آرامش در خانه جستاری به آرامش در خانه از منظر اسلام در دو الگوی مسکن آپارتمانی و مستقل حیاط‌دار در شهر کرمان

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.

2 دانشیار گروه معماری و شهرسازی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.

3 استادیار معماری، دانشکدة فنی و مهندسی، دانشگاه یاسوج، ایران.

چکیده

بیان مسئله: یکی از مهم‌ترین کارکردهای خانه ایجاد آرامش برای ساکنان آن است. اهمیت این موضوع به حدی است که آیة 80 سورة نحل، به صراحت بر لزوم سکینه‌بودن خانه برای ساکنان آن تأکید کرده است. اما این در حالی است که چگونگی حصول این معنا در خانه، کمتر در متون تخصصی به‌ویژه در حوزة معماری بررسی شده است. این موضوع در ارتباط با خانه‌‌های معاصر، که ساکنان آن به خاطر مشکلات متعدد زندگی شهرنشینی، خانه را بیش از همیشه مکانی برای استراحت و آرامش قلمداد می‌‌کنند، از اهمیت ویژه‌‌تری برخوردار است.
هدف پژوهش: پژوهش حاضر، علاوه‌بر بررسی نظریات محققان و نظریه‌پردازان معماری وروانشناسی محیطی، سعی در استخراج عوامل ایجاد آرامش از دیدگاه اسلام وتطبیق آن با الگوهای فضایی-رفتاری جاری ساکنان خانه‌‌ دارد. بر همین اساس در این پژوهش چگونگی نمودپذیری آرامش در دو الگوی رایج خانه‌‌های معاصر شامل خانه‌‌های آپارتمانی و خانه‌‌های مستقل حیاط‌‌دار بررسی خواهد شد.
روش پژوهش: پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. فرایند تحقیق به این شکل است که در مرحلة نخست، از طریق مصاحبه با ساکنان خانه‌‌ها، به استخراج ویژگی‌‌های فضایی، قابلیت‌‌های محیطی و نیز الگوهای رفتاری جاری در آنها پرداخته شد. در مرحلة بعد با روش استدلال منطقی، منظومه‌‌های معنایی برگرفته از ویژگی‌‌های فضایی هر کدام از الگوها استخراج و نحوة نمودپذیری سه سطح آرامش شامل آسایش جسمی، آرامش روانی و آرامش معنوی در الگوهای مورد نظر تبیین شد.
نتیجهگیری: این نوشتار در نهایت به این موضوع دست یافت که ابرمعنای آرامش و سطوح مختلف آن (آسایش جسمی، آرامش روانی و آرامش معنوی) در الگوی خانه‌‌های مستقل حیاط‌‌دار بیش از الگوی آپارتمانی نمود می‌‌یابد که این امر نیز متأثر از تنوع ویژگی‌‌های فضایی و قابلیت‌‌های محیطی است که در این الگوی خانه نسبت به گونة آپارتمانی وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Tranquility at Home An Inquiry on Tranquility at Home from Islamic Perspective in Two Patterns of Apartments and Detached Houses with Courtyards in Kerman

نویسندگان [English]

  • Motahareh Eslami Mahmoodabadi 1
  • Yaghowb Peyvastehgar 2
  • Aliakbar Heydari 3
1 Ph.D. Candidate in Achitecture, Yasouj Branch, Islamic Azad University, Yasouj, Iran.
2 Associate Professor, Department of Achitecture, Yasouj Branch, Islamic Azad University, Yasouj, Iran.
3 Assistant Professor in Architecture, Faculty of Technical Engineering, University of Yasouj, Iran.
چکیده [English]

Problem statement: One of the most important functions of a home is to provide comfort to its residence. The importance of this issue is such that Ayah 80 of Surah An- Nahl explicitly emphasizes the need for the home to be soothing for its residence. However, how to achieve this meaning about home has been less studied in specialized texts, particularly in the field of architecture. This issue is of particular importance concerning contemporary homes, whose residents consider it as a place of rest and relaxation more than ever due to the various problems of urban life.
Research objectives: in the present study, besides investigating the views of scholars and theorists of architecture and environmental psychology, tries to extract the factors of creating tranquility from Islamic viewpoint and its adoption with the house residents’ current spatial-behavioral models. Based on this, in this study, the tranquility reliability in two current models of contemporary houses including apartments and detached houses with yard will be investigated.
Research method: The research method in the present study is a descriptive and analytical method which in addition to examining the theories of researchers and theorists of architecture and environmental psychology, tries to extract the factors of relaxation from the Islamic point of view and its adaptation to current spatial-behavioral patterns. The research process was carried out in such a way that in the first stage, through interviews with the residence of the homes, the spatial features, environmental capabilities and current behavioral patterns in them was found. In the next step, whit the method of logical reasoning, semantic systems derived from the spatial characteristics of each pattern were found and the manifestation of three levels of tranquility including physical comfort, mental tranquility and spiritual tranquility in the desired patterns was explained.
Conclusion: This article finally concluded that the metaphor of tranquility and its different levels i.e. physical comfort, mental tranquility and spiritual tranquility) is reflected in the pattern of detached houses more than the pattern of apartments, which is also affected by the variety of spatial features and environmental capabilities in this pattern of the house comparing to the apartment type.

کلیدواژه‌ها [English]

  • tranquility
  • Home
  • Apartment Pattern
  • Detached Courtyards Pattern
ابن‌منظور، محمد بن مکرم. (1417 م.). لسان العرب. بیروت: دارالبیروت.
اشرف صادقی، علی. (1392). فرهنگ جامع زبان فارسی. تهران: فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی.
افشاری، محسن و پوردیهیمی، شهرام. (1394). توالی معنادار فعالیت‌‌ها در مسکن، نمونة موردی: ایل قشقایی. مطالعات معماری ایران، 4(7)، 5-17.
برقی،احمد بن محمد بن خالد. (1371). المحاسن (ج. 73). تهران: اسلامیه.
بهشتی‌پور، محسن. (1384). روح، روان، احساس، جسم، ایجاد تعادل و ‌هارمونی. تهران: اجتماع.
جوشن، رویا. (1390). طراحی مجتمع آپارتمانی در یزد با تأکیدی بر مفهوم آرامش (پایان‌نامة منتشرنشدة کارشناسی ارشد). دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه یزد.
حائری مازندرانی، محمدرضا. (1388). خانه، فرهنگ، طبیعت: بررسی معماری خانه‌های تاریخی و معاصر. تهران: مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.
حیدری، علی اکبر؛ قاسمیان، عیسی. (1398). تحلیل نمودپذیری مفهوم قناعت در الگوی خانه‌‌های سنتی ایرانی، نمونة موردی: خانة مرتاض در یزد. پژوهش‌‌های معماری اسلامی، 7(23)، 87-106.
حیدری، علی‌اکبر. (1393). معنای خانه: مقایسة تطبیقی معنای خانه در دو الگوی آپارتمانی و مستقل حیاط‌دار (رسالة دکتری منتشرنشدة معماری). تهران: دانشگاه علم و صنعت ایران. 
راغب اصفهانی، حسین. (1416 م.). مفردات قرآنی. دمشق: دارالقلم.
ریو، جان مارشال. (1398). انگیزش و هیجان (ترجمة مهدی گنجی). تهران: ساوالان.
فرانکل، ویکتور امیل. (1378). انسان در جست‌وجوی معنا (ترجمة اکبر معارفی). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
فراهیدی، خلیل. (1409 م.). فرهنگ جامع لغات عرب. قم: دارالهجره.
فرهنگ فارسی معین. (1388). به کوشش محمد معین. تهران: امیرکبیر.
قرائتی، محسن. (1381). تفسیر نور (ج 4). تهران: مؤسسة فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
قرائتی، محسن. (1391). تفسیر نور (ج. 1). تهران: مؤسسة فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
قریشی، علی‌اکبر. (1361). قاموس قرآن. تهران: دارالکتاب اسلامی
لغت‌نامة دهخدا. (1377). به کوشش علی‌اکبر دهخدا. تهران: چاپ گستر.
مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی. (1375). بحار الانوار (ج. 76). تهران: اسلامیه.
مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی. (1387). بحار الانوار (ج. 74). تهران: اسلامیه.
مسافری، شبنم. (1395). روش‌های طراحی برای ایجاد آرامش در خانه‌ها، مطالعة موردی: خانه‌های شهر تبریز. کنگرة بین‌المللی عمران، معماری و شهرسازی معاصر جهان، امارات (دبی).
مغنیه، محمدجواد. (1392). تفسیر کاشف (ج. 4، ترجمة موسی دانش). قم: بوستان کتاب قم.
مغنیه، محمدجواد. (1397). تفسیر کاشف (ج. 1، ترجمة موسی دانش). قم: بوستان کتاب قم.
مکارم شیرازی، ناصر. (1385). تفسیر نمونه (ج. 22). تهران: دارالکتاب الاسلامیه.
مکارم شیرازی، ناصر. (1388). تفسیر نمونه (ج. 2). تهران: دارالکتاب الاسلامیه.
نقره‌‌کار، عبد الحمید. (1387). درآمدی بر هویت اسلامی در معماری و شهرسازی. تهران: طرح و نشر پیام سیما.
نقی‌زاده، محمد. (1379). ویژگی‌‌های کیفی مسکن مطلوب: مبانی طراحی و روش‌های تحصیل آن. صفه، 10(31)، 90-103.
ویس کرمی، مهرداد و مؤدب، سیدرضا. (1389). بررسی تطبیقی آرامش روانی در روانشناسی با اطمینان قلبی در قرآن کریم. مطالعات تفسیری، 1(4)، 163.
 
Amerigo, M. & Aragones, J. (1997). A theoretical and methodological approach to the study of residential satisfaction. Journal of Psychology, (17), 47-57.
Baum, A. & Singer, J. E. (1982). Advances in Environmental Psychology (vol. 4: Environment and Health). Hillsdale: Lawrence Erlbaum Associates.
Campbell, S. (1996), Green cities, growing cities, just cities? Urban planning and the contradictions of sustainable development. Journal of American Planning Association, (62), 296-312.
Carp, F., Zawadski, R. & Shokron, H. (1976). Dimensions of urban environmental quality. Environment and Behavior, 8(2), 239-264.
Cozens, P. & Hiller, D. & Prescott, G. (2001).Crime and the design residential property-exploring the theoretical background. Journal of Property Management, 19(2), 136-164.
Galster, G., & Hesser, G. (1981). Residential satisfaction: compositional and contextual correlates. Environment and Behavior, 13(6), 735-758.
Jelinkova, Z. & Picek, M. (1984). Physical and psychological factors determining population responses to environment. Activ. Nerv., (Sup. 26), 144-146.
Kawakami, N., Winkleby, M., Skog, L., Szulkin, R. & Sundquist, K. (2011). Differencesin neighborhood accessibility to health related resources: a nationwide comparisonbetween deprived and affluent neighborhoods in Sweden. Journal of Health & Place, (17), 132-139.
Khaef, S. & Zebardast, E. (2015). Assessing quality of life dimensionsin deteriorated inner areas: a case from Javadieh neighborhood inTehran metropolis. Social Indicators Research, 127(2), 761-775.
Kinsey, J. & Lane, S. (1983). Race, housing attributes and satisfactionwith housing. Housing and Society, (10), 98-116.
Lansing. J. B. & G. Hendricks (1967). Living Patterns and Attitudes in the Detroit Region. Detroit regional Transportation and Land Use Study. AIP Journal, 195-199.
Miller. F. D., Tseraberis, S., Malia, G. P. & Greg, D. (1980). Neighborhood satisfaction among urbandwellers. Journal of Social Issues, (363), 101-117.
Mohit, M., Ibrahim, M. & Rashid, Y. R. (2010). Assessment of residential satisfaction in newly designed public low-cost housing in Kuala Lumpur, Malaysia. Habitat International, 34(1), 18-27.
Moore, Ch., Allen, G. & Lydon, D. (1974). The Place of House. New York: Holt.
Rohe, W. & Mouw,  S. (1991). The politics of relocation: the moving of the crest street communit. Journa of The American Planning Association, 1(57), 57-68.
Varaday, D. P. (1983). Determinants of residential mobility. Journal of the American Planning Association, (49), 99-184.