روش مرمت منظر مناظر طبیعی بر مبنای رویکرد اکولوژی منظر

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران

2 رئیس گروه معماری دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشیار دانشکده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس- ریاست دانشکده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

بیان مسئله : مداخلات ناآگاهانه در مناظر طبیعی موجبات تنزل کیفی و اختلال در فرآیندهای اکولوژیکی این بسترها را فراهم آورده است. از این رو بازیابی و ایجاد شرایط مناسب در مناظری طبیعی که دچار آشفتگی (اعم از طبیعی و غیر طبیعی) شده‌اند.
در جهت بازیابی ارزش‌های والای بستر و مرمت جامع امری ضروری است. رویکرد اکولوژی منظر از متأخرترین دیدگاه‍ها در زمینة چگونگی و فرآیند مداخلات انسان در مناظر طبیعی است و به دنبال ارایه راهکارهای حفظ و احیای تمامی ارزش‌ها و سرمایه‌های طبیعی این مناظر در قالب مرمت جامع منظر است.
هدف : هدف اصلی در پژوهش حاضر، ارایه روش مرمت منظر در مقیاس منظر بر مبنای رویکرد اکولوژی منظر در مناظر طبیعی است.
روش پژوهش : در راستای دست­یابی به هدف، پژوهش حاضر در سه مرحله تبیین، تدقیق و ارزیابی با استفاده از روش تحقیق توصیفی-تحلیلی در بستری پیمایشی شکل گرفته است. در مرحله تبیین، به تعاریف پایه و رویکردهای نظری و تحلیل و بررسی اطلاعات به دست آمده از مرور متون، اسناد کتابخانه­ای و منابع اینترنتی پرداخته شده است. سپس در مرحله تدقیق و ارزیابی با بررسی روش‌های ارایه شده در حوزه مرمت و اکولوژی منظر در بستر پیمایشی با استفاده از پرسش‌نامه به عنوان ابزار گردآوری داده‌ها، به ارایه روش جامع مرمت منظر بر مبانی رویکرد اکولوژی منظر پرداخته شده است.
نتیجه‌گیری : نتایج حاصل از پژوهش حاکی از آن است که روش مرمت منظر بر پایه مراحل پنج‌گانه : 1. پیمایش و مشاهده دقیق، 2. ارزیابی در مقیاس منظر، 3. شناخت و ادراک اکولوژیکی، 4. طراحی و اقدام و در نهایت 5. مدیریت و کنترل صورت می‌پذیرد. این روش که با عنوان روش SARDM نام‌گذاری شده، بر حضور طراح به عنوان فرد مقیم در مناظر مطالعاتی جهت ادراک صحیح از روابط و سیرکولاسیون فضایی عناصر ساختاری منظر تأکید دارد و امکان تحلیل و ارزیابی منظر در بعد فضایی و توالی زمانی، تطبیق ارزیابی‌ها با نتایج حاصل از پیمایش و در نهایت ادراک اکولوژیکی طراح از پویایی و پیچیدگی­های موجود در مناظر را فراهم می‌آورد. این روش مرمتی که در قالب مرمت مقیاسی منظر تجلی می‌یابد، بر ارزیابی ویژگی‌های فیزیکی و اکولوژیکی بستر تأکید دارد. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Introduction to Natural Landscape Restoration method based on Landscape Ecology Approach

نویسندگان [English]

  • Ferial Ahmadi 1
  • Mohammadreza Bemanian 2
  • Mojtaba Ansari 3
1 Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, University of Mazandaran
چکیده [English]

Problem Definition: Quality of natural landscapes is reduced by unconscious intervention which disrupts ecological process of natural beds. Therefore, to revive the values of natural beds, rectification of disturbed natural landscapes is an important issue. Furthermore, it should be noted that this rectification results in comprehensive restoring the natural landscapes. The landscape ecology is one of the earliest approaches used in conservation of natural capitals and values.
Goal: The main goal of the current research is to present a landscape restoration method based on the landscape ecology approach.
Research procedure: This research has three steps including expression of the research problem, analysis of theoretical bases of the landscape restoration along with the landscape ecology methods, and selection of the proper methods for intervention of landscape designers in natural landscapes using comments of the related experts. These steps are carried out using the descriptive-analytic and survey methods. 
Conclusion: Based on findings obtained herein, a landscape restoration method comprising five steps is proposed. These steps include 1) survey and deep observation, 2) assessment in the landscape scale, 3) recognition and ecological perception, 4) design and act, and 5) management and control. The authors briefly name the proposed method as SARDM. The proposed method emphasize on presence of designer at the field. This presence leads to better perception of spatial relation between landscape elements. Moreover, it can be mentioned that the proposed procedure enables landscape assessment in both temporal and spatial dimensions. In addition, it matches the conducted assessment with results obtained in step 1.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Landscape restoration
  • landscape ecology
  • Ecological design
  • Natural landscape

ادیب، مرتضی. 1391. معماری منظر و شیوه های مدیریت دانش در فرآیند طراحی. باغ نظر، (22) : 64-55.

بمانیان، محمدرضا. و احمدی، فریال. 1393. طراحی و اکولوژی منظر : مقدمه­‌ای بر اصول و روش‌­ها. تهران : انتشارات قرن (سازمان زیبا سازی شهر تهران).

پوریوسف زاده، سارا. 1388. اصول و معیارهای مرمت منظر تاریخی- طبیعی. پایان نامه کارشناسی ارشد. تهران : دانشکده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس.

پوریوسف زاده، سارا، بمانیان، محمدرضا و انصاری، مجتبی. 1391. معیارهای مرمت منظر محوطه­‌های تاریخی و طبیعی. باغ نظر، (22): 44-35 .

حبیبی، امین. 1394. جایگاه اکولوژی منظر در پژوهش­‌های نوین. مجله منظر، (32) :51 -46.

فیضی، محسن و همکاران. 1393. فرآیند طراحی و مداخله پایدار در مناظر طبیعی با تأکید بر رویکرد بوم‌شناختی، پایداری. توسعه و محیط زیست، (3) : 46-35.

مخذومی، جالا. 1394. اکولوژی منظر و طراحی اکولوژیک. مجله منظر، (32) : 59-52.

Carins, J. (1999). Ecological restoration: a major component of sustainable use of the planet. Renewable resources Journal, 17(1): 30-43.

Farina, A. (2007). Principles and Methods in Landscape Ecology Towards a Science of Landscape. Netherland: Springer.

Forman, R. (1990). The beginnings of landscape ecology in America. In Zonneveld & Forman, Changing landscape: an ecological perspective. New York: Springer.

Harker, D., et al. (1993). Landscape Restoration Handbook. New York: United States Golf Association.

Makhzoumi, J. (1997). The changing role of rural landscapes: olive and carob multi-use tree plantations in the semiarid Mediterranean. Landscape and Urban Planning, 37 (2): 115–122.

Makhzoumi, J. & Pungetti, G. (1999). Ecological Landscape Design and Planning. London: E & FN Spon, an imprint of Routledge.

Makhzoumi, J. (2000). Landscape ecology as a fundation for landscape architecture. Landscape and urban planning, (50): 167-177.

Makhzoumi, J. (2015). Borrowed of rooted? The discourse of landscape in the Arab Middle East. In D.Bruns, O.Kuhne, A.Schonwald, & S.Theile (Eds), Landscape culture- culturing landscapes: The differentiated construction of landscapes. Wiesbaden: Springer- Verlag.

Turner, T. (1991). Design methods for landscape architecture and garden design. From http://www.gardenvisit.com/history_theory/garden_landscape_design_articles/landscape_theory/history_design_methods (18 April 2017).

W.Filor, S. (1994). The nature of landscape design and design process. Journal of Landscape and urban planning, (3): 121-129 .

Wu, J. (2013). Key concepts and research topics in landscape ecology revisited: 30 years after the Allerton Park workshop. Landscape Ecol, (28): 1-11.

Wu, J. & Hobbs, R. J. (2007). Key topics in landscape ecology. Cambridge: University Press.