در آمدی بر شناخت باغهای تاریخی بیرجند

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

چکیده

باغ ایرانی در یک گستره جغرافیایی از هند تا تبریز و از سمرقند و بخارا تا شیراز و مرزهایی فراتر از این محدوده، متناسب با شرایط اقلیمی و دوره تاریخی خاص خود در فرمها و شکلهای گوناگون تجلی پیدا کرده است. یکی از نقاط شکل گیری شیوه خاصی از مفاهیم باغ ایرانی، شهر بیرجند در استان خراسان جنوبی است. بیرجند به عنوان شهری که رونق و شکوفایی خود را در دوره صفویه به دست آورده، دارای مجموعه‌ای از باغهای تاریخی متعلق به اواخر دوره زندیه، دوره قاجار و پهلوی اول است. بررسی ویژگیها و شاخصه‌های باغهای بیرجند در مقایسه با دیگر باغهای ایران نشان از شیوه متفاوتی در طراحی دارد. شاخصه‌های 8 باغ تاریخی اکبریه، شوکت آباد، رحیم آباد، بهلگرد، مود، امیر آباد، معصومیه و طوغان نشان می‌دهد که ترکیب خصوصیاتی همچون عدم حضور محور آب، اتصال به بافت روستایی، محور اصلی درخت کاج، شاه نشین میان استخر، شکل گیری حوض خانه، باغ قلعه ای بودن و محور قوی ممتد، شیوه باغسازی بیرجند را از دیگر نقاط ایران متمایز می‌کند. این نوشتار با تکیه بر دوره‌های تاریخی، اقلیم و معماری بیرجند، به دلیل کمبود اطلاعات کافی در مورد باغسازی بیرجند، ابتدا به معرفی ویژگی‌های معماری این باغها پرداخته و سپس در یک تحلیل قیاسی زمینه‌های لازم جهت شناخت شیوه خاص باغسازی بیرجند را فراهم می آورد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An introduction to recognize Birjand’s historical gardens

نویسندگان [English]

  • ehsan ranjbar
  • mohammadreza mehrabani golzar
  • mahdi fatemi
چکیده [English]

Persian garden that had dominance from India to Tabirz and from Samarqand and Bokhara to Shiraz and above these limits has appeared in different forms according to specific climate and historical period. Birjand in southern Khorasan province is one of places that has a specific style of Persian garden concepts. Birjand as a city that has acquired its splendor from Safavied period has a collection of historical gardens. These gardens belong to last part of Zandieh period Ghajar period and earlier pahlavi period. The analysis of characteristics in Birjand garden in 8 gardens like Akbarieh, Shokat abad, Rahim abad, Bahlgerd, mood, ma’soomieh & toghan shows that combination of some particular like non-existence of water axes, joining to rural texture, main axes of pain, Shahneshin in the pool, Hozkhaneh, garden-castle and extended strong axes distinguish the style of Birjand garden from other places in Iran. This article on the base of investigation on historical periods, climate and architecture of Birjand because of shortage enough information about Birjand gardens, first characteristic of this gardens, then in comparative analysis provides contexts to recognize specific styles in Birjand.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Birjand
  • Persian garden
  • pine
  • garden-castle