علل تأثیر معماری بناهای دولتی و عمومی بر معماری بناهای خصوصی در دوره پهلوی دوم

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسنده

چکیده

ابنیه خصوصی یکی از اقسام بناها را در تمامی دوره‌های تاریخی ایران از جمله عصر پهلوی دوم تشکیل می‌دهند که در جایگاه خویش حائز اهمیت است. معماری بخش خصوصی در این دوره که قسمی از آثار و معماری خصوصی امروز را نیز شامل می‌شود تحت تأثیر عوامل متعددی شکل گرفته است که یکی از آنها، معماری ساختمان‌های دولتی و عمومی (به همراه عوامل دیگر) است. گرچه الگوبرداری از ابنیه دولتی و عمومی، پیشرفت‌ها و امکانات تازه‌ای در معماری و در مواردی هم‌خوانی با اقلیم را در پی داشته لکن از آنجا که موجب رواج معماری غیرخودی و دارای هماهنگی اندک با اقلیم شده و تا به امروز نیز ادامه یافته است، ریشه‌یابی این تأثیرپذیری اهمیت می‌یابد. لذا هدف این تحقیق، هدف دستیابی به علل و میزان تأثیر معماری برخی از ابنیه دولتی و عمومی بر معماری بعضی از بناهای خصوصی و شناخت و بررسی آنهاست. به این منظور روش‌های تحقیق تاریخی، علّی، توصیفی و تحلیلی بکار رفته‌اند. روش‌های گردآوری اطلاعات منابع کتابخانه‌ای و پرسش از صاحب‌نظران بوده است. 
بررسی‌های انجام شده و نتایج بدست آمده نشانگر آن است که چهار عامل اصلی شامل خصوصیات بناهای دولتی و عمومی، ویژگی‌ها و شرایط بخش خصوصی، عوامل واسطه‌ای، و عوامل جانبی و زمینه‌ای در حد تقریباً متوسط موجود بوده‌اند که تأثیرپذیری را سبب شده‌اند. عامل جانبی بیشترین دخالت و عامل بخش خصوصی کم‌ترین نقش را داشته ‌است. یعنی اثرگذاری به ویژه به سبب فراهم آمدن امکانات و شرایط مانند "عوامل سوق دهنده جامعه به سمت فرهنگ جدید و ..." ، "اشاعه دیدگاه‌های فرهنگی نو و ..." و "منابع تأمین کننده درآمد کشور و تعیین کننده میزان آن و ..." بوده است. همچنین بررسی شاخص‌ها نشان می‌دهد برخی از شاخص‌هایی که بیشترین نقش را در عامل مربوط به خویش داشته‌اند عبارتند از : تازگی بنا، خواست قشر مرفه برای الگوبرداری، بعضی از بناهای خصوصی اثر پذیرفته، ترویج دیدگاه‌های فرهنگی جدید، تبلیغ زیاد مصالح و ... ، داشتن تحصیلات عالیه و ...
عوامل دیگری که در عصر پهلوی دوم بر معماری اماکن خصوصی متأثر از بناهای دولتی و عمومی اثر گذاشته‌اند عبارتند از : وابستگی تام سازمان اقتصادی و سیاسی کشور، گرایش افراطی به غرب، اشاعه دیدگاه‌های فرهنگی جدید، تمرکز فعالیت‌ها در شهرهای بزرگ به ویژه تهران و مهاجرت به این شهرها، ابنیه خصوصی، افراد غیرمتخصص، و پژوهش‌ها در حیطه معماری. لازم به ذکر است که بین ابنیه خصوصی ـ عمومی با معماری بناهای مسکونی خصوصی تفاوت وجود دارد که در این خصوص ویلاهای شخصی و خانه‌های بساز و بفروش مستثنی می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Influence of Architecture of Governmental and Public Buildings on Private Buildings in the Second Pahlavi Era

نویسنده [English]

  • Afsane Zarkesh
چکیده [English]

Private buildings comprise an important category of buildings throughout Iran’s history including during the second Pahlavi era (1941-1975).   In fact, the architecture of buildings in this era is worth studying because it has formed the basis of most of the current architecture of Iran’s buildings.  The architecture of private buildings during the second Pahlavi era was influenced by various factors including the design and structure of the governmental and public buildings.   There has been a certain degree of copying from the architecture of governmental buildings which was to some extent consistent with the climate conditions of Iran.  This indeed helped press ahead the knowledge of architecture in the country.  
 
Accordingly, the stage was set for the development of a non-indigenous expertise which has live up to today. Therefore, it is important to study the roots of what eventually formed the architecture in Iran.  This is the core objective of the present research.  In fact, it tries to find out the reasons for the influence of the architecture of governmental and public buildings on the architecture of certain private buildings.  The research is based on applied historical, causative, descriptive and analytical methods. Also, data collection is based on library research and interviews with experts.  
 
The study and findings reveal that there are four reasons for this influence: 1) Characteristics of the governmental and public buildings, 2) Characteristics and situation of the private section; 3) Intermediate factors, and 4) Marginal and background factors.  The latter factor has been the most effective and the second factor has been the least effective in this regard.    In other words, facilities and conditions such as “factors which lead communities toward a new culture and …”, “the new aesthetic view out of the modern technology and industry”, “promotion of new cultural viewpoints and …”; “financial recourses as well as their determinants of their amounts and …” and “the quality of the political organization of the country” are of special importance concerning the architecture influences.
 
In addition, the influencing factors i.e. characteristics of the governmental and public buildings have been more effective than the influenced factors, i.e. characteristics and situation of the private section.  Also the direct effect of the governmental and public buildings has been more serious than indirect effect of the intermediate factors. Moreover, studies show that the most effective indices in the framework of the related factors are as follows: building age, conformity with the aesthetic views of the wealthy class of the society, and their will for pattern-making, some private buildings which have been influenced by the public building, promotion of the new cultural approaches, etc.  
 
The other effective factors on the architecture of the private buildings under the influence of the public buildings in the second Pahlavi dynasty are: perfect dependency of the country’s economic and political organization, extreme tendency toward the West, promotion of the new cultural approaches, concentration of the activities in large cities specifically Tehran and the related migration, private buildings, none-expert people, and researches on architecture.  It must be noted that there is a difference between the private-public buildings and the architecture of the private residential buildings.

کلیدواژه‌ها [English]

  • influence factors
  • governmental buildings
  • private buildings
  • second Pahlavi era