجش حس دلبستگی مکان سه رویکرد کمی، کیفی و ترکیبی مشاهده می‌شود. در سال‌های اخیر، روش‌های کیفی اهمیت بیشتری یافته‌است. مقیاس محله نسبت به مقیاس‌های دیگر مکان حجم وسیعی از مطالعات را به خود اختصاص داده‌است. مطالعه تطبیقی مقالات منتشر شده در ایران و جهان نشان می‌دهد، در ایران حجم وسیعی از مطالعات، حس دلبستگی مکان را متغیری وابسته در نظر‌گرفته و با روش‌شناسی کمی به سنجش آن پرداخته‌اند. بدین معناکه، علی‌رغم حرکت مطالعات جهانی به سمت رویکرد کیفی، هنوز در برخورد با دلبستگی مکانی در ایران تاکید بر رویکردهای کمی است. در ایران همچون مطالعات صورت گرفته در جهان تاکید بر مقیاس محله است، هر چند به مقیاس‌های کشور و منطقه در ایران پرداخته نشده‌است. بعلاوه رابطه میان حس دلبستگی مکان، صنعت توریسم و برند مکان از موضوعاتی است که در ایران کمتر بدان پرداخته شده‌است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Meta-Analysis of Theoretical Approaches of "Place attachment" with Emphasis on Iranian Studies.

نویسندگان [English]

  • Mojtaba Rafiyan 1
  • Zeinab Adeli 2
1 Associate. Prof., Department of urban and regional planning, Tarbiat Modares University
2 Ph.D student. Department of urban and regional planning, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Place attachment is one of the word which is used in placemaking. This concept has been attended by various researches in varius disciplines in the past few decades. This diversity has created many challenges.
Therefore, the present study tries to explane theoretical framework, meanings, dimensions, characteristics, methods and the consequences of place attachment by using descriptive-analytical method. The results of this research indicate that the concept of place attachment is an interdisciplinary concept. There are three different approaches to place attachment. The first approach considers this concept as a single-dimensional concept. The second approach considers place attachment as a dependent variable, which is influenced with other factors. The third approach considers it as an independent variable of a more general conception. According to these approaches, factors which influence on place attachment can be categorized in three dimensions: individual, social and physical. In the methodology of measuring and evaluating place attachment, three quantitative, qualitative and combined methods are observed in published articles. One of the most important issue is the increase of studies with a qualitative approach.
The scale of place attachment is in a wide range of scales from home to country. The neighborhood scale is more aplication in researches. By comparing published articles in Iran with global studies, in Iran a large volume of studies have been considered place as a dependent variable and evaluated it by using quantitative by methodology. Despite the move of global studies towards a qualitative approach, researchers in iran still focuse on quantitative approach.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Place Attachment
  • conceptualization
  • key dimensions
  • Methods
  • Iran