بازطراحی بازار مبتنی بر قابلیت شکل‌گیری و ثبت خاطره جمعی؛نمونه موردی : بازار خان شهر یزد

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد، گروه طراحی شهری. نویسنده مسئول

2 دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، استادیار دانشگاه یزد.

3 دکتری معماری (طراحی شهری)، دانشیار دانشکده هنر و معماری دانشگاه یزد.

چکیده

خاطره‌انگیزی یکی از کیفیت‌های قلمروهای عمومی فضا و مشتمل بر چهار مرحله شکل‌گیری، ثبت، تداعی و انتقال است. نقش قلمروها و فضاهای عمومی در دو مرحله اول از اهمیت بیشتری برخوردار است. بازارها، مکان‌هایی هستند که در آن فرد تعاملات اجتماعی را تجربه، فضا را احساس و به ادراک محیط نایل می‌آید. نتیجه این‌گونه فعالیت‌ها و رفتارها، شکل‌گیری و ثبت خاطرات جمعی است. به نظر می‌رسد در سال‌های اخیر، بازار محمدعلی‌خان یزد معروف به بازار خان که از جمله نقاط دیدنی و قدیمی شهر به شمار می‌آید این نقش را کمتر ایفا کرده باشد. بازنمایی خاطره در بستری نوین به گونه‌ای که بتواند در برابر فرهنگ معاصر مقاومت کرده و راهی جدید در درون‌مایه به ‌سوی آینده پیدا کند، ضروری است لذا، تحقیق حاضر با هدف ایجاد بستری مناسب مبتنی بر دو مرحله اول یعنی قابلیت شکل‌گیری و ثبت خاطره جمعی در این بازار انجام شد. سؤالات تحقیق عبارتند از : مراحل شکل‌گیری و ثبت خاطره در اذهان عمومی در فضای بازار به‌ عنوان مکانی برای آفرینش خاطرات جمعی چگونه است؟ عوامل مؤثر در مراحل شکل‌گیری و ثبت خاطرات در بازارها چیست و چگونه می‌توان بستر شکل‌گیری و ثبت خاطرات را در بازار خان یزد فراهم کرد؟ روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و پیمایشی است و برای گردآوری داده‌ها از مطالعات اسنادی و میدانی استفاده شد. در روند پژوهش مشخص شد : خاطره جمعی واجد ابعاد اجتماعی، مکانی، زمانی و احساسی است. برای ابعاد، مؤلفه‌ها و برای مؤلفه‌ها، شاخص‌هایی شناسایی شد. همچنین، مراحل مختلف شکل‌گیری و ثبت خاطره جمعی شناسایی و مشخص شد این مراحل نسبت به هم همپوشانی داشته و شروع یک مرحله الزاماً در نقطه پایانی مرحله قبل نیست. به علاوه، مشخص شد : بازار خان یزد کماکان از این دو قابلیت بهره‌مند است. لذا، بازطراحی اجزاء بازار در جهت تقویت این قابلیت انجام و راهبردهایی برای حفظ این قابلیت ارایه شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Redesigning Bazaar, Based on its Collective Memories Formation and Retention;Case Study: Bazaar Khan, City of Yazd

نویسندگان [English]

  • Maryam Tavakollian ferdosieh 1
  • Najma Esmaeelpuor 2
  • Mohammadreza Noghsanmohammadi 3
چکیده [English]

Memorable is one of the numerous qualities in the realms of public spaces and consists of 4 stages of formation, recording, evocation, and transition. The role of public spaces and territories is more important in the first two stages. Bazaars are places in which people experience social interactions, feel the space, and perceive the environment. Formation and records of collective memories are the consequences of such activities and behaviors. It seems that "Bazaar Mohammad Ali Khan", known as "Bazaar Khan" in city of Yazd, which is considered one the scenic and historic spots of this city, has loosely contributed in the formation of collective memories in recent years. A revision of the collective memories associated to Bazaar Khan is needed in a new context ,  to find a new way to resist the changes in in the contemporary culture. Therefore, this research is carried out to establish an appropriate context based on the first two stages, i.e. formation capability and recording of collective memory, in this bazaar. The research questions include: What are the stages of memory formation and recording in the public opinion in the bazaar space as a place for the creation of collective memory? What are the effective factors at the formation and memory recording stages in bazaars and how can the context of memory formation and recording be provided in "Bazaar Khan"? We used a descriptive-analytical survey, and document and field studies were applied for the data collection. The research identifies that: Collective memory contains social, spatial, temporal, and feeling dimensions. Components are identified for dimensions and indices are detected for components. Also, different stages of collective memory formation and recording are identified, indicating that these stages are overlapping and the start of one stage is not necessarily the end of the former one. Additionally, it is determined that "Bazaar Khan" still has these two capabilities; therefore, the redesign of its components is proposed in order to strengthen this capability and preserve some strategies for its maintenance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Memory
  • Memorability
  • Formation
  • Recording
  • Bazaar Khan in city of Yazd