تبیین نقش خرده‌فروشی‌های موقت در کیفیت محیطی پیاده‌راه‌های شهری

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر دکتری شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

2 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

3 استادیار گروه شهرسازی، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

چکیده

بیان مسئله: امروزه شاهد گسترش مال‌ها و مگامال‌ها و مراکز خرید بزرگی هستیم که علی‌رغم هزینه‌های هنگفتی که ساخت این دست فضاها به شهر تحمیل می‌کند، در بسیاری موارد به دلیل شرایط اجتماعی، فرهنگی و... عملاً در جذب مخاطب موفق نبوده و از رونق چندانی برخوردار نیست. این در حالی است که  بررسی کیفیت محیطی ناشی از وجود خرده‌فروشی موقت در فضاهای شهری و به‌خصوص فضای پیاده، پدیده‌ای است که امروزه از منظر اقتصادی و اجتماعی مورد بحث و بررسی زیادی قرار گرفته است. هدف پژوهش: هدف پژوهش حاضر، تحلیل و ارزیابی استقرار خرده‌فروشی‌های موقت از نگاه ذی‌نفعان و ذی‌نفوذان در تغییرات کیفیت محیطی محورهای پیاده شهری است.
روش پژوهش: این پژوهش با رویکردی کیفی و با بهره‌گیری از نظریة زمینه‌ای انجام شده است. بر این اساس، با استفاده از تکنیک مشاهدة مستمر و با انجام 47 مصاحبة عمیق و نیمه‌‌ساختار‌یافته با کاربران، رهگذران، کسبة دائمی خیابان، شاغلین خرده‌فروشی موقت، متخصصان و مدیران شهری در یکی از پیاده‌راه‌های شهری معروف در شهر تاریخی اصفهان در ایران، مجموعه‌ای از مضامین اولیه طی فرایند کدگذاری، بازگردآوری شده و از بطن آن‌ها مقولاتی استخراج گردید.
نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه 33 کد محوری و هفت مقولة هسته‌ای در مطالعة خرده‌فروشی در قالب الگوی نظری بر مبنای نظریة گراندد تئوری ارائه کرده است. نتایج پژوهش به هفت مقولة هسته‌ای در قالب شبکة مضامین شامل تعاملات اجتماعی، سنخیت فعالیتی، تحرک اقتصادی خردمقیاس، ادراکات چندلایه، ترکیب بصری موزون، تناسب زیست‌محیطی و کنترل هدفمند در بررسی نقش خرده‌فروشی موقت در کیفیت فضاها و پیاده‌راه‌های شهری تأکید می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explaining the Role of Temporary Retail Shops in the Environmental Quality of Urban Walkways

نویسندگان [English]

  • Mina Kashani Hamedani 1
  • Hasan Sajadzadeh 2
  • Mohammad Saeid Izadi 3
1 Ph.D. Candidate in Urban Planning, Faculty of Art and Architecture, Bu-Ali Sina Unversity, Hamedan, Iran.
2 Associate Professor, Faculty of Art and Architecture, Bu-Ali Sina Unversity, Hamedan, Iran.
3 Assistant Professor, Faculty of Art and Architecture, Bu-Ali Sina Unversity, Hamedan, Iran.
چکیده [English]

Problem statement: Malls, megamalls and large shopping centers are continuously expanding and a lot of people visit these spaces everyday but despite the huge costs the construction of such spaces imposes on the city, they cannot fulfill attracting the people and do not have much prosperity due to many reasons such as social and cultural conditions. Environmental studying of temporary retail shops in urban spaces, especially walkways, is nowadays discussed and studied extensively from the socioeconomic viewpoint.
Research objective: The study aims to analyze and assess the role of establishing temporary retail shops and informal markets from the viewpoint of the beneficiary and influential groups in the changes of environmental quality in urban walkways.
Research method: This research was conducted with a qualitative approach, relying on the grounded theory methodology. The initial data were collected through continuous observation and 47 in-depth and semi-structured interviews with pedestrians, permanently-stationed shopkeepers, retailers, urban experts and managers. The interviewees commuted or did business in one of the famous walkways in the historical city of Isfahan in Iran. Then, a number of categories were extracted from the data by coding and recollecting.
Conclusion: The results highlighted seven axial codes and seven core categories for assessing retail shops within the framework of the grounded theory. The seven core categories in the assessment of the quality of urban spaces and walkways as the thematic network are social interactions, activity conformity, microscale economic mobility, multilayered perceptions, balanced visual composition, environmental suitability and targeted control.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Environmental Quality
  • urban walkways
  • Urban Spaces
  • temporary retail shops
آرام، فرشید؛ قرائی، فریبا و حبیبی، میترا. (1397). بررسی نقش بازارهای دوره‌ای در حضورپذیری ساکنین محله‌های شهری و افزایش تعاملات اجتماعی، مورد مطالعاتی: شهر همدان. آرمانشهر، 23، 135-145.
ایزدپناه، محبوبه و حبیبی، میترا. (1397). تحلیل و ارزیابی جایگاه مال‌ها به‌مثابة فضای عمومی، مطالعة موردی: مرکز خرید پالادیوم تهران. شهر پایدار، 1(4)، 37-56.
تقوایی، علی‌اکبر؛ معروفی، سکینه و پهلوان، سمیه. (1391). ارزیابی تأثیر کیفیت محیط شهری بر روابط اجتماعی شهروندان، مورد مطالعه: محله آبکوه شهر مشهد. نقش جهان، 3(1)، 43-54.
حقیقی بروجنی، سمر؛ یزدانفر، سید عباس و بهزادفر، مصطفی. (1394). احیای فضاهای شهری با استفاده از کافه‌های فضای باز، نمونه‌موردی: خیابان چهارباغ اصفهان. هنرهای زیبا، معماری و شهرسازی، 20(3)، 31-42.
دانشپور، سید عبدالهادی و مریم چرخچیان. (1386). فضاهای عمومی و عوامل موثر بر حیات جمعی. باغ نظر، 4(7)، 19-28.
راد جهانبانی، نفیسه و پرتوی، پروین. (1390). بررسی تطبیقی کیفیت محیط در محله‌های شهری با رویکرد توسعة پایدار (مورد پژوهی: محله‌های خیابان و ایل‌گلی تبریز). نامة معماری وشهرسازی، 3(6)، 25-49.
رضایی، محمدرضا؛ موذن، سهراب و نفر، نرگس. (1393). تحلیل رضایتمندی از شاخص‌های کیفیت محیط در شهرهای جدید (مطالعة موردی: شهر جدید پرند). پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری،2(1)، 31-47.
رفیعیان، مجتبی؛ مولودی، جمشید و پورطاهری، مهدی. (1390). سنجش کیفیت محیط شهری در شهرهای جدید، مطالعة موردی: شهر جدید هشتگرد. برنامه‌ریزی و آمایش فضا، 15(3)، 19-38.
کاظمی، عباس و رضایی، محمد. (1387). دیالکتیک تمایز و تمایززدایی: پرسه‌زنی و زندگی گروه‌های فرودست شهری در مراکز خرید تهران. تحقیقات فرهنگی، 1(1)، 1 -24.
کمیسیون نظارت و حقوقی- شورای اسلامی شهر تهران. (1397). ساماندهی مشاغل سیار و بی‌کانون در شهر تهران. تاریخ مراجعه: 10/01/1398، قابل دسترس در: http://laws.tehran.ir/Law/PrintText/5526?mode=2.
 
Adhya, A. (2008). The public realm as a place of everyday urbanism: Learning from four college towns. Unpublished Ph.D. Thesis in Architecture, University of Michigan, Ann Arbor.
Al Bashir, K. L. (2008). The use of walkable street in the area around Masjid India, Kuala Lumpur, Malaysia. Unpublished Master Thesis in Urban Design, Universiti Teknologi Malasiya, Faculty of Built Environment.
Barata-Salgueiro, T & Erkip, F. (2014). Retail planning and urban resilience- An introduction to the special issue, Cities, 36, 107–111.
Benitez, M., Grice, J. & Harvey, J. (2017). Working in Public Space: A Manual for Street Vendors. Women in Informal Employment: Globalizing and Organizing (WIEGO). Retrieved from https://www.citiesalliance.org/
Brown, G. H. (2019). Food Halls of North America. New York: Cushman & Wakefield.
Chukwuemeka, V., Scheerlinck, K. & Schoonjans, Y. (2017). Collective Spaces of Informal and Formal Markets as Drivers of Self-Organization Processes of Urban Growth in Emerging Cities: Learning from Onitsha, Nigeria. EU Human Cities; PUBLIC SPACES FOR LOCAL LIFE Shared values in diversified urban communities as a foundation for participatory provision of local public spaces, Ljubljana, Slovenia, 51– 72.
Conroy, M. & Berke, P. (2004). What makes a good sustainable development plan? An analysis of factors that influence principles of sustainable development. Environmenl and Planning, 36, 1381-1396.
Cowan, R. (2007). The Dictionary of Urbanism- Robert Cowan. Tehran: Azarakhsh Publication.
Creedy, A., Zuidema, C., Porter, G. & de Roo, G. (2007). Final report: Towards liveable cities and towns, Guidance for Sustainable Urban Management. EUROCITIES, supported and co-funded by the European commission and the Duth Ministry of Housing, Spatial Planning and the Environment.
Dörrzapf, L., Zeile, P., Brocza, U., Schwomma, Y., Resch, B., Kovács-Győri, A., Berger, M. (2019). Walk & Feel – a New Integrated Walkability Research Approach. Conference Paper: REAL CORP 2019: IS THIS THE REAL WORLD? Perfect Smart Cities vs. Real Emotional Cities – Karlsruhe, Germany, 851-857.
Galston, R. (2007). Places for People: Designing Pedestrian-friendly Streets in Winnipeg, Manitoba. Unpublished Master Thesis in City Planning, Department of City Planning, The University of Manitoba, Winnipeg.
Gehl, J. (2011). Life Between buildings, Using Public Space. Arkitektens: Copenhagen.
Guimarães, P. P. C. (2017). An evaluation of urban regeneration: the effectiveness of a retail-led project in Lisbon. Urban Research & Practice. 10(3), 350-366.
Haykal, H. T. & Abdullah, S. Y. (2018). Influence of street design characteristics on walkability: Case studies of two neighborhoods in Erbil. ZANCO Journal of Pure and Applied Sciences, 30(3), 44-55.
Healey, P. (2004). The treatment of space and place in the new strategic spatial planning in Europe. International Journal of Urban and Regional Research, 28(1), 45-67.
Karrholm, M. (2012). Reutilizing Space, Architecture, Retail and the Territorialisation of Public Space. London: Ashgate, Ashgate Studies in Architecture Series.
Karrholm, M., Nylund, K. & de la Fuente, P. P. (2014). Spatial resilience and urban planning: Addressing the interdependence of urban retail areas. Cities, 36, 121–130.
Karthikeyan, R. & Mangaleswaran, R. (2013). Quality of Life among Street Vendors in Tiruchirappalli City, Tamil Nadu, India. International Research Journal of Social Sciences, 2(12), 18-28.
Lansing, J. B. & Marans, R. W. (1969). Evaluation of neighborhood quality. Journal of the American Institute of Planners, 35(3), 195-199.
Lee, I. & Hwang, S. W. (2018). Urban Entertainment Center (UEC) as a Redevelopment Strategy for Large-Scale Post-Industrial Sites in Seoul: Between Public Policy and Privatization of Planning. Sustainability, 10(10).
Lowe, J., Maggioni, I. & Sands, S. (2018). Critical success factors of temporary retail activations: A multi-actorPerspective. Journal of Retailing and Consumer Services, 40, 74–81.
Mazza, L. & Rydin, Y. (1997). Urban sustainability: discourses, networks and policy tools. Progress in Planning, 47(1), 1-74.
Mendiola García, S. C. (2008). Street Vendors, Marketeers, and Politics in Twentieth Century Puebla, Mexico. Published Ph.D. Thesis, Department of History, Rutgers University.
Moulaert, F., Schreurs, J. & Van Dyck, B. (2011). Reading Space to ʻAddressʼ Spatial Quality. Newcastle: Spindus, Spatial innovation planning, design and user involvement.
MulíčeK, O. & Osman, R. (2018). Rhythm of urban retail landscapes: Shopping hours and the urban chronotopes. Moravian Geographical Reports, 26(1), 2-13.
Porteous, J. D. (1971). Design with People: The Quality of Urban Environments. Environment and Behavior, (3), 78-155.
Sekhani, R., Mohan, D. & Medipally, S. (2019). Street vending in urban ‘informal’ markets: Reflections from case-studies of street vendors in Delhi (India) and Phnom Penh City (Cambodia). Cities, 89, 120–129.
Sevtsuk, A. (2014). Location and agglomeration: The distribution of retail and food businesses in dense urban environments. Journal of Planning Education and Research, 34(4), 374-393.
Southworth, M. (2003). Measuring the liveable city. Built Environment, 29(4), 343-354.
Teller, Ch. & Elms, J. R. (2011). Urban Place Marketing and Retail Agglomeration Customers. Journal of Marketing Management, 28(5-6), 546-567.
Van Kamp, I., Leidelmeijer, K., Marsman, G. & de Hollander, A. (2003). Urban environmental quality and human well-being: Towards a conceptual framework and demarcation of concepts; a literature study. Landscape and Urban Planning, 65(1-2), 5–18.
Williams, P., Hubbard, P., Clark, D. & Berkeley, N. (2001). Consumption, exclusion and emotion: the social geographies of shopping. Social & Cultural Geography, 2(2), 203-220.
Winter, B. C. (2017). Reappropriating Public Space in Nanchang, China: A Study of Informal Street Vendors. Published Ph.D. Thesis in Geography and Environmental Science & Policy, School of Geosciences College of Arts and Sciences, University of South Florida.
Khan, A. Z., Moulaert, F., Schreus, J. & Miciukiewicz, K. (2014). Integrative Spatial Quality: A Relational Epistemology of Space and Transdisciplinarity in Urban Design and Planning. Journal of Urban Design, 19(4), 393–411.
Zogaj, A., Olk, S. & Tscheulin, D. K. (2019). Go pop-up: Effects of temporary retail on product- and brand-related consumer reactions. Journal of Retailing and Consumer Services, 50, 111–121.