تدوین آداب همنشینیِ معمارانه با بناهای تاریخیِ مقدس در ایران مطابق روش «استدلال بر مبنای نمونه»

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی ، دانشکده سما، واحد کرج.

2 هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

همواره در پژوهش های حوزه معماری و شهرسازی از «نمونه های مورد مطالعه » نام برده می شود و به فراخور موضوع تحقیق، نمونه هایی مورد ارزیابی قرار می گیرند. اما غالباً نقش این «نمونه ها » در روند پژوهش و نحوه استخراج داده های مفید از آنها، مبهم و بدون روش مشخص است. در واقع معمولاً هر محقق به گونه ای شخصی و فارغ از روش های علمی به تحلیل نمونه ها اقدام م یکند. این فقدان روش مندی، از ی کسو ارزش علمی پژوهش را کمرنگ م یکند و از سوی دیگر امکان اعمال نظر شخصی محقق بر روند تحقیق را افزایش می دهد به گونه ای که ممکن است از یک نمونه واحد، دو محقق، دو نوع نتیجه گیری کنند. از سوی دیگر پژوهش های معماری که قصد بهره گیری از تجربیات گذشته را دارند ناچارند که به نمونه های پیشین مراجعه و جنبه های مثبت آن را برای ایده های آتی وام گیرند. بدین لحاظ، ضروری است که متناسب با موضوع تحقیق، تکنیک های مدون علمی که چهارچوبی روش مند دارند شناسایی شده و مورد استفاده واقع شوند.
نوشتار حاضر، برای پاسخگویی به یک نیاز، یعنی چگونگی تدوین آداب همنشینی با بناهای تاریخی مقدس، سعی دارد روشی را پیشنهاد کند که از طریق نمونه های موجود بتوان معیارهایی برای طرح های آینده تدوین کرد. محدودیت های منابع تحقیق، قوانین و اسناد کلی نگر و غیر بومی (منشورها و توصیه نامه های بین المللی)، تعارض دیدگاه های صاحبنظران در خصوص حفاظت و ساختارهای جدید و در نهایت پیچیدگی های مطالعه بر روی آثار ارزشمند تاریخی نشأن م یدهد که از میان روش های موجود ترجیح با آنهایی است که نمونه های پیشین در یک منطقه جغرافیایی را تجزیه تحلیل کرده و از خلال آنها آدابی متناسب با همان پهنه جغرافیایی و فرهنگی استخراج کرده اند.
روش پیشنهادی، یعنی «استدلال بر مبنای نمونه Case-based reasoning » مطابق یک مدل ساختارمند، به محقق کمک می کند که نمونه ها را طی یک فرآیند مشخص، تحلیل کرده و خروج یهایی مورد انتظار به دست آورد. این روش برای سایر پژوهش های مشابه نیز کارایی داشته و محققان حوزه معماری و شهرسازی را از برخوردهای غیر یکسان با نمونه های موردی می رهاند. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Codification of Principles of Architectural Adjacent with the Historic Sacred Buildings in Iran According to the Method of “Reasoning Based on Reasoning”

نویسندگان [English]

  • Samaneh Dabbaghchi 1
  • Afsaneh Zarkesh 2
چکیده [English]

Case studies are frequently used in research in the field of architecture and urban studies and according to
the research subjects, some cases are evaluated. However, the role of these cases in the research process and
how to extract useful data from them are usually vague and no method is specified in this regard. In fact,
researchers usually analyze the cases personally and without the scientific method. The lack of systematic
method, on the one hand, diminishes the value of scientific research, and on the other hand, increases the
possibility to exercise personal opinion of the researcher on the study, so that two researchers may make
two different conclusions about a single case.
On the other hand, architectural studies that are going to benefit from past experiences are forced to refer to
previous cases and take their positive aspects for further ideas. For this reason, it is essential that proportionate
to the research subject, scientifically codified techniques be identified and used in a systematic framework.
To respond a need, i.e. how to formulate rules of juxtaposition with sacred monuments, the present study
attempts to propose an approach to formulate criteria for future projects through existing cases. The resource
constraints, holistic and non-indigenous laws and documents (international charters and recommendations),
conflicting views of experts on the conservation and new structures, and the implications of study on valuable
historical monuments indicate that among the available methods, a method that analyses the past cases in a
geographic region and extract principles related to that geographic and cultural platform is preferred from
all existing methods. The proposed method, “case-based reasoning”, based on a structured model, helps the
researcher to analyze cases in a specific process and achieve the expected outcomes. This method can be
used for similar researches and makes researchers in the field of architecture and urban planning free from
the different attitudes toward same cases.

کلیدواژه‌ها [English]

  • criterion
  • Adjacent
  • Historic sacred edifice
  • Cultural values
  • Case-Based Reasoning
  • Architectural Design

ترک‌زبان‌، شقایق‌ و محمدمرادی‌، اصغر. 1390. ضوابط طراحی معماری دربافت‌های تاریخی. نشریه شهر و معماری بومی، (1) : 73-57.

دهخدا‌، علی اکبر. 1377. لغتنامه دهخدا. تهران : روزنه.

رضا زاده اردبیلی،‌ مجتبی و وپیغامی، لیلا. 1391. روش‌های مدیریت طراحی درجوار آثار معماری مذهبی، نمونه موردی : مزار شیخ صفی الدین اردبیلی. باغ نظر، 9 (23) : 64-47.

شاه‌تیموری‌، یلدا و مظاهریان‌، حامد. 1391. رهنمودهای طراحی برای ساختارهای جدید در زمینة تاریخی. نشریه هنرهای زیبا‌، 17 (4) : 40-29.

فدایی‌نژاد‌، سمیه.‌، و حناچی‌، پیروز. 1393. بررسی و تبیین سیر تحول سیاست‌ها و برنامه‌های حفاظت از میراث فرهنگی، بازة زمانی سال 1357 تا 1391. مطالعات معماری ایران‌،  (5) : 37-21.

قیومی بیدهندی‌، مهرداد. 1386. آداب جستجوی تاریخ معماری ایران در متون فارسی با تکیه بر متون نثر سده‌های نخست. پایان‌نامه دکتری معماری. تهران : دانشگاه شهیدبهشتی‌.

گروت‌، لیندا و وانگ‌، دیوید. 1391. روش‌های تحقیق درمعماری. ت : علیرضا عینی‌فر. تهران : انتشارات دانشگاه تهران.

میرزا کوچک خوشنویس‌، احمد. 1383. از بازسازی سبکی تا نگهداری موزها. باغ نظر‌، 1 (1) : 58-38.

نفیسی‌، سعید. 1343. فرهنگ نفیسی. تهران : خیام.

Aamodt, A., & Plaza, E. (1994). Case-based reasoning: foundational issues, methodological variations, and system approaches. AI Commun., 7(1): 39-59.

Ahn, H., Kim, K. j. & Han, I. (2007). A case-based reasoning system with the two-dimensional reductiontechnique for customer classification. Expert Systems with Applications, 32(4): 1011-1019. doi: http://dx.doi.org/10.1016/j.eswa.2006.02.021

Alexander, C., Ishikawa, S. & Silverstein, M. (1977). A Pattern Language: Towns, Buildings, Construction: OUP USA.

Dedek, P. B. (2014). Historic Preservation for Designers. New York: Bloomsbury Academic.

Jäger, F. P. (2010). Old & New: Design Manual for Revitalizing Existing Buildings. Basel: De Gruyter.

Saunders, M., Lewis, P. & Thornhill, A. (2009). Research Methods for Business Students. Financial Times Prentice Hall. Available from: https://is.vsfs.cz/el/6410/.../Research_Methods_for_Business_Students__5th_Edition.pdf.

Williamson, K. (2010). Development and Design of Heritage Sensitive Sites: Strategies for Listed Buildings and Conservation Areas. Abingdon: Taylor & Francis.