باز شناسی شهرسازی و معماری اسلامی ایران با رویکرد تئوری آشوب و قانون فازی مطالعه موردی : شهر یزد،میبد,تبریز

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد پردیس، تهران، ایران

چکیده

با نگرش به شهر های اسلامی در دوره های مختلف زمانی از اوایل اسلام تا اوایل دوره قاجار همواره متوجه می شویم پویایی1 فضا در شهر های گذشته مسلمانان ، تفاوت اصلی آنها با فضای شهری دوره های قبل از اسلام و معاصر در ایران بوده است که از طریق پیچید گی سازمان یافته حاصل شده است و این پیچیدگی در یک سیستم باز اتفاق افتاده و اجزای آن (فراکتالها) با یک منطقی در طی زمانهای متمادی تکامل و رشد یافته اند و منجر به توسعه درونی در یک سیستم شهری شده اند که نظمی پنهان را در فضای آشوب شهری به همراه داشته اند. در بافت شهری گذشته ،نظمی پنهان در فضای شهری ، توسعه شهر را در حریمی مشخص سامان می داده است و مشارکت های مردمی در تحقق این مهم نقش اصلی را ایفا کرده است که همین موضوع از محوری ترین مباحث پایداری شهری است. این پژوهش سعی دارد با مطالعات اسنادی و تطبیقی ، با رویکرد تئوری آشوب2 (هندسه فراکتال، منطق فازی و فضای آشوب)، به عنوان یک تئوری سیستمیک، عوامل پویایی و پیچیدگی3 فضاهای زندگی گذشته مسلمانان را به عنوان سیستم های زنده بررسی کند تا با دستیابی به تعاریف مشخصی از انسجام و پیچیدگی و قوانین علمی حاکم و از طرف دیگر استخراج معیارها و اصول پایداری و نظم پنهانی موجود در شهر های کهن ،عدم یکپارچگی و نا هماهنگی شهر های معاصر را که در حریمی نامشخص رشد می یابند را بازشناسی کند ودرنهایت در راستای تحقق پایداری شهری و معماری، عامل رشد درونزا و خود سازماندهی را از طریق مشارکت های مردمی در تمام جنبه های زندگی شهری را که در یک سیستم زنده به فعالیت می پرداختند را به جای تخصص گرایی معرفی میکند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Recognition of Islamic urban and architecture with chaos theory

چکیده [English]

Abstract:
To survey of Islamic cities from birth of Islam until Qajar era in Iran ,some differences are unfolded ,one of these differences is dynamism that is a main difference between past Islamic urban spaces and contemporary urban space that is generated via organized complexity . This complexity is occurred in an open system(is a system which continuously interacts with its environment. The interaction can take the form of information, energy, or material transfers into or out of the system boundary, depending on the discipline which defines the concept) with fractal members(mathematical set that has a fractal dimension that usually exceeds its topological dimensionand may fall between the integers. Fractals are typically self-similar patterns, where self-similar means they are "the same from near as from far) that Fuzzy logic(is a form of many-valued logic or probabilistic logic; it deals with reasoning that is approximate rather than fixed and exact.) controls members behavior without any exterior power. so because of reaching unity in chaos urban space , all components have deep structure and motion to one target with feedback process ,and because of following this procedure, endogenous development arise and dynamism emerges in system.
In other hand, people cooperation has important role in this process that is basic principle of sustainable urban design .
Since the beginning of human history, the geometric order and fractal geometry (a dominant geometry in nature that define the disordered shapes) exists in the architectural and urban structures together. In context of follow dissertation, this paper presents an opinion, that for a good quality of architectural space, the balance between order and chaos is necessary. The architectonic space is created by design and other self- organising‎ processes as well. In the long term it is unforeseeable and unstable. The development of the chaos theory,) is a field of study in mathematics, with applications in several disciplines including physics, engineering, economics, biology, and philosophy. Chaos theory studies the behavior of dynamical systems( creates a new perspective for better understanding of chaos and complex processes in architecture. Some aspects of this theory can by applied in design
The present work is a limited analysis of the traditional urban fabric of Muslim cities in the light of this theory. Chaos theory provides better instruments for the analysis and understanding of the traditional urban fabric in old Muslim cities that have, paradoxically, long been considered as lacking order and thus “chaotic” in the pejorative sense! Beyond the analysis, our study also aims at providing a fresh approach to the built environment that shifts the architectural and planning professions from the traditional design and planning approach to a self-generating process that, once set up, would function and develop without need for intervention. However, the present study will be limited to the application of such concepts at two levels. At the urban level, it will provide evidence of the existence of chaos and fractals at the scale of the city. At the domestic level, concepts are applied to housing evolution and community spaces.

کلیدواژه‌ها [English]

  • chaos
  • dinamic
  • fazy
  • fractal
  • isalmic urbans