قرائت، بازخوانی و بررسی کتیبه‌های کوفی کاروانسراهای خراسان رضوی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دوره دکتری،رشته باستان شناسی،دانشگاه آزاد اسلامی،واحد علوم و تحقیقات،تهران، ایران

2 دانشیار دانشگاه تربیت مدرس، تهران.ایران.

چکیده

کتیبه‌های کوفی در معماری اسلامی از شاهکارهای جهان اسلام و ایران به‌ شمار می‌آیند. برخی از کاروانسراهای خراسان رضوی از نظر تزیینات و معماری جزء بناهای فاخر محسوب می‌گردند. امّا قدمت بعضی از این بناها چندان مورد واکاوی قرار نگرفته‌اند. کتیبه‌های بناها معمولاً یکی از شاخص‌ترین عناصر معماری است که از زوایای مختلف یک محقق را رهنمون می-گردد. بنابراین لازم دانستیم تا کتیبه‌های مورد مطالعه را از نظر نگارش، اهداف، انواع خطوط و ... بررسی نماییم و تأثیر آن‌ها را بر هویت بناهای مورد مطالعه مشخص کنیم.
در این مقاله سعی شده است تا کتیبه‌ها را به‌صورت مقایسه‌ی تطبیقی بررسی و کتیبه‌های خوانده نشده را قرائت و خوانش نادرست برخی از کتیبه‌ها را اصلاح نماییم. بر همین اساس نگارندگان با رویکردی انتقادی نسبت به قرائت کتیبه‌ها و با بهره‌گیری از متون و اسناد باقی‌مانده تلاش کردند تا در بازآفرینی کتیبه‌های رباط ماهی و تعیین قدمت برخی از بناها پیشنهاداتی ارائه دهند.
پژوهش حاضر با روش‌های پیمایشی و تاریخی تدوین شد؛ ابتدا آثارکتیبه‌ها، با بررسی‌های پیمایشی داده‌ها ثبت و ضبط گردید. سپس در رویکرد تاریخی، با کار کتابخانه‌ای، بررسی منابع دست اوّل، اسناد و مدارک عکاسان گذشته و سپس با تحلیل و طبقه بندی داده‌ها تلاش شد وقایع گذشته، بطور دقیق شناسایی شوند تا هویت تاریخی، سیاسی، اقتصادی این بناها روشن‌تر گردند.
در این جستار روشن شد که ساختار نگارشی کتیبه‌های کوفی براساس خطوط کوفی اولیه بوده و از شیوه و تنوع نگارش‌های متعددی برخوردار هستند و این‌که هنرمندان در بیان پیام‌های خود از عنصر تزیین بهره‌گرفته‌اند. قرارگیری این کتیبه-ها در فضاهای تعیین شده سنخیت و هماهنگی زیادی با بناهای خود دارند. از اهداف نگارش بهره‌گیری مذهبی از آنهاست. با قرائت صحیح و بازخوانی برخی از کتیبه‌ها، برای تاریخ‌گذاری کاروانسراهای زیارت، ماهی و شرف پیشنهاداتی ارائه گردید

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reading , revising and reviewing the Kofic inscriptions on the caravansaries Khorasan Razavi.

نویسندگان [English]

  • Mehdi Tatari 1
  • Javad Neyestani 2
1 Department of archaeology, Science And Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Department of archaeology, Tarbiat Modares University.Tehran.Iran.
چکیده [English]

kufic inscriptions in Islamic architecture are the masterpieces of the Islamic world and Iran. Some of the caravanserais of Razavi Khorasan are considered as architectural decorations. But some of these buildings have not been extensively studied since ancient times. Building inscriptions are usually one of the most prominent architectural elements that guide a researcher from different angles. Therefore, we need to know the inscriptions to study in terms of writing, goals, types of lines, etc. We examine and determine the impact of the buildings on the identity of the studied monuments.
This article attempts to compare the inscriptions with comparative comparisons and correct some unreadable readings and incorrect readings of some of the inscriptions. Accordingly, the authors, with a critical approach to reading the inscriptions and utilizing the remaining texts and documents, attempted to offer suggestions on the recreation of the inscriptions on Robat-e-mahi and the dating of some buildings.
The present study was designed using historical and survey methods; firstly, the effects of the texts were recorded and recorded by survey data surveys. Then, in a historical approach, with the library work, the first hand sources, documents of past photographers and then by analyzing and classifying the data were attempted to be identified in the past, in detail, to clarify historical, political, and economic identities of these buildings.
in this article clear that the writing structure of the Kufic inscriptions was based on the earlier Kufic lines and had a variety of styles and variations, and that the artists used a decorative element in expressing their messages. The position of the inscription-are in the designated spaces and have a great harmony with their buildings. Of the purpose of writing religious exploitation from them.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kufic
  • Inscription
  • Caravanserai
  • decortions
  • Architecture
  • Khorasan