دارابگرد در انتقال از ساسانیان به دوران اسلامی بر اساس مستندات باستان‌شناختی

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

چکیده

دارابگرد یکی از شهرهای پر رونق روزگار ساسانی بود که با اضمحلال این سلسله به تدریج اهمیت خود را از دست داد و در آغاز قرن ششم هجری قمری متروک شد. مطالعات باستان‌شناختی نگارندگان روشن ساخت که این شهر باستانی در روزگار ساسانی دارای استقراری متمرکز، پرقدرت و طبقاتی بوده، لیکن پس از تسخیر ایالت پارس توسط مسلمانان، تغییراتی در عملکرد و کاربری فضاهای آن به وجود آمده است.
شواهد باستان‌شناختی مؤید آن است که در قرون اولیه اسلامی عموم ساکنان دارابگرد به استقرار در نیمه شمالی شهر گرایش یافته‌اند و از نیمه جنوبی آن استفاده چندانی نشده است. این یافته‌ها همچنین حاکی از آن است که در نخستین سده‌های اسلامی بخشی از سکنه شهر در محدوده‌ خارج از دروازه غربی سکونت داشتند.
نوشتار حاضر در پی آن است که به مدد یافته‌های باستان‌شناختی، ادوار استقراری این شهر کم‌نظیر ایران باستان را مشخص کند و ضمن تعیین کاربری محله‌های دارابگرد در نخستین سده‌های اسلامی به پرسش‌هایی در خصوص علت اصلی تغییرات بوجود آمده در سازمان اجتماعی، فرم و عملکرد این شهر نیز پاسخ دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Darabgerd in Transformation from Sassanian to Early-Islamic Era Based on the Archaeological Evidences

نویسندگان [English]

  • hasan karimian
  • sasan seyedein
چکیده [English]

Darabgerd was one of the flourishing cities of Sasanian era which with the collapse of this dynasty gradually lost its importance, and was eventually abandoned in sixth century of Hegira.
The results of authors' archaeological studies on this city has made it clear that in the time of Sassanian Kingdom, the city had a concentrated, powerful and hierarchy settlement structure. However, after invasion of the state of Iran by Arab Muslims, the city went through several changes in terms of the functionality and operation of its spaces.
In fact, archaeological evidences indicate that most of the early Islamic inhabitants of Darabgerd, were inclined to reside in the northern half of the city; and the southern half was hardly inhabited. These findings also suggest that, during the early Islamic centuries (7-10 AD), part of its inhabitants were lived in areas outside of the western gate of the city.
In this paper, an attempt has been made to identify and characterise the form and function of this unique city, utilising archaeological findings. In other word, the paper tries to determine the functionality of Darabgerd’s residential zones and districts in the early Islamic centuries, as well as answering the questions raised on the main causes of changes that have taken place in the social structure, form and functionality of this city.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Darabgerd
  • Sasanian City
  • Form and Function
  • Urban Space
  • Islamic city