سنجش میزان سرزندگی در چهارراه ولی‌عصر شهر تهران بر مبنای تحلیل الگوهای فعالیتی موجود در آن

نویسنده

دانشیار گروه شهرسازی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران

چکیده

بیان مسئله :امروزه با فراگیر‌شدن سبک زندگی مدرن، توجه به جنبه‌های جامعه‌شناسی محیطی در شهرها بیش از هر زمان دیگری موردتوجه برنامه‌ریزان و طراحان شهری قرار گرفته است. این امر سبب شده که شهرها و فضاهای شهری موجود در آنها فراتر از کالبد موجود در آنها و سازه‌های نسبتاً عظیمی که در آنها احداث شده است، موردتوجه قرار گیرند. در فضاهای شهری، به عامل سرزندگی نسبت به دیگر عوامل جامعه‌شناختی توجه ویژه شده است. این امر به سبب انتظارات و توقعاتی است که بلافاصله بعد از مطرح‌شدن نام فضای شهری در اذهان شهروندان شکل می‌گیرد. در واقع، یکی از برجسته‌ترین توقعاتی که افراد از فضاهای شهری دارند، پویایی و نشاط آن فضاهاست که در قالب مفهوم سرزندگی شهری معنا می‌شود.
هدف :به ‌نظر می‌رسد عاملی که نقش حیاتی در ایجاد این سرزندگی ایفا می‌کند، وجود فعالیت‌هایی است که در متن فضاهای شهری وجود دارد. تحقیق حاضر، با هدف بررسی تأثیر و نقش الگوهای فعالیتی موجود بر میزان سرزندگی فضاهای شهری شکل گرفته است. چهارراه ولی‌عصر تهران بر اساس مطالعات صورت‌گرفته به ‌عنوان نقطه‌ای کلیدی در قلب شهر تهران و در ساختار شهر تهران شناسایی شده و به ‌عنوان یک فضای (سطحی) کاملاً شهری سرشار از الگوهای فعالیتی متفاوت است، اما تحقیقات پیشین نشان می‌دهد که سرزندگی در این فضا در سطح مطلوبی قرار ندارد. به همین دلیل بررسی میزان سرزندگی مبتنی بر الگوهای فعالیتی موجود در این فضای مهم شهری مورد پرسش قرار گرفت.
روش تحقیق :روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است که در بخش تحلیل، پس از تدوین پرسش‌نامه بر اساس مدل مفهومی تحقیق و توزیع آن، روش رگرسیون با استفاده از نرم‌افزار SPSS19 برای بررسی رابطة میان متغیرهای عملکردی و تأثیر آن بر میزان تعاملات اجتماعی به ‌کار گرفته شد.
نتایج :نتایج نشان دادند که متغیر ابعاد عملکردی در جهات چهارگانة چهارراه به ‌عنوان متغیری حیاتی در تعیین میزان تعاملات اجتماعی و در نتیجه ایجاد سرزندگی در چهارراه ولی‌عصر ایفای نقش می‌کند. این در حالیست که به نظر می‌رسد غفلت از برنامه‌ریزی خردمقیاس مبتنی بر دو عامل ایستایی/پویایی در هر دو جبهة شمالی و جنوبی و تنوع در الگوی فعالیتی به خصوص در جبهة جنوبی چهارراه ولی‌عصر به‌ عنوان عوامل تضعیف‌کنندة تعاملات اجتماعی و سرزندگی شهری عمل می‌کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Urban Vitality Evaluation in Vali Asr Crossroad on the Basis of Activity Patterns

نویسنده [English]

  • Kianoosh Zakerhaghighi
Department of Urban Planning and Design, Hamedan Branch, Islamic Azad University
چکیده [English]

Nowadays, the sociology of urban space has been the focus of researchers in urban planning and design fields. This has caused the cities and urban spaces within these cities to be considered more than the bodies in them and the relatively large structures in which they were built. In comparison with other sociological factors, vitality in urban spaces is a factor that has been given special attention. This kind of expectations would arise immediately after the introduction of the urban space in the minds of citizens. In fact, one of the most promising expectations of people from urban spaces is the dynamism and liveliness of that space, which is understood as the concept of urban vitality. It seems that the factor that plays a vital role in creating this vitality is the existence of activities in the context of urban spaces. The research tries to investigate the effect of existing activity patterns on the vitality of urban spaces. The Vali Asr Crossroad in Tehran have been identified as a key point in the heart of Tehran and in the structure of Tehran, and It is a totally urban space full of activity patterns, but studies show that vitality in this space is not at the optimal level. For this reason, the study of vitality based on activity patterns in this important urban space is investigated. In the analytical section, a questionnaire based on a conceptual model was designed and then a regression model was used to analyze the results.The results show that the factor of performance as a vital variable in promoting social interactions and as a result of creating vitality at the Vali Asr crossroad plays an important role. Meanwhile, the two factors of static / dynamic activity and diversity at Vali Asr crossroad are factors weakening social interactions and urban vitality.

کلیدواژه‌ها [English]

  • urban vitality
  • activity pattern
  • Social Interaction
  • Urban Space
  • Vali Asr Crossroad
بحرینی، سید حسین. (1387). فرایند طراحی شهری. تهران : مؤسسه دانشگاه تهران.
پاکزاد، جهانشاه. (1385). مبانی نظری و فرایند طراحی شهری. تهران : انتشارات شهیدی.
حبیب‌پور گتابی، کرم و صفری، شالی. (1388). راهنمای جامع کاربرد SPSSدر تحقیقات پیمایشی. تهران: نشر لویه.
حبیبی، آرش. (1391). جزوه تصویری آموزش کامل SPSS.
تهران : پارس مدیر.
خستو، مریم، سعیدی رضوانی، نوید. (1389). عوامل مؤثر بر سرزندگی فضاهای شهری، خلق یک فضای شهری سرزنده با تکیه بر مفهوم «مرکز خرید پیاده. هویت شهر، 4 (6) : 74-63.
گلکار، کوروش. (1386). مفهوم کیفیت سرزندگی در طراحی شهری. صفه، 16 (88) : 66-39.
طالبی، ژاله. (1383). روابط اجتماعی در فضاهای شهری. نامه علوم اجتماعی، 3 (24) : 180-161.

Carmines, E. G., & Zeller, R. A. (1979). Reliability and validity assessment (Vol. 17). California: Sage publications.
Cowan, R. (2005). The Dictionary of Urbanism. Tisbury, Wiltshire: Streetwise press.
Fanea-Ivanovici, M. (2013). Urban Revitalisation in the Creative Economy and the Development of the Creative Society. Theoretical and Applied Economics, 2 (587):
65-70.
Gehl, J. (2005). Life between Buildings: Using Public Space. Copenhagen: The Danish Architectural Press.
Jacobs, A. & Appleyard, D. (1987). Toward an urban design manifesto. Journal of the American Planning Association, 53 (1): 112-120.
Jacobs, J. (1961). The death and life of great American cities. New York: Vintage Press.
Jin, X., Long, Y., Sun, W., Lu, Y., Yang, X., & Tang, J. (2017). Evaluating cities’ vitality and identifying ghost citiess in China with emerging geographical data. Cities, (63): 98-109.
Lang, J. (1987). Creating Architectural Theory. New York: Van Nostrand Reinhold Co.
Lopes, M. N. & Camanho, A. S. (2013). Public green space use and consequences on urban vitality: An assessment of European cities. Social indicators research, 113 (3): 751-767.
Lynch, K. (1981). Good city form. Cambridge, MA: MIT press.
Marquet, O. & Miralles-Guasch, C. (2015). Neighbourhood vitality and physical activity among the elderly: The role of walkable environments on active ageing in Barcelona, Spain. Social Science & Medicine, (135): 24-30.
Rogers, W. (2003). The excellent city park system. In What Makes it Great and How to Get There. P Harnik (Ed). Washington, DC: The Trust for Public Land Pub.
Tibbalds, F. (1992). Making People Friendly Towns: Improving thePublic Environments in Towns and Cities. Harlow, Essex: Longman Press.
Whyte, W. H. (1980). The social life of small urban space. New York: Project For Public Spaces,Inc.