درون-نگری به عنوان حل مسئله در مسائل طراحی معماری (یک بررسی موردی)

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر دکتری معماری، گروه معماری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.

2 گروه معماری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران. عضو هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، گروه بناها، پژوهشکده ابنیه

3 استادیار، مرکز تحقیقات مطالعات بافتهای تاریخی، گروه معماری، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران.

چکیده

بیان مسئله: در الگوی مورد توافق والاس از هنر اندیشیدن، مرحلة سوم، روشن‌شدگی است که همچنان به عنوان مسئله‌ای برای تفکر طراحانه باقی مانده است. بدون توان درک حل مسئله و روشن‌شدن آن در لحظه، فهمی از تفکر طراحانه ممکن نمی‌شود. به دلیل درلحظه‌بودن این روشن‌شدن و خصلت روشن‌شدن کلی، ارائة درکی متناسب از آن ناممکن مانده است. اغلب روش‌های گوناگونی در نفی رویارویی مستقیم طراح با مسئله و ارجاع آن به آموزش‌های قبلی شکل گرفته‌اند. این بدان معناست که فهم بی‌واسطه از موقعیت طراحی امکان‌پذیر نیست. اما شواهدی در دست است که نشان‌دهندة فهم بی‌واسطه از مسئلة طراحی است. پرسش‌های تحقیق حاضربدین شرح هستند: آیا به واقع فهم بی‌واسطه از موقعیت طراحی امکان‌پذیر است؟ در صورت مثبت‌بودن، سازوکار آن چیست؟ چه نسبتی با تفکر مولد دارد؟ چه تأثیری بر آموزش معماری می‌تواند داشته باشد؟
هدف پژوهش: تحقیق حاضر درصدد آن است تا با مشاهدة عملی طراحی معماری، فهم درلحظه و بی‌واسطه از مسئلة طراحی را مورد واکاوی قرار دهد.
روش تحقیق: تحقیق حاضر از نوع کیفی است. برای گردآوری اطلاعات، از تکنیکی استفاده شده است که سابقة دیرینه‌ای در تحقیقات روانشناسی تفکر و به تبع آن طراحی‌پژوهی دارد؛ تکنیک فکرکردن با صدای بلند (Think aloud). در این تکنیک از مصاحبه‌های عمیق با دانشجویان طراحی معماری بهره برده شده و تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از صورت تغییر‌یافته‌ای از روش گلداشمیت است. جهت تکمیل مباحث از منابع کتابخانه‌ای استفاده شده است.
نتیجه‌گیری: پژوهش حاضر الگوی سه‌مرحله‌ای درون-نگری را معرفی می‌کند. در ابتدا طراح متوجه شکاف‌های ذاتی مسئلة طراحی می‌شود. این شکاف‌ها نشانه‌هایی از ارتباطات ساختاری را درون خود دارند و فهمیدن این ارتباطات ساختاری سبب بروز سازماندهی‌های نویی برای مسئلة طراحی می‌شود. این مراحل می‌توانند به صورت یک چرخة پی‌درپی با هم مرتبط باشند. الگوی درون-نگری نشان می‌دهد که طراح قادر به فهم بی‌واسطة مراحل فوق است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Insight as Problem-Solving in Architectural Designs: A Case Study

نویسندگان [English]

  • saeid izadi 1
  • ahmad mirza kuchak khoshnevis 2
  • Mahsa Delshad Siyahkali 3
1 Ph.D. Candidate in Architecture, Department of Architecture, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran.
2 Department of Architecture, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran. Faculty member of Cultural Heritage and Tourism Research Institute, Department of Building, Research Institute of Cultural and Historical Buildings and Textures, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Historical Contexts Research Center, Department of Architecture,, Islamic Azad University, Lahijan, Iran.
چکیده [English]

Problem statement: In the agreed-upon model of Wallas (1926), The Art of Thought, the third stage is illumination, which has remained a problem for design thinking. Without the ability to understand problem solving and illumination now, design thinking cannot be understood. Due to the instantaneity of this illumination and the nature of general illumination, it is impossible to provide a proper understanding of it.
Many different methods have been developed to negate the designer’s direct confrontation with the problem and refer it to previous instructions. This means that a direct understanding of the design situation is not possible. However, there is evidence that suggests a direct understanding of the design problem. The questions of the present study are as follows: Is it possible to have a direct understanding of the design situation? If so, what is the mechanism? What does it have to do with productive thinking? What effect could it have on architectural education?
Research objective: The present study aims to examine the immediate and direct understanding of the design problem through practical observations of architectural design.
Research method: The present study is qualitative. To collect the data, the thinking aloud technique was used. This technique has long been used in the study of thinking. For this purpose, in-depth interviews were carried out with architectural design students. The data were analyzed using a modified version of Goldschmidt’s (1991) method. In addition, library sources were used.
Conclusion: The present study introduces a three-stage model of insight. The designer first notices the inherent gaps in the design problem. These gaps have signs of structural connections within them, and understanding these connections leads to the restructuration of the design problem. These stages can be linked in a sequential cycle. The insight model shows that the designer can directly understand the above steps.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Insight
  • Productive thinking
  • Design thinking
  • Gestalt psychology
  • Restructuring
اشرف گنجوئی، محمدعلی؛ ثقفی، محمودرضا و ایرانمنش، محمد. (1398). تأثیر تنوع محرک بصری در خلاقیت طراحی دانشجویان طرح یک معماری. معماری و شهرسازی ایران، 10(17)، 127-140.
باستانی، مهیار و محمودی، سید امیر سعید. (1398). سبک‌های یادگیری و تفکر قیاسی در فرایند طراحی معماری. هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی، 24(1)، 71-84.
حسینی، الهه‌السادات؛ فلامکی، محمدمنصور و حجت، عیسی. (1398). نقش تفکر خلاق و سبک‌های یادگیری در آموزش طراحی معماری. اندیشة معماری، 3(5)، 125-140.
دانشجو، خسرو؛ علمداری، آرش و معینی، محمد. (1397). ارزیابی موفقیت آموزش معماری ایران بر ارتقای خلاقیت و تصور خلاق دانشجویان، مطالعة موردی: دانشگاه ملایر. فناوری آموزش، 14(1), 189-197.
شریف، حمیدرضا. (1390). تفکر نقاد و ارزیابی ایدة طراحی معماری. صفه، 21(52)، 53-64.
شریف، حمیدرضا. (1393). تعامل مدرس و دانشجو در کارگاه طراحی معماری (تفکر انتقادی مدرس و تفکر خلاق دانشجو).  فصلنامة آموزشی مهندسی ایران، 16(64)، 23-38.
طالبی، مهناز؛ موسوی، میرسعید و پوشنه، کامبیز. (1400). تحلیلی بر اثربخشی تکنیک‌های آموزش خلاقیت بر طراحی معماری با تأکید بر فرایند ایده‌یابی و ایده‌پردازی. ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، 11(2)، 71-100.
طبیب‌زاده، کیمیاالسادات و پروا، محمد. (1400). مقایسة تفکر واگرا و هم‌گرا در فرایند طراحی معماری با تأکید بر آموزش معماری. معماری‌شناسی، 3(18)، 1-8.
طیاح، ساویز؛ مهدی‌زاده سراج، فاطمه و محمودی زرندی، مهناز. (1400). تبیین مدل خلاق طراحی معماری برای نوآموزان، مبتنی بر یادگیری از طبیعت. باغ نظر، 18(100)، 91-108.
گودینی، جواد. (1399). ارائة تعریفی کل‌گرا از فرایند طراحی معماری. باغ نظر، 17(91)، 29-41.
لاوسون، برایان. (1392). طراحان چگونه می اندیشند (ترجمة حمید ندیمی). تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
محمودی، سیدامیرسعید. (1383). تفکر در طراحی معماری معرفی الگوی تفکر تعاملی در آموزش طراحی. هنرهای زیبا، (20)، 27-36.
 
Alexander, C. (1984). Notes on the Synthesis of Form. Cambridge: Harvard University Press.
Badke-Schaub, P., Goldschmidt, G. & Meiger, M. (2010). How Does Cognitive Conflict in Design Teams Support the Development of Creative Ideas? Blackwell Publishing Ltd, 19(2), 119-133.
Bjorklund, T. A. (2013). Initial mental representations of design problems: Differences between experts and novices. Design Studies, 34(2), 135-160.
Cross, N. (1982). Designerly ways of knowing. Design Studies, 3(4), 221–227.
Darke, J. (1979). The primary generator and the design process. Design Studies, 1(1), 36-44.
Ericsson, K. A. & Simon, H. A. (1993). Protocol Analysis: Verbal Reports as Data. A Bradford Book, London: The MIT Press.
Ericsson, K. A. (2006). Protocol Analysis and Expert Thought: Concurrent Verbalizations of Thinking during Experts’ Performance on Representative Tasks. In K. A. Ericsson, N. Charness, P. J. Feltovich, & R. R. Hoffman (Eds.), The Cambridge handbook of expertise and expert performance. Cambridge University Press.
Farrel, R. & Hooker, C. (2013). Design, Science and Wicked Problems. Design Studies, (34)6, 681-705.
Fitzek, H. (2005). Gestalpsychologie als Grundlage einer Methodologie der Qualitatven Forschung-adargestellt am Gütekriterium Gegenständliche Relevanz. Journal für Psychologie, 13(4), 372-402.
Gero, J. & Tang, H. (2001). The differences between retrospective and concurrent protocols in revealing the process-oriented aspects of the design process. Design Studies, (22), 283-295.
Goldschmidt, G. (1991). The Dialectics of Sketching. Creativity Research, 4(2), 123-143.
Goldschmidt, G. (1992). Criteria for design evaluation: A process oriented paradigm. In Y. E. Kalay, (Ed.), Evaluating and predicting design performance. NY: John Wiley & Sons. 
Goldschmidt, G. (1994). On visual design thinking: the vis kids of architecture. Design Studies, (15), 158-174.
Goldschmidt, G. (1997). Capturing indeterminism: representation in the design problem space. Creativity Research Journal, 4(2), 123-143.
Goldschmidt, G. (1999). Expertise and the use of visual analogy: implications for design education. Design Studies, (22), 283-295.
Goldschmidt, G. (2000). Reasoning by visual analogy in design problem-solving: the role of guidance. Environment and Planning B: Planning and Design, (27), 105-119.
Greeno, J. G. (1977). Process of understanding in problem solving. Cognitive Theory, (2), 43-83.
Hillier, B., Musgrove, J., & O’Sullivan, P. (1972). Knowledge and design. Environmental design: research and practice, (2), 3-1.
Kaplan, C. A. & Simon, H. A. (1990). In search of insight. Cognitive Psychology, (22), 374–419.
Kintsch, W., & Van Dijk, T. A. (1978). Toward a model of text comprehension and production. Psychological Review, 85(5), 363–394.
Kolodner, J. L. & Wills, L. M. (1996). Powers of observation in creative design. Design Studies, (17), 385-416.
Leighton, J. (2009). Two Types of Think Aloud Interviews for Educational Measurement: Protocol and Verbal Analysis. Centre for Research in Applied Measurement and Evaluation (CRAME), University of Alberta,  Paper presented for symposium How to Build a Cognitive Model for Educational Assessments at the 2009 annual meeting of the National Council on Measurement in Education (NCME), April 14-16, San Diego, CA.
Metzger, W. (2006). Laws of seeing (L. Spillmann, Trans.). London: MIT Press.
Newell, A., & Simon, H. A. (1972). Human problem solving. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Ohlsson, S. (1992). Information-processing explanations of insight and related phenomena. In M. Keane & K. Gilhooly (Eds.), Advances in the Psychology of Thinking. London: Harvester-Wheatsheaf.
Öllinger M. & Goel, V. (2010). Problem Solving. In B. Glatzeder, V. Goel & A. Müller (Eds.), Towards a Theory of Thinking. Berlin: Springer.
Ollinger, M., & Knoblich, G. (2009).  Psychological Research on Insight Problem Solving. In H. Atmanspacher & H. Primas (Eds.), Recasting Reality. Berlin: Springer.
Oxman, R. (1997). Design by re-representation: a model of visual reasoning in design. Design Studies, 18(4), 329-347.
Schon, D. A. (1983). The Reflective Practitioner How Professional Think in Action. Aldershot and Brookfield USA and Singapore and Sydney: Ashgate Arena.
Schon, D. A. (1984). Problems, Frame and Perspectives on Designing. Design Studies, 5(3), 132-136.
Schon, D. A. (1987). Educating The Reflective Practitioner. San Fransisco. London: Jossey-Bass Publishers.
Schon, D. A., & Wiggins, G. (1992). Kinds of seeing and their functions in designing. Department of Urban Studies and Planning, MIT, Cambridge, MA, USA.
Simon, H. A. (1978). Information-processing theory of human problem solving. In W. K. Estes (Ed.), Handbook of learning and cognitive processes. V. 5. Human information processing. Oxford, UK: Erlbaum.
Soloman, B. A. & Felder, R. M. (2005). Index of learning styles questionnaire. Retrieved may 14, 2010, from http://www. engr. ncsu. edu/learningstyles/ilsweb. html
Visser, W. (2006). The cognitive artifacts of design. Mahwah.New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates.
Wertheimer, M. (1959). Productive Thinking. NewYork: Harper and Row.
Wertheimer, M. (1996). A Contemporary Perspective on the Psychology of Productive Thinking. Paper presented at the Annual Meeting of the American Psychological Association. Toronto, Ontario, Canada.