منظر؛ مفهومی در حال تغییر نگاهی به سیر تحول مفهوم منظر در غرب از رنسانس تاکنون

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسنده

دانشگاه تهران

10.22034/bagh.2019.81883.2983

چکیده

بیان مسئله
منظر مفهومی نو در ادبیات تخصصی شهر و محیط به شمار می‌رود. مفهومی که از اروپا وارد ایران شد و امروز در حوزه‌های متنوع مورداستفاده قرار می‌گیرد. مفهوم منظر به‌عنوان گونه‌ای نوین از واقعیت در جهان، در اروپای دوره رنسانس شکل گرفت و با تغییر جهان‌بینی انسان غربی تا امروز ابعاد متنوعی از معنا را به خود دیده است. مفهوم چندبعدی منظر که فهم و بیان آن را در ابعاد فلسفی نیز مشکل می‌نماید اگرچه از جهان هنر آغاز شد اما مرزهای جهان فلسفه را پیموده و با تأثیرپذیری از دستاوردهای نوین بشر در ارتباط انسان با محیط امروز در حوزه برنامه‌ریزی و طراحی محیط‌های انسانی به‌صورت فراگیر موردتوجه قرار دارد. بااین‌وجود مفهوم چندوجهی آن در میان متخصصین و عموم در ایران و جهان عموماً مورد غفلت است.

هدف
نوشتار حاضر تلاش می‌کند با ترسیم سیر تحول مفهوم منظر در اروپا از آغاز تاکنون، ابعاد شکل‌دهنده به این مفهوم چندوجهی را مورد کاوشی محتوایی قرار دهد و زمینه شکل‌گیری مفهوم منظر به صورتی که امروز می‌شناسیم را مورد واکاوی قرار دهد و آینده تحول در مفهوم و حوزه نفوذ آن را ترسیم و پیش‌بینی کند.

روش تحقیق
در این پژوهش به شیوه کیفی و با روش تحلیل مقایسه‌ای، مفهوم منظر از دوره رنسانس تاکنون از میان پژوهش‌های صورت گرفته، نظرات و تعاریف موجود استخراج، طبقه‌بندی و مورد مقایسه قرار می‌گیرد. درنهایت با به شیوه‌ای آینده‌پژوهانه به مفهوم منظر و جایگاه آینده آن در جهان غرب پرداخته می‌شود.

نتیجه‌گیری
نتایج طبقه‌بندی و سنجش مفهوم متغیر منظر در اروپا از قرن ۱۵ میلادی تاکنون نشان داد که «منظر» اگرچه پا بر شانه‌های دوقطبی عین و ذهن و جدا شدن جهان فیزیک از جهان پدیده به مفهوم نگاه فردگرایانه به طبیعت دارد اما با رد این دوقطبی و پذیرش عدم قطعیت جهان به‌عنوان پدیده‌ای عینی-ذهنی و رابطه‌ای بین سوژه و ابژه تعریف شد. در قرن 21 به‌عنوان حوزه‌ای نو از دانش موردتوجه و تعریف چهارچوب‌های علمی قرارگرفته و به‌عنوان دیسیپلینی رهایی‌بخش در دوره بحران تک بعدنگری در رابطه انسان و محیط موردتوجه است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Landscape: A conception in a change An overview on the evolution of the concept of Landscape in the west from Renaissance till now

چکیده [English]

Landscape is consider as a new concept in the urban and environment professional literature. A concept which was imported from Europe to Iran and today is a common word in various fields. Nevertheless, this multiple concept is regularly misunderstood and neglected by the people and even professionals in the field, in Iran and also around the world.
This paper, attempt to survey the evolution process of the concept of landscape in Europe from its emergence until now, and looks into its multidimensional and ongoing meaning of this concept and the context this concept was emerged.

کلیدواژه‌ها [English]

  • landscape
  • Renaissance
  • Romanticisms
  • Positivism
  • Phenomenology