انجماد ویرانه‌های مالیخولیایی: تحلیل روانشناختی مضامین نقاشیهای دورۀ سوم ایران درودی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه هنرهای تجسمی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 دانشجوی دکتری روان‌شناسی بالینی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران ، ایران.

چکیده

بیان مسئله: «دورة یخبندان» از مهمترین دوره‌های کاری «ایران درودی» است. دوره‌ای که از اواخر دهة پنجاه آغاز و تا دهة شصت ادامه می‌یابد. «ازدست‌دادن» و «فقدان» از مضامین تکرارشوندة آثار این دوره هستند. در این مقاله با اتخاذ رویکردی «روان‌شناختی» و با بسط نظری مفهوم «سوگ» و «مالیخولیا» کوشش شده است پرتویی بر وجهی از محتوای مستتر در این آثار افکنده شود. ازاین‌رو با تمرکز بر مشابهت‌های فرمی و موضوعی نقاشی‌های این دوره، «چگونگی» تجسم «سوگِ مالیخولیایی» در این آثار بررسی شده است.
هدف پژوهش: این مقاله از منظری روان‌شناختی در پی تفسیری بر «چگونگی» کاربستِ فرم‌ها و موضوع‌های ناظر بر مفهوم «فقدان» در آثار دورة سوم ایران درودی است.
روش پژوهش: در این مقاله به روشی توصیفی-تحلیلی به بررسی فرم و  موضوع در آثار دورة سوم (اواخر دهة پنجاه و دهة شصت) ایران درودی پرداخته‌ شده است و داده‌ها به شیوة «کتابخانه‌ای» گردآوری شده‌اند.
نتیجه‌‌گیری: در آثار دورة «یخبندان» درودی، تجسمِ خسران‌های شخصی (مرگ عزیزان) و اجتماعی-تاریخی (شکوهِ ازدست‌رفتة وطن) به هم آمیخته‌اند و تمنای نقاش در حفظ و جاودان‌کردن ابژة ازدست‌رفته به اشکال گوناگون تجسم‌یافته است. تصویرِ «ویرانه‌ها» در افقِ‌ بیکران˚ که ساختار غالب آثار این دوران را تشکیل می‌دهند، واجدِ ارجاعاتی مؤکد به «وطن» و بازنمایی «ازدست‌دادن» آن است. در این آثار برای «جاودانی» و «ابدی» نمودن ابژه‌های ازدست‌رفته، فرم‌ها در پرده‌ای از یخ قرارگرفته و منجمد شده‌اند.در این بازنمایی‌ها علاوه بر تأثیر مرگ عزیزان، تبعید خودخواسته از وطن و جنگ تحمیلی دهة 60، رگه‌هایی از گفتمان «باستان‌گرایی» بازمانده از دوران پهلوی نیز مشهود است. تکرارِ پیوندِ مفاهیمی مانند «مرگ»، «ویرانه»، «وطن»، «جاودانگی» و «ابدیت» در زمینة این آثار دلالت بر نوعی «سوگ مالیخولیایی» دارد؛ در این زمینه می‌توان آثار دورة یخبندان درودی را در امتداد تجسم‌گونه‌ای «زیباشناسی فقدان» تعبیر کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Freezing of Melancholic Ruins: A Psychological Analysis of Themes in Iran Darroudi's Third Period of Artworks

نویسندگان [English]

  • Abdollah Aghaie 1
  • Razie Jafari 2
1 Assistant Professor, Department of Arts, School of Art and Architecture, Yazd University, Yazd, Iran.
2 PhD. Student of Clinical Psychology, Faculty of Education and Psychology, Shahid Beheshti University, Iran.
چکیده [English]

Problem statement: Between the 1970s to 1980s, the “Freezing Period” is one of the most prominent periods in Iran Darroudi's career. "Loss" is a recurring themes of the works of this period. This paper intendsed to shed light on an aspect of the latent content in these artworks using a psychological approach and theoretically expanding two concepts: "mourning" and "melancholia."
Research objective: This paper gives a psychological interpretation of how “loss-related” forms and themes have been applied in Iran Darroudi's Third Period of artworks.
Research method: This paper is a descriptive-analytical investigation of form and theme in the artworks ofIran Darroudi in the Third Period, from the late '70s to '80s. The study used the library approach for data collection.
Conclusion: Darroudi's works in the "freezing period" present an interwoven embodiment of personal losses (the death of loved ones) and social-historical losses (lost glory of the homeland), and the artist has visualized her desire to preserve and immortalize the lost object in various forms. The image of "ruins" on an eternal horizon, the predominant element in Darroudi's works in this era, gives robust references to "homeland" and representation of "losing" it. The artist has tried to "immortalize" and "eternalize" the lost objects by freezing forms behind a curtain of ice. These representations involve streaks ofarchaism discourse remaining from the Pahlavi era as well as the effect of the death of loved ones, self-exile, and the imposed war with Iraq in the 1980s. The recurrence of the attachment between the concepts of "death," "ruins," "homeland," "eternalness," and "eternity" in the context of these artworks implies some sort of "melancholic mourning." In this regard, Darroudi's works in the Freezing Period can be interpreted as in line with the embodiment of a type of "aesthetics of loss".

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iran Darroudi
  • Contemporary Iranian Painting
  • psychology
  • melancholia
  • mourning
  • Homeland
توکلی طرقی، محمد. (1381). تجدد بومی و بازاندیشی تاریخ. تهران: کتاب ایران نامگ.
درودی، ایران. (1383). چشم شنوا. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
درودی، ایران. (1399). در فاصلة دو نقطه. تهران: نشر نی.
دلخوش، ربابه. (1396). بررسی هویت در آثار نقاشان مهاجر ایرانی دهة 30 شمسی (پایان‌نامة منتشرنشدة کارشناسی ارشد نقاشی).دانشکدة هنر، دانشگاه نیشابور، ایران.
طاهری، هوشنگ. (1348). رنگ در خدمت القای اندیشه. مجلة آیندگان، 5(458)، 19-25.
فروید، زیگموند. (1396). سوگ و مالیخولیا. در اشیای سرگردان: سوگ، خاطره و قیام در آلمان پساجنگ (ترجمة فتاح محمدی). زنجان: نشر هزارة سوم.
مجابی، جواد. (1383). ایران درودی، بی‌نقاب. در قصة انسان و پایداری‌اش. گردآوری و تدوین: مهدی مظفری ساوجی. تهران: انتشارات سخن.
مریدی، محمدرضا. (1397). گفتمان‌های فرهنگی و جریان‌های هنری ایران: کاوشی در جامعه‌شناسی نقاشی ایران معاصر. تهران: نشر آبان.
مطلبی، شیوا. (1396). یاد و خاطره در نقاشی معاصر ایران: تحلیل نقاشی‌های منصور قندریز، مسعود عربشاهی، ایران درودی و آیدین آغداشلو. (پایان‌نامة منتشرنشدة کارشناسی ارشد نقاشی). دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه یزد، ایران.
مظفری ساوجی، مهدی. (1388). قصة انسان و پایداری‎اش. تهران: انتشارات سخن.
 
Baxandall, M. (1988). Painting and Experience in Fifteenth Century Italy. Oxford: Oxford University Press.
Cho, E. & Chae, O.-B. (2020). Nationalism, Mourning, and Melancholia in Postcolonial Korea and Japan. International Journal of Postcolonial Studies, 22(8), 1-20.
Clewell, T. (2004). Mourning beyond Melancholia Freud’s Psychoanalysis of Loss. Journal of the American Psychoanalytic Association, 52 (1), 43–67.
Clewell, T. (2009). Mourning, Modernism, Postmodernism. New York: Palgave Macmilan.
Lloyd, D. (2000). Colonial Trauma/Postcolonial Recovery?. Interventions, 2 (2), 212–228.
Lyotard, J.-F. (1984). The Postmodern Condition: A Report on Knowledge (G. Bennington & B. Massumi, Trans.). Minneapolis: University of Minnesota Press.
Mox, K. E. (2015). Impossible Mourning: Melancholia and the Making of Modernism. A Dissertation Submitted to the Office of Graduate and Professional Studies of Texas A&M University
Pollock, G.H. (1989). The Mourning-Liberation Process. Madison: International Universities Press.
Ramazani, J. (1994). Poetry of Mourning: The Modern Elegy from Hardy to Heaney. Chicago: University of Chicago Press.