بازنمایی قدرت در آثار اعضای انجمن هنرمندان نقاش ایران

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا پژوهش هنر دانشگاه الزهرا

2 دانشیار و عضو هیات علمی دانشکده هنر دانشگاه الزهرا

چکیده

تعاریف متعدد از "قدرت "، دو رویکرد متفاوت برای آن در نظر می‌گیرد، رویکردی جهت‌دار و از بالا به‌سوی پایین که در آن فاعل قدرت، عامل اعمال آن بر مفعول قدرت است و در مقابل، رویکرد فوکویی قدرت است که فاقد جهت بوده و سوژه در یک‌زمان می‌تواند هم فاعل و هم مفعول قدرت باشد. در این رویکرد، راه برای مقاومت در برابر قدرت باز است و این شکل از قدرت، شکل‌دهنده زندگی انسانی خواهد بود. در اعمال قدرت به‌ویژه قدرت جنسیتی می‌توان از ابزار متعددی بهره گرفت، یکی از این ابزارهای بسیار قوی، نگاه است. تئوری‌های خیرهنگری که به بررسی چگونگی اعمال قدرت به‌ویژه قدرت مردانه بر پیکره زن می‌پردازند، بامطالعه نگاه خیره به‌ویژه نگاه خیره مردانه لذتجویانه، راهی برای چگونگی بیان قدرت در آثار بصری و تجسمی ایجاد می‌نمایند.
در این پژوهش، نگارندگان با استفاده از تئوری "نگاهِ خیره " و رویکرد فوکویی قدرت، ضمن گردآوری اطلاعات اسنادی به تحلیل محتوا با کمک منابع دیجیتال متکی بر شیوه‌های کمی و کیفی پرداخته‌اند؛ تا بررسی پیکره‌های زن بازنمایی شده در آثار اعضا انجمن هنرمندان نقاش ایران و بررسی نگاه خیره در آثار، با تحلیل چگونگی اعمال قدرت در بازنمایی پیکره زن انجام شود.
نتایج پژوهش نشان می‌دهد، هنرمند نقاش، زن بازنمایی شده را به عنوان موجودی منفعل و تحت سیطره به تصویر نکشیده است، به این معنا که زن، سوژه کنش در معرض نگاه قرار گرفتن واقع نمی‌شود. در رویکردی که با مقاومت در نظر گرفته شده در روابط قدرت از سوی فوکو منطبق است، زن با بازگرداندن نگاه به ویژه نگاه خیره به سوی مخاطب، در جایگاه فاعل قدرت قرار می‌گیرد. در این بازنمایی، هنرمند ا ز کلیه عوامل و مبانی تجسمی بهره گرفته و بویژه با قرار دادن زن در زاویه دید همتراز با خود و مخاطب، او را در موقعیت قدرتی برابر قرار می‌دهد؛ اما رابطه هنرمند و مخاطب رابطه رایج قدرت است، مخاطب فرصتی برای اعمال قدرت بر هنرمند ندارد و این هنرمند است که با مهارت فنی خود، بیننده را به چگونه دیدن هدایت می‌کند. ممانعت‌های فرهنگی که متاثر از فرهنگ اجتماعی و مذهبی هنرمند است از احساسات بصری لذتجویانه تاثیر بیشتری ایجاد می‌نماید و باعث می‌شود علیرغم اینکه هنرمند، زن را اغلب بدون پوشش سر بازنمایی مینماید، با نهاد قدرت فرهنگی، اجتماعی، سیاسی ناظر بر فعالیت انجمن نقاشان همراستا شده و از نمایش زن برهنه به عنوان سوژه نگاه لذتجویانه امتناع ورزد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Power Representation in the Iranian Painters Association Members' works

نویسندگان [English]

  • Gita Mesbah 1
  • Zahra RahbarNia 2
1 Ph.D candidate of art research at university of Alzahra
چکیده [English]

Multiple definitions of "power", considers two different approaches to it, an approach directed from above towards the bottom where the subjects of power, enforce the agent on the objects of power.In contrast, Foucault's approach to the power lacked direction in which the subject could be the subject and object of power at the time. In this approach, the way to the power resistance is open and the human life is formed. In the study of power, especially the gendered power a vast range of tools are used. One of the most strong of them is using of the look. The gaze theories concentrate in particular on power enforcement of masculine on the feminine bodies. The study of the gaze precisely the male gaze, develops a way to the expression of power in the visual works.
This research is studying of the 178 paintings in which the female figure is represented, by the use of the gaze theory, the look of the spectator at the woman, and the direct address to the viewer by the represented woman is categorized in paintings. By content analysis in qualitative and quantitative methods, the power representation in the works of Iranian painter's association members is in-depth analyzed.
The results show that in the depiction of the woman, the policy of power representation is not the common ones. The illustrated woman is not considered of being passive and dominant, in the sense, she is not just the subject of the act of looking. The woman by addressing the look to the viewer, specially the gaze to the spectator in accordance with the resistance in Foucauldian power relations, she will be in the agent position of Power. In the depiction of woman the artist uses all of the visual and technical methods. By using the equivalent vertical angel of view, the woman will be in the same position with the viewer and the artist. But the power relation of the artist and the viewer is common approach. The viewer has no chance to be the agent of the action of the look on the artist, and the artist by use of his artistically techniques, induces him to the way of seeing. the cultural prohibitions which are affected of the religious and social doctrines are very stronger than visual hedonistic emotions and the consequence is that by resistance to the covering of the woman's head, in compromise with the political, social and cultural institute of power that controls all the actions of Iranian Painters Association, the artist refuses to show a naked woman as the subject of hedonistic, male gaze.

کلیدواژه‌ها [English]

  • " Power"
  • " The gaze"
  • "Contemporary painting"
  • "Iranian Painters Association"