بررسی تحقق‌پذیری طرح‌های بازآفرینی بافت فرسوده شهری به روش تلفیقی تحلیل شبکه‌ای- کارت امتیازی متوازن ؛ نمونه موردی : بافت فرسوده زینبیه اصفهان

نویسندگان

1 استاد

2 استاد دانشگاه

چکیده

بسیاری از طرح‌های نوسازی بافت‌های فرسودة شهری که در طول چند دهه گذشته تهیه شده، به علل مختلف ناکارآمد بوده، محقق نشده یا درصد جزیی از آن اجرا شده و چنانچه اجرا شده‌اند، پیامدهای فرهنگی واجتماعی مؤثری دربر نداشته و بعضاً دارای پیامدهای منفی بوده است. این درحالی است که فارغ از زمان و هزینه فرصت‌های قابل توجه، مسیر و جهت مشخصی برای این امر مهم توسط مدیریت شهری ترسیم نشده و سازمان‌ها و ارگان‌‌های ذیربط نیز به وظایف و تکالیف تعیین شده عمل نمی‌کنند. تأسیس دفتر نوسازی محلة زینبیه شهر اصفهان که در پی تهیه و تنظیم طرح ساماندهی بافت فرسوده محدوده زینبیه در دستور کار قرار گرفته است، زیر مجموعه‌ای از اقدامات نسبتاً نوین در حیطه شهرسازی و مدیریت شهرها، در راستای تحقق‌پذیر کردن طرح‌های بازآفرینی بافت‌های فرسوده است.
در سالیان گذشته پایین‌ترین میزان آمار ساختمان‌های نوسازی شده در بافت‌های فرسودة این شهر به منطقه 14 (محدوده مورد مطالعه زینبیه) اختصاص داشته است. این محدوده دارای بافت فرسوده با پیشینه اسکان غیررسمی بوده و با کمبود شدید خدمات اساسی شهری مواجه است (سرانه خدمات در حدود 1/0 میزان استاندارد)، و دارای تراکم جمعیتی بسیار بالا ( بیش از 200 نفر در هکتار) است. از همین رو با توجه به ویژگی‌های خاص این بافت از یک‌سو و تأسیس اولین دفتر تسهیلگری نوسازی در این محدوده، بررسی میزان تحقق این طرح می‌تواند راهگشایی مطلوب در جهت تعمیم یافته‌های تحقیق به سایر نمونه‌ها باشد.
اطلاعات مورد نیاز پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و استخراج از جلسات و پرسشنامه متخصصین و با تلفیق روش تحلیل شبکه‌ای (
ANP) و روش کارت امتیازی متوازن (BSC) مورد مطالعه، بررسی و تحلیل قرار گرفت. پلان استراتژی دفتر محلی (ارتباط اهداف) ترسیم و میزان اثر بخشی آن بر مبنای سنجه‌های تعریف شده از لحاظ کمی مورد وزن دهی و بررسی قرار گرفت. کمترین اثر بخشی با نرخ 37% در منظر مالی و بیشترین اثر بخشی با نرخ 76% در منظر رشد و یادگیری است و میزان اثر بخشی کلی دفتر معادل 56% برآورد شده است. دستاوردهای پژوهش می‌تواند زمینه ساز تحلیل کمی و بازنگری بر اهداف، سیاست‌ها و اقدامات دفاتر محلی در بافت فرسوده باشد.
عوامل مؤثر در عدم توفیق اقدامات دفتر محلی زینبیه شامل روند کند اجرایی شدن ماده 9 قانون حمایت از احیاء، بهسازی ونوسازی بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری، زمان بسیار زیاد تصویب در کمیسیون موضوع ماده 5، اعمال نشدن سیاست‌های تشویقی‌، عدم اختصاص تسهیلات و بودجه مورد نیاز و عدم واگذاری اختیارات لازم توسط شهرداری اصفهان به این دفتر است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Accomplishment the Renovating Projects of Worn-out Areas, Method of the (BSC) and (AHP) Procedures (Case study : Zeynabieh Dist., Isfahan, Iran)

نویسندگان [English]

  • masoud shafie dastjerdi 1
  • Negin Sadeghi 2
1 Professor
چکیده [English]

Many of the plans for the purpose of renovating worn-out areas in urban setting are deficient and whatever accomplished partly have no effective cultural and social advantage, not to mention their negative effect. Without considering time and the relevant cost no prominent opportunities or trends are defined when determining this aspect in urban management, since the related organizations have not fulfilled their obligations. Establishing the renovation plan for Zeinabieh Dist. in the city of Isfahan is on the urban planning agenda. The international and domestic experiences indicate that establishing regional office for this purpose should be considered during the project design and end it with conveyance of the project to public or private executing bodies and facilitating their execution processes. The lowest rate in renovating constructions in recent years in the worn-out areas of this city is allocated to District 14 (the study zone). This district is facing urban decay due to its informal background on settlement thus confronting an intensive shortage of specific urban services. Based on the unique physical fiber and social texture the establishment of renovation and facilitating office in this area and the analysis of the plan execution could be an appropriate approach in generalizing the findings of this study to fit similar areas through comparative analysis of the plan and effective contributions by the district office. Within the past three years, the accomplishment level of each policy is determined. The level of project accomplishment in social and confidence building is promising with a high percentage in inhabitants’ point of view regarding the plan. The first question of this study is based on acceptability approve the possibility to fulfill these actions. Also, the 2nd question of the research about lack of accomplishment of the proposals for the renovation project of the worn-out area of Zeinabieh was approved by 25% in other aspects, especially for the physical proposals. Moreover, in response to the research question, the rate of fulfilling economic proposals, traffic proposals, urban views, spatial organization and housing were determined to be 10%, 18.75%, 31.25%, 18.33% and 33.33%, respectively. Identifying the effective factors at comprehensive, intermediate and micro levels and finding their correlations and coordination with the district renovating office could prominently effects the success of the operations by their office. Informing, introducing and considering inhabitants participation role are among the main factors and essential conditions for promoting economic, social and physical conditions of the worn-out urban areas. This alone would not suffice. State, provincial and municipal authorities should support these offices in this humanistic endeavor. Here, the (BSC) and (AHP) procedures are applied. An excuse indicating the inhabitants’ unwillingness in participation causes inefficiency in drawing policies in this respect. Despite the fact of what has been going on so far, this office has to a certain degree, accomplished some awareness regarding the social aspects of the issue by determining the strategic plans with respect to their quantitative weights.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Accomplishment
  • Renovation
  • Worn-out areas
  • Zeynabieh Dist

 

آقاصفری، عارف و همکاران. 1389. بررسی نوسازی و بهسازی بافت فرسودة محلة شهید خوب بخت (تهران). فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی،1(1) : 71-59.

 

آیینی، محمد.1390. تجربه تسهیلگری نوسازی محله جولان، شهر همدان. نشریه اینترنتی نوسازی سازمان نوسازی شهر تهران، 2(13) :
5-1.

 

امین زاده گوهرریزی ، بهناز و راضیه رضابیگی ثانی. ارزیابی جایگاه مشارکت در طرح های منظر شهری به منظور ارایه فرایند مناسب بازآفرینی بافت‌های آسیب دیده. هنرهای زیبا معماری و شهرسازی، 17 (3): 40-29.

 

ایمری، راب.، لیز، لورتا و راکو، مایک. 1390. نوسازی شهری لندن؛ حکمرانی، پایداری واجتماع محوری دریک شهر جهانی. ت : مجتبی رفیعیان.چاپ اول. تهران : انتشارات دانشگاه تهران.

 

خدابخش، حسن. 1390. ارزیابی نقش سرمایه اجتماعی در استراتژی‌های مداخله دربافت فرسودة شهری. نمونه موردی : محلة طیب منطقه15 تهران. نشریه اینترنتی نوسازی سازمان نوسازی شهر تهران، 3(14) : 30-1.

 

خلیلی جهرمی، نیلوفر.، حسینعلی‌پور، مجتبی و محبی‌فر، حسین. 1390. عوامل حیاتی موفقیت در پروژه‌های نوسازی شهری. نشریه اینترنتی نوسازی سازمان نوسازی شهر تهران،3 (14) : 11-1.

 

سپهریان، احمد و پرهیزگار، محمدمهدی. 1389. ارزیابی عملکرد مدیریت پروژه‌های کلان با رویکرد کارت امتیازی متوازن مطالعه موردی پروژه‌های سد سازی. ششمین کنفرانس بین المللی مدیریت پروژه. تهران : گروه پژوهشی آریانا.

 

شفیعی دستجردی، مسعود. 1394. مدل‌سازی روش مکان گزینی در بازآفرینی محلات فرسوده شهری. مطالعه موردی : محدوده زینبیه اصفهان. فصلنامه اقتصاد و مدیریت شهری، 3(12) :154-137.

 

شفیعی دستجردی، مسعود. 1392. نوسازی بافت‌های فرسوده وضرورت تغییر نگرش در تهیه واجرای طرح‌های جامع و تفصیلی نمونه موردی : شهر اصفهان.مجله باغ نظر، 10(24) : 104-91.

 

شفیعی دستجردی، مسعود. 1387. طرح‌های نوسازی و بهسازی بافت فرسودة شهری با رویکرد تحقق پذیری ومشارکتی. ماهنامه فنی و تخصصی سازمان نظام مهندسی استان اصفهان، (163-164) : 64-52.

 

شفیعی دستجردی، مسعود. 1391. دفاتر تسهیلگری نوسازی؛ راهکار تحقق پذیری طرح‌های نوسازی بافت‌های فرسوده شهری. ماهنامه فنی وتخصصی سازمان نظام مهندسی استان اصفهان، (203-102) : 205-106.

 

صادقی، نگین و همکاران. 1394. پیش بینی پتانسیل جرم خیزی نقاط از طریق تحلیل کیفیات محیط شهری؛ نمونه موردی مناطق 14 گانه شهر اصفهان، مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای ، (24) : 86-65.

 

قاسمی، پروین. 1390. از مشارکت صوری تا مشارکت واقعی؛ نکاتی ازتجربیات تسهیلگری به مدیریت توسعة بافت‌های فرسوده. نشریه اینترنتی نوسازی سازمان نوسازی شهر تهران، 3 (14) : 7-1.

 

مهندسین مشاور طرح ومعماری. 1388. مطالعات طرح ساماندهی بافت فرسودة زینبیه. اصفهان :‌ سازمان نوسازی وبهسازی شهر اصفهان.

 

مهندسین مشاور طرح ومعماری 1391-1392-1393. گزارشات سال‌های اول، دوم و سوم دفتر محله زینبیه. اصفهان :‌ سازمان نوسازی وبهسازی شهر اصفهان.

 

 

•Bae, J. H. and J. H. Kim. (2014). China’s Strategic Environment and External Relations in the Transition Period. Korea Institute for National Unification.

 

Bagherpour, M., Noori, S. et al. (2007). PROJECT PERMORMANCE MEASUREMENT USING BALANCED SCORECARD.

 

Dixon, T., et al. (2011). Critical success factors in urban brownfield regeneration: an analysis of ‘hardcore’sites in Manchester and Osaka during the economic recession (2009–10). Environment and Planning A, 43(4): 961-980.

 

Güzey, Ö. (2009). Urban regeneration and increased competitive power: Ankara in an era of globalization. Cities, 26(1): 27-37.

 

Hansen, A. & Mouritsen, J. (2005). Strategies and organizational problems: constructing corporate value and coherence in balanced scorecard processes. Oxford: Oxford University Press.

 

Kaplan, R. S. & Norton, D. P. (1996). The balanced scorecard: translating strategy into action. Harvard: Harvard Business Press.

 

Kaplan, R. S. and Norton, D. P. (2001). Transforming the balanced scorecard from performance measurement to strategic management: Part I. Accounting horizons, 15 (1): 87-104

 

Kendall, G. I. & Rollins, S. C. (2003). Advanced project portfolio management and the PMO: multiplying ROI at warp speed, J. Boca Raton, FL:Ross Publishing.

 

Kerzner, H. (2004). Advanced project management: Best practices on implementation. New Jersey: John Wiley & Sons.

 

Sarkis, J. (2003). Quantitative models for performance measurement systems—alternate considerations. International Journal of Production Economics, 86 (1): 81-90.

 

Ter Bogt, H. J. (2003). Performance evaluation styles in governmental organizations: How do professional managers facilitate politicians’ work? Management Accounting Research, 14 (4): 311-332.