بررسی شاخصه‌های کیفیت محیطی در شناسایی اولویت‌های مداخله در محدوده بافت فرسوده شهر بندر لنگه

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین

2 دانشیار گروه شهرسازی دانشگاه تربیت مدرس، تهران

چکیده

کیفیت یک فضا در شهر از برآیند مؤلفه‌هایی حاصل می‌شود که با شناسایی کارکردها و تأثیرات مناسب هریک از آنها بر فضا می‌توان راهکارهایی برای بهبود کیفیت فضاهای شهری ارائه داد. در رابطه با بافت‌های فرسوده این امر از اهمیت بیشتری برخوردار است. در این نوع بافت، بسیاری از فضاها دچار فرسایش شده و مؤلفه‌های کیفی آن دچار نقصان است که در طول زمان این مسئله خود موجب از بین رفتن حیات یک بافت و محیط پیرامون آن می‌شود. بنابراین توجه به کیفیات محیطی بافت‌های فرسوده یکی از مهم‌ترین عوامل در شناسایی محدوده‌های هدف جهت مداخله در آن خواهد بود. حال سؤال این است که آیا می‌توان روشی جهت شناسایی و تأثیرگذاری شاخص‌های کیفی در محدوده بافت‌های فرسوده ارائه کرد؟ و آیا نتایج این تأثیرگذاری قابل مشاهده خواهد بود؟    به نظر می‌رسد در شناسایی و مداخله در بافت‌های فرسوده شهرهای کشورمان توجهی به شاخص‌های کیفی محیط نشده و پیشینه قابل توجهی از این مباحث در مطالعات بافت‌های فرسوده مشاهده نمی‌شود. به همین دلیل در این مقاله سعی بر آن است تا با مطالعات رئوس مباحث مربوط به کیفیات محیطی و شناسایی چگونگی تأثیرگذاری آن بر شاخص‌های مداخله در بافت‌های فرسوده قدم‌های اولیه در این راه برداشته شود. بنابراین فرض بر این خواهد بود که شاخص‌های کیفی محیط که شامل شاخص عملکردی، تجربی‌ـ زیبایی‌شناختی و شاخص زیست محیطی به عنوان پارامترهای تأثیرگذار آن معرفی می‌شود می‌تواند به عنوان شاخص‌های تأثیرگذار در شناسایی و مداخله در بافت‌های فرسوده مورد استفاده قرار گیرد.   در این مقاله به منظور بررسی معیارهای کیفی در بافت‌های فرسوده، اقدام به تهیه الگویی مناسب با طبقه‌بندی شاخصه‌هایی در کنار شاخصه‌های مصوب شورای عالی معماری و شهرسازی شده است که در نهایت با سنجش و تحلیل هریک از شاخصه‌های کیفی، نیاز به ارتقا یا ایجاد آن در فضا قابل رؤیت شود. به این ترتیب در راستای شناسایی و اولویت‌بندی حوزه‌های مداخله در بافت‌های فرسوده، هریک از این حوزه‌ها را می‌توان از باب معیارهای کیفی قیاس کرده و با وزن‌دهی این شاخص‌ها و زیرمعیارها به روش AHP، حوزه‌های مداخله را شناسایی و گونه مداخله متناسب با ویژگی‌های آن را نیز پیشنهاد کرد. در روند پژوهش، این الگو در نمونه موردی بافت فرسوده بندرلنگه مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و اثر مثبت شاخصه‌های کیفی در کنار مصوبات شورای عالی معماری و شهرسازی مشخص می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Surveying Environment Quality Indicators in Detection of Interfering Priorities in the Deteriorated Fabric of Bandar Lengeh city

نویسندگان [English]

  • roja alipour
  • masoud khademi
  • Mohamad Mahdi Senemari 1
  • mojtaba rafieyan 2
چکیده [English]

The rate of fatigue in a fabric is not the same in every part of that. Thus, determination of priority for interference after detection of that becomes vital. What is critical is; selection of the best method for inspection of deteriorated fabric for realizing priorities, in order to determine type of interference and based in that decrease rate of fatigue and increase lifetime of urban fabric and its relative spaces. Therefore, if we consider steps for confronting fatigue phenomenon, the first step is detection of deteriorated fabric, second step is determination of priorities in detected deteriorated fabric and the third step is selecting method of interference. The prevalent method that is applied for this object is use of approved criteria of "High Council of Architecture and urban planning of IRAN" . According to this, Urban and vulnerable fabric are divided and defined to smaller sections that called the area of block. It means some areas that each include diverse blocks, composing urban fabric, are evaluated. Therefore, vulnerable fabric are defined based on vulnerable block. Vulnerable block is the one having at least one of the following triplet conditions:   A)    A block having at least 50%. Fatigue buildings, in bad conditions for living for vulnerable. On the other words, a block that at least 50% of its buildings are not strong due to lack of proper structural system and non-observance of technical rules (instability)   B)     A block that at least 50% of its properties have the area less than 200m2 (fineness)   C)  A block that least 50% of its sidewalk width (before amendment) are dead-end or have width of less than 6m or the penetration coefficient of that is less than 30% (non-penetration).    In case of existence of any of the three mentioned main factors in the area or block of urban fabric, that section has confronted fatigue. In the order to prioritize different areas in deteriorated fabric the same criteria are applied. In this way, as much the rate of afore said factors is more in the area or block, that are will be on the priority of proceeding. Now this point is considered that whether in a deteriorated fabric one of the quantitative indicators is hardly found how the areas or blocks can be prioritized and specify the method of interference. If the deteriorated fabric is fine and penetrable despite approvals of High Council, it is physically fatigue and instable how can we prioritize it terms of interference area. Does the difference between deteriorated fabrics cave difference between indicators of measurement?   One of the critical issues in inspection of desirability of urban environments is detection of their quality. This is not a long time that this expression has become prevalent in urban planning literature. A look at existing literature indicates that all efforts are associated with the concept of quality in urban spaces. To the other word, it can be said that qualitative criteria in the mind of experts rises from a kind of mental ideal from Urban spaces that this ideal can be known as an interpretation of sustainability of these spaces as the point of Urban planning objectives.   Despite theoretical importance due to quality crisis that correctly most fabrics and urban spaces in Iran are experiencing, the issue of quality is among basic issues in confrontation with such spaces. The issue of quality is practically among fundamental discussions in confrontation of such spaces. This point becomes essential concer5nilng deteriorated fabric, because this fabric has lost many of its qualitative components or has confronted erosion forming elements of place that this itself results in ruin of a fabric’s life and following that reduction in qualities of surrounding areas. In this way, the effort for achieving sustainable space in deteriorated fabrics becomes more precise by detection and measurement of qualities aspects of those spaces.   Quality of a space in the city is resultant of functional, formal and meaning components. By combination of mentioned components and detection of applications and appropriate effects of each of them on space, strategies can be presented for improving urban space’s quality.   In this research, actions are taken to prepare an appropriate model by categorize of indicators besides approved indicators of "High Council of Architecture and Urban Planning". In order to study qualitative criteria in deteriorated fabric, that finally by measurement and analysis of qualitative indicators the need for promotion or creation of that in the space is observable. In this way, along detection and prioritization of interference areas, each of them can be compared in terms of qualitative criteria and interfering areas, are qualitatively detected by weighing these indicators and sub-criteria and after all the appropriate interference model was suggested proportioned to its specifications. This model is evaluated in the case study of Bandar Lengeh deteriorated fabric in order to specify or inefficiency of qualitative indicators besides approvals of "High Council of Architecture and Urban Planning".

کلیدواژه‌ها [English]

  • Deteriorated
  • Qualitative indicators
  • Interference Priorities
  • Bandar Lengeh