تأثیرات باغ‌های تیموری در سمرقند بر باغ‌های صفوی در اصفهان (خیابان چهارباغ)

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مطالعات معماری، دانشگاه هنر اصفهان.

2 دکتری معماری. استادیار، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران

چکیده

چکیده در طول تاریخ یکی از زیباترین فعالیت‌های انسان، آفرینش باغ بوده است. هنر باغ‌سازی یکی از کهن‌ترین هنرهای ایرانیان است که دارای سنت‌های ارزشمند و قدرتی معنوی است. قدم نهادن در باغ‌های ایرانی، ما را به این اندیشه وا می‌دارد که چه رمز و رازی در پس ظاهر آراستة آنها نهفته است که بعد از گذشت قرن‌ها کهنه نمی‌شوند و همچنان با منظری جذاب، انسان امروز را به سوی خود دعوت می‌کنند. شکل باغ در ایران از دیرباز تاکنون با طبیعت و میزان آب تناسبی کامل داشته است. اطلاعات درباره باغ‌های سمرقند به گزارش‌های کلاویخو و تعدادی مقاله محدود شده و در حال حاضر اثری از بیشتر باغ‌های سمرقند و اصفهان دیده نمی‌شود. هدف اصلی این مقاله بررسی ساختار فیزیکی باغ‌های سمرقند و اصفهان و تأثیرات باغ‌های تیموری در سمرقند بر باغ‌های خیابان چهارباغ اصفهان در دوره صفوی است تا اینکه محتوای این مطالعات، گامی در جهت مطالعات بیشتر در این زمینه باشد. در این راستا با رویکرد توصیفی- تاریخی، مروری به شناخت عناصر شکل‌دهنده باغ‌های دو دوره تیموری و صفوی و شباهت‌ها و تفاوت‌ها در این باغ‌ها با دو دوره زمانی متفاوت پرداخته می‌شود و در واقع توصیفاتی که درباره باغ‌های این دوران (تیموری - صفوی) شده، بسیار مفصل‌تر از توصیفاتی است که از باغ‌های دورانی قبلی شده و این، کمک بزرگی به شناخت باغ‌های این دو دوره تاریخی کرده است و به این سؤال که باغ‌های دورة تیموری و به‌ویژه باغ‌هایی که تیمور در سمرقند ایجاد کرد، تا چه اندازه بر باغ‌های بعد از خود در دوره صفوی تأثیر داشته‌، پاسخ داده می‌شود. برای بررسی باغ‌های این دو دوره از منابع تاریخی و سفرنامه‌ها و اسناد و مدارک به‌ جا مانده از آن دوران و نتایج و مطالعات انجام‌شده توسط پژوهشگران معاصر استفاده شده و به این نتیجه رسیده که باغ‌سازی به شیوه صفوی و به طور خاص خیابان چهارباغ ریشه در دوران تیموری داشته است.    

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Impact of Timurid Gardens in Samarkand on Safavid Gardens in Isfahan (Chaharbagh)

نویسندگان [English]

  • Soudabeh Gholipour 1
  • Vahid Heydar Nattaj 2
چکیده [English]

Throughout history, "creation of garden" has been one of the most spectacular human activities. Art of gardening is considered as one of the ancient Iranian arts that has valuable traditions and spiritual power. Stepping into an Iranian garden compels us to think about this idea that what mysteries have been concealed behind its adorned appearance. It has not gotten old over the centuries. Also invites modern human being for a visit with its tempting perspective.  Surrounding environment and the amount of water cause the appearances of gardens in Iran. Since the information about the gardens of Samarkand are limited to reports of Clavijo and a number of articles, and most gardens of Samarkand and Isfahan don’t exist now, the physical structures of gardens in Samarkand and Isfahan are the main issue of this paper so that the present contents in this study will be a step for further studies in this field. Accordingl this study by a descriptive – historical approach, intends to identify the elements that have formed Timurid gardens and Safavid gardens and the similarities and differences between these gardens in two different eras. Indeed, the descriptions that represented in these two periods have more detailed than previous periods and these have helped to recognize the gardens in these periods. Also the question will be responded that how much Timurid gardens and especially the gardens which had built in Samarkand by Timur, affected on the subsequent gardens. We consider gardens in these two eras i.e., Timurid and Safavid eras, by the aid of historical descriptions, itineraries and documents and comparison them with each other as well as studies which done by contemporary researchers, it is concluded that Safavid style landscape gardening, especially the Chaharbagh avenue, roots in Timurid era.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Chaharbagh
  • Samarkand
  • Isfahan
  • Timurid era
  • Safavid Era