بررسی قالیهای تصویری دوره قاجار (موجود در موزه فرش ایران)

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری پژوهش هنراسلامی، عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشد هنر اسلامی.

چکیده

قالیهای تصویری، گروه نسبتاً بزرگی از قالیهای دوره قاجار را تشکیل میدهند که تعداد قابل توجهی از آنها در موزه فرش ایران نگهداری میشوند. مطالعه و بررسی چنین مجموعه وسیع و گستردهای که در دوره قاجار، خلق شده و رواج یافت، روشنگر بسیاری از نکات و مسایل مربوط به تاریخ قالیبافی به ویژه در زمینه طرح و نقش قالیها است. پدیده تصویرگری در قالیهای قاجار، به عوامل مختلف فرهنگی، اجتماعی و هنری این دوره بهشدت هم بسته است. مقاله حاضر میکوشد ضمن بررسی عوامل زمینهساز و مؤثر بر روند تصویرگری در قالیهای قاجار، قالیهای تصویری موزه فرش ایران را براساس مضامین و موضوعات به کار رفته در آنها دسته بندی و معرفی کند.
در این مقاله به تأثیرپذیری از فرهنگ و هنر غرب، گرایش به واقعگرایی در هنر، ظهور دو پدیده چاپ و عکس و تفکر انسان محور، به عنوان عوامل مؤثر در پدیده تصویرگری در قالیها توجه شده است و بیست نمونه تصویر از قالیهای تصویری موزه فرش ایران در قالب گروههای مختلف با مضامین مشترکی چون پادشاهان و مشاهیر، اروپاییان، ایران باستان، مذهب و داستانهای ادبی مورد بررسی قرار میگیرد.گردآوری مطالب و تصاویر، به روش کتابخانهای و میدانی بوده و نگارش آن با رویکرد توصیفی و تحلیلی صورت گرفته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Pictorial Rugs of Qajar Period in the Carpet Museum of Iran

نویسندگان [English]

  • Mahnaz Shayestehfar 1
  • Tayebeh Sabaghpour 2
1 Ph.D. in Islamic Arts rsearch.The Faculty Member of Tarbiyat Modarres University, Tehran, Iran. shayestm@modares.ac.ir
2 Master’s Degree in Islamic Arts, Tarbiyat Modarres University, Tehran, Iran
چکیده [English]

A large number of Qajar rugs are pictorial rugs and a lot of them are exhibited in carpet museum of Iran. Studying this extensive collection, created and extended in Qajar period, illustrates many points and issues concerning the history of rug weaving regarding pattern and motif of rugs. The phenomenon of illustrating in Qajar rugs is intensely correlated various cultural, Social and artistic factors. This article attempts to consider closely the different aspects of these factors as influential factors in the process of illustrating the rugs of Qajar period. Identifying and categorizing pictorial rugs of carpet museum of Iran in terms of themes used in them, understands various traits of pattern and motif and their concepts in a special and homogenous range of pictorial rugs.
Another result of this article is taking in account of a group of rugs in the carpet museum of Iran as valuable and great treasure and resource regarding old rugs of Iran, which is remained much unknown yet.
In this article the influence of western culture and art on these rugs, tendency to realism in art, appearance of publishing and photograph and humanistic thinking, are considered as influential factors in the phenomenon of illustrating in Qajar rugs in this article, I have 11 instance of pictorial rugs in the carpet museum of Iran in several groups which are classified according common themes like kings and celebrities, ancient of Iran, religion, stories of literary.
Our way of researching and gathering information and illustration are based on librarian and field study method and our way of writing is historical, descriptive and analytical.