تحلیل مبانی نظری مطالعات صدا و مکان از اکوستیک معمـاری تا مکـان شنیداری

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر دکتری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه مطالعات معماری و مرمت، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران.

چکیده

بیان مسئله: یکی از مباحث قابل طرح اما مغفول در زمینة تجربة بدنمند معماری، نسبتی است که شنیدن صداها با معماری برقرار می‌کند. بر این اساس نوشتار حاضر به نسبت میان شنیدن صداها و مکان می‌پردازد.
هدف پژوهش: نوشتار حاضر در راستای جستجوی چیستی «تجربة شنیداری مکان» به دنبال بیان شیوه‌های گوناگون «اندیشیدن به نسبت صدا و مکان» در قالب رشته‌های مطالعاتی شناخته ‌شده است.
روش پژوهش: مقاله با مراجعه به متون متنوع در این زمینه به معرفی مبانی فکری و محتوای اجمالی این مطالعات در بستری تاریخی می‌پردازد. از این رو مقاله بر مبنای تحقیقی «پرسش‌محور» شکل گرفته و «فرضیه‌محور» نیست.
نتیجهگیری: تحلیل مبانی فکری این مطالعات سه رویکرد فیزیکی، روانشناسانه و پدیدارشناسانه را در این زمینه نشان می‌دهد. این مطالعات سیری از مطالعات فیزیک صدا در حوزة فیزیک ساختمان را آغاز می‌کند و چرخش محور مطالعات از مفهوم «صدا» در علوم تجربی و در رشتة‌ اکوستیک و زیرمجموعه‌های آن همانند اکوستیک معماری و اکوستیک روانی را به سوی مفهوم «شنیدن» در مطالعات انسانی نشان می‌دهد. مطالعات انسانی دو رویکرد عمدة روانشناسانه (در مطالعاتی چون منظرصوتی و زیرمجموعه‌های آن همانند اکوستیمولوژی و اکولوژی صوتی و نیز معماری شنودی)، و پدیدارشناسانه (در مطالعات مکان شنیداری) را شامل می‌شود. در انتها مقاله با مقایسة تحلیلی و جمع‌بندی رویکردهای فکری، سیر اندیشه در این مطالعات را از کمیت (در اکوستیک معماری با هدف کنترل صدا) به سوی کیفیت (در منظرصوتی و معماری شنودی با هدف طراحی صدا) و نیز از کیفیت به سمت کلیت (در مکان شنیداری به هدف فهم شنیداری مکان) نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Analysis of Theoretical Foundations in Sound and Place Studies From Architectural Acoustics to Auditory Place

نویسندگان [English]

  • Elaheh Sabeti 1
  • Zohreh Tafazzoli 2
1 PhD Researcher, Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Shahid Beheshti University. Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Architectural Studies and Restoration, Faculty of Architecture and Urban Planning, Shahid Beheshti University. Tehran, Iran.
چکیده [English]

 
Problem statement: The relation between hearing sounds and architecture is one of the neglected matters in studying the embodied experience of architecture. Accordingly, this paper addresses the relation between hearing sounds and place.
Research objective: To explore the whatness of the ‘auditory experience of place,’ this paper examines the diverse ways of thinking about the relation between sound and place through academic disciplines.
Research method: The paper introduces the intellectual foundations and content of these disciplines in a historical context by referring to diverse texts of the field. Therefore, the paper is based on “inquiry-based” research rather than a “hypothesis-based” one.
Conclusion: The analysis indicates three approaches: physical, psychological, and phenomenological. The paper begins with architectural acoustics, which is the starting point of studying sound and architecture in the field of building physics and indicates a conceptual turn in the studies from ‘sound’ in sciences (like acoustics, architectural acoustics, and psychoacoustics) into ‘hearing’ in human studies. Human-oriented sound studies include two main approaches: psychological approach, in the soundscape and its sub-disciplines like acoustemology and acoustic ecology as well as aural architecture; and phenomenological approach, in auditory place studies. Finally, the analytical comparison and a conclusion of these approaches indicate the movement of thought in these studies from quantity (in architectural acoustics aimed at sound control) toward quality (in the soundscape and aural architecture aimed at sound design) and more toward wholeness (in auditory place aimed at auditory understanding of place.)

کلیدواژه‌ها [English]

  • auditory experience
  • architectural acoustics
  • Soundscape
  • aural architecture
  • auditory place
برکشلی، مهدی. (1335). تحقیقات علمی دربارة آکوستیک تئاترهای قدیم. مجله موسیقی، 3 (5)، 6-19.
برکشلی، مهدی. (1336). اصلاح آکوستیک تالار. مجله موسیقی، 3 (10)، 5-12.
پالاسما، یوهان. (1393). چشمان پوست (ترجمة علیرضا فخرکننده). تهران: چشمه.
ثابتی، الهه. (1384). فضای اجرای موسیقی ایرانی؛ پژوهشی جهت ارائة ضوابط طراحی (پایان‌نامة منتشرنشدة کارشناسی ارشد معماری). دانشکدة معماری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
حق‌دوست، غلامرضا. (1377). خانة موسیقی ایران (پایان‌نامة منتشرنشدة کارشناسی ارشد معماری). دانشکدة معماری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
سمیاری، امیر؛ اسماعیل‌زاده سیلابی، آیدا و پاسبان حضرت، بیژن. (1399). تبیین رویکرد بازنمایی منظر مبتنی بر ادراک شنیداری؛ شرح یک تجربة آموزشی در درس بازنمایی در رشتة معماری منظر. نامة معماری و شهرسازی، 13 (28)، 115-133.
شیخ‌الرئیس حسین بن عبدالله بن سینا. (1363). روانشناسی شفا، الفن السادس من کتب الشفا (ترجمة اکبر داناسرشت). تهران: امیرکبیر.
غفاری، عباس. قلعه‌نویی، محمود و محسن حقیقی، نسرین. (1396). منظرصوتی مثبت در فضای شهری. منظر، 9 (39)،30-37.
کینزلر، لارنس ای. و آستین آر. فرای. (1350). مبانی اکوستیک (ترجمة ضیاءالدین اسماعیل‌بیگی و غلامعلی لیاقتی).
مجله سازمان تربیتی، علمی و فرهنگی ملل متحد. (2535 شاهنشاهی، 1355). ماهنامة پیام یونسکو، 8 (85).
ویتروویوس (1388). ده کتاب معماری (ترجمة ریما فیاض). تهران: دانشگاه هنر.
 
Beranek, L. (2004). Concert Halls and Opera Houses. New York: Springer.
Blesser, B. & Salter, L. (2007). Spaces Speak, Are You Listening? Experiencing Aural Architecture. Cambridge/ London: The MIT Press.
Bohme, G. (2017). The Aesthetics of Atmospheres. London/ New York: Routledge.
Casati, R. & Dokic, J. (1994). La philosophie du son. Nîmes: Chambon.
Doughty, K., Duffy, M. & Harada, T. (Eds.). (2019). Sounding Places: More-than-representational geographies of sound and music. Edward Elgar Publishing.
Egan, M. D. (2007). Architectural Acoustics, J. Ross Publishing.
Everest, F. A. & Ken C. P. (2014). Master Handbook of Acoustics. (6nd ed.). New York: Mc Graw Hill.
Farina, A. (2014). Soundscape Ecology: Principles, Patterns, Methods and Applications. New York/ London: Springer.
Feld, S. (2012). Sound and Sentiment: Birds, Weeping, Poetics, and Song in Kaluli Expression. (3nd ed.). Durham/ London: Duke University.
Ihde, D. (1976). Listening and Voice, A Phenomenology of Sound. Athens: Ohio University Press.
Invisible  Places: Sound, Urbanism and Sense of Place. (2014). Conference Proceedings. Viseu, Portugal.
Invisible Places: Sound, Urbanism and Sense of Place. (2017). Conference Proceedings. São Miguel Island, Azores, Portugal.
Kuttruff, H. (2009). Room Acoustics. (5nd ed.). London/ New York: Spon.
Labelle, B. (2010). Acoustic Territories: Sound Culture and Everyday Life.  New York/ London: Continuum.
Long, M. (2006). Architectural Acoustics.  Burlington: Elsevier Academic.
Novak, D. & Sakakeeny, M. (eds.). (2015). Acoustemology. In Keywords in sound. Durham and London: Duke University Press.
O’Callaghan, C. (2007). Sounds: A Philosophical Theory. Oxford/ New York: Oxford University.
Pentcheva, B. V. (2011). Hagia Sophia and Multisensory Aesthetics. Gesta, 50 (2), 93-111.
Riedel, F. & Torvinen, J. (Eds.). (2020). Music as atmosphere: collective feelings and affective sounds. New York: Routledge.
Rossing, T. D. (ed.). (2007). Springer Handbook of Acoustics. New York: Springer.
Sabine, W. C. (1922). Collected Papers on Acoustics. Cambridge: Harvard University.
Schafer, R. M. (1977). Soundscape: Our Sonic Environment and the Tuning of the World. New York: Alfred Knopf, Inc.
Schafer, R. M. (1994). Soundscape: Our Sonic Environment and the Tuning of the World. (2nd Ed.). Rochester, Vermont: Destiny Books.
Schafer, R. M. (2013). Soundscape Studies: the Early Days and the Future. Soundscape, 12 (1), 6-8.
Sterne, J. (ed.). (2012). Sound Studies Reader. London/ New York: Routledge.
Truax, B. (1984). Acoustic Communication. Norwood: Ablex Publishing.
Weitze, C. A., Rindel, J. H., Christensen, C. L. & Gade, A. C. (2002). The acoustical history of Hagia Sophia revived through computer simulation. Retrived from http://webistem.com/acoustics2008/acoustics2008/cd1/data/fa2002-sevilla/forumacusticum/archivos/rba05010.pdf
Woszczyk, W. (2014). Acoustics of Hagia Sophia. Virtual and scientific approach to humanities and sacred space. in Aural Architecture: Music, Acoustics, and Ritual. Onassis Seminar on music, acoustics, and ritual. Stanford University.