پدیدارشناسی، پاسخی به مسأله روش در فهم چیستی معماری (پیشامدرن سنتی)

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 گروه معماری دانشگاه آزاد تهران مرکز

2 پژوهشگر دکتری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی.

3 گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان

چکیده

بیان مسأله: فهم اصیل از چیستی معماری پیش از مدرن (سنتی) و اتخاذ رویکرد و روشی مناسب در مواجهه با آن معماری، مسألۀ ما در این پژوهش است. طرح این موضوع و پاسخ درست به آن، در دورانی که خلأ وجود آن در ادبیات پژوهشی معماری به خوبی دیده می‌شود؛ و عدم تبیین درست مسأله، طرح نامناسب و پاسخ‌های سطحی و غیربنیادین به آن منجر به بی‌معنایی و آشفتگی در معماری معاصر امروز شده، ضروری است.
هدف: این پژوهش با هدف تبیین روشی مناسب و جامع برای رویارویی درست با معماری سنتی و رسیدن به حقیقت و چیستی معماری آن دوران طرح‌ریزی شده است؛ این مطالعه بر این فرض بنا شده که پدیدارشناسی می‌تواند پاسخ مناسبی برای مسئلۀ روش در مطالعات مرتبط با چیستی معماری سنتی باشد.
روش: در این راستا با بازخوانی منظم منابع، و تفسیر محتوای مطالب و با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و روش استدلال منطقی، به دنبال ایجاد نظمی منطقی در مطالب پراکنده و نامنسجم پیشین در ارتباط با روش پدیدارشناسی با پایبندی به تفکر پدیدارشناسی هستیم.
نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تفکّر تصوری و مواجه علمی و کمی با آثار معماری ما را به درک درستی از چیستی معماری نمی‌رساند، بلکه ما نیازمند رجوع به خود آثار هنری و هم‌دلی و هم‌زبانی با آنها هستیم؛ تا با یافتن زبانی مشترک و هم سخنی با این آثار، مفاهیم بنیادین و ناگفته‌های آنها را آشکار سازیم. در این پژوهش مسیری را که می‌تواند ما را در فهم درست معماری سنتی یاری رساند را در هفت گام، حیرت و طلب، آشکارگی عالم بنا، پالایش ذهنی، این‌همانی ذهن و فضا، فهم پدیدارشناسانه از فضا، یافتن زبانی برای بیان و آشکارسازی معانی پنهان ترسیم کردیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Phenomenology: A Methodology for Understanding Traditional Architecture

نویسندگان [English]

  • Vida Nourouz borazjani 1
  • Samaneh Emami Koupaei 2
  • Mohammad javad Safian 3
1 faculty of architectuer
2 Ph. D. Candidate in Architecture, Faculty of Architecture & urban planning, Islamic Azad University, central Tehran branch.
3 faculty of Literature and Humanities, Isfahan university
چکیده [English]

Problem Statement: This article aims at disclosing an authentic essence of traditional architecture and show how it can be approached. Not much exists on this issue and our knowledge is limited to misconceptions. As a result, we have faced absurdity and chaos in contemporary architecture. This problem has been exacerbated by an inappropriate method and superficial responses.
Objective: The goal of this study is to present an appropriate and comprehensive method to examine the traditional architecture and to uncover its truth. We assume that phenomenology can address the methodological issues regarding the essence of traditional architecture.
Research methodology: After reviewing pertinent literature systematically and interpreting them, we attempted to use logical reasoning to find an appropriate method for traditional architecture and fill the gap in the existing literature on the phenomenological method.
Conclusion: The results of this research indicate that conceptual thinking and scientific and quantitative approach to works of architecture will not guide us to architecture’s fundamental. Instead, we need to refer to the artworks and approach them with empathy to find a common language with those works to uncover their fundamental concepts and hidden implications. The way we choose to reach a better understanding of traditional architecture consists of seven steps or stages: (1) Wonder and search, (2) Revelation of the universe, (3) Mental refinement, (4) Environmental identity, (5) Phenomenological grasp of the environment, (6) Finding a language for assertions, and (7) Uncovering the hidden meanings.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qualitative method
  • Phenomenology
  • Traditional Architecture
  • Hermeneutic phenomenology

اشپیلبرگ، هربرت. (1392). جنبش پدیدارشناسی. درآمدی تاریخی.ج.2 ت : مسعود علیا، تهران: مینوی خرد، ج دو.

امامی‌سیگارودی، عبدالحسین، دهقان‌نیری، ناهید، رهنورد، زهرا و علی نوری، سعید. (1391). روش‌شناسی تحقیق کیفی: پدیدارشناسی، دو فصلنامه پرستاری و مامایی جامع‌نگر، (68): 63- 58.

بودلایی، حسن. (1395). روش تحقیق پدیدارشناسی. تهران: نشر جامعه شناسان.

بازرگان، عباس. (1391). روش‌های تحقیق کیفی و آمیخته. رویکردهای متداول در علوم رفتاری. تهران: دیدار.

پالمر، ریچارد. (1377). علم هرمنوتیک: نظریه‌های تأویل در فلسفه‌های شلایرماخر، دیلتای، هایدگر، گادامر. ت: محمد سعید حنایی کاشانی. تهران: هرمس.

پرتوی، پروین. (1392). پدیدارشناسی مکان. تهران: متن.

پالاسما، یوهانی. (1388). چشمان پوست، معماری و ادراکات حسی. ت: رامین قدس. تهران: گنج هنر.

پورمند، حسنعلی. (1386). تأثیر تفکر فلسفی بر طراحی معماری معاصر. رسالة دکتری معماری. دانشگاه تربیت مدرس. دانشکده معماری و شهرسازی.

حائری، محمدرضا. (1393). فرزند خصال خویشتن باش. مجله معماری و فرهنگ، (53): 19-25.

خاتمی، محمود. (1387). گفتارهایی در پدیدارشناسی هنر. تهران: انتشارات فرهنگستان هنر.

دهقانی رنانی، رضا. (1393). تجربه مکان؛ زمان‌مندی و روایت‌مندی، از مجموعه سخنرانی‌های هم اندیشی تاریخ و تئوری معماری و هنر. هسته نظریه‌پژوهشی. دانشکده معماری و شهرسازی. دانشگاه شهید بهشتی.

ریخته‌گران، محمدرضا. (1393). حقیقت و نسبت آن با هنر، شرح رساله‌ای از مارتین هایدگر. تهران: انتشارات سوره.

زومتور، پیتر. (1394)ب. اتمسفر. ت: علی اکبری. تهران: پرهام نقش.

زومتور، پیتر. ((1394الف. معمار اندیشی. ت: علی رضا شلویری. تهران: انتشارات حرفه هنرمند.

ساکالوفسکی، رابرت. (1395). درآمدی بر پدیدارشناسی. ت: محمدرضا قربانی. تهران: نشر گام نو.

شایگان‌فر، نادر. (1391). زیبایی‌شناسی زندگی روزمره، دیویی و هنر پاپ. تهران: هرمس.

طباطبائی، سید جواد. (1374). ابن‌خلدون و علوم اجتماعی، تهران: طرح نو.

طریقت‌پور حسن و صافیان، محمد جواد. (1393). روش پژوهش هایدگر در کتاب (وجود و زمان). نشریه پژوهش‌های فلسفی، (14): 92-71.

فیرحی، داوود. (1392). قدرت، دانش و مشروعیت در اسلام. تهران: نشر نی.

کرسول، جان. دبلیو. (1394). طرح پژوهش (رویکردهای کمی، کیفی و شیوه ترکیبی). ت: حسن دانائی‌فرد و علی صالحی. تهران: مؤسسه کتاب مهربان نشر.

منصوریان، یزدان. (1394). پدیدارشناسی بیرون از مرزهای فلسفه. مجله اطلاعات حکمت و معرفت، 10(6): 5-11.

محمدپور، احمد. (1392). روش تحقیق کیفی، ضد روش (منطق و طرح در روش‌شناسی کیفی). جلد اول. تهران: جامعه شناسان.

موسوی، سیدرضی و یحیایی، علی. (1390). مقایسه دو دیدگاه پدیدارشناسی و تاریخی‌نگری در بررسی هنر اسلامی. فصلنامه قبسات، (60): 191-218.

نادعلی، ریحانه. (1393). درآمدی بر پدیدارشناسی به مثابه روش پژوهش در هنر. پایان نامه کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان.

نوربرگ شولتز، کریستیان. (1393). گزینه‌ای از معماری: معنا و مکان. ت: ویدا نوروز برازجانی، تهران: پرهام نقش.

هایدگر، مارتین. (1394). هستی و زمان. ت: سیاوش جمادی، تهران: هرمس.

Bortoft, H. (2012). Taking appearance seriously. Floris, Edinburgh.

Creswell, J. W. (2007). Qualitative Inquiry & Research Design, choosing among five Aproaches. London: Sage publications. 

Laverty, S.M. (2003), Hermeneutic Phenomenology and Phenomenology: A Comparison of Historical and Methodological Considerations, International Journal of Qualitative Methods, 2 (3): 1-29.

Moran, D. (2005). Edmund Husserl: Founder of Phenomenology, Cambridge, UK: Polity.

Seamon, D. (2000). A way of seeing people and place. Phenomenology in environment-behavior research, Theoretical perspective in environment-behavior research, Plenum publishers, New York.

Seamon, D. (2008). A Phenomenology of Inhabitation: The Lived Reciprocity between Houses and Inhabitants as Portrayed by American Writer Louis Bromfield sciences. In Hermeneutics and modern philosophy, ed. Wachterhauser, B. R., 219–40. Albany, NY: State University of New York Press.

Seamon, D. (2013), Lived bodies, place, and phenomenology: implication for human rights and environmental justice, Journal of human rights and environment, 4(2):143-166.

Seamon, D. (2014). A phenomenological and hermeneutic reading of Rem Koolhass Seattle public library, Buildings as Lifeworlds and Architectural Texts. pre-publication draft of a chapter for an edited volume on interdisciplinary research perspectives in architecture, ed. Dalton, R. & Hölscher, C., © 2014 David Seamon.

Seamon, D. (2015), Hermeneutics and Architecture: Building in Themselves and Interpretive Trustworthiness, final draft of a chapter prepared for Hermeneutics, Space, and Place, ed. Janz, B., Springer Publishers.

Seamon, D. & k.Gill, H. (2016). Qualitative Approaches to Environment–Behavior Research, Understanding Environmental and Place Experiences, Meanings, and Actions. In Research Methods for Environmental Psychology, Edited by Gifford, R. First Edition.New York:Wiley.

Seamon, D. (2017), Architecture, Place, and Phenomenology: Buildings as Lifeworlds, Atmospheres, and Environmental Wholes. Final draft of a chapter for Phenomenology and Place, ed. Donohoe, J., forthcoming 2017.

Manen, M. (1997). Researching lived experience: Human science for an action sensitive pedagogy. 2nd Ed. The Althouse Press, London.

Wachterhauser, B. R. (1996), Must we be what we say? Gadamer on truth in the human,Available from: http://www.phenomenologyonline.com/inquiry/ writing.-