خوانشِ جامعه‌شناختیِ‌ نمایشنامه‌ی «حکامِ جدید»، نوشته‌ی مویدالممالک فکری ارشاد

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای پژوهش هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

2 استادیار گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

چکیده

ارزیابیِ جامعه‌شناسانه‌‌ی آثارِ ادبی و هنری، ساختارهای فکریِ طبقاتِ اجتماعیِ جامعه‌‌ را را از راه رسیدن به بیشینه‌ی آگاهیِ ممکن و جهان‌نگری گروهیِ روشن می‌سازد. «حکامِ جدید» از آثاری است که درمحیطِ پرتب و تابِ مشروطه نگاشته شده و این متن تنها دربرگیرنده‌ی اندیشه‌های نویسنده‌ی آن نبوده بلکه بازتاب دهنده‌ی جهان‌نگریِ یک طبقه‌ی اجتماعیِ است. با بررسیِ این اثر می‌توان به نوعِ جهان‌نگری و آگاهیِ این گروه و در پیِ آن به نظام فکری و اجتماعیِ غالبِ آن زمان پی برد و اندیشه‌های فراگیری را که در آن روزگار، دوره‌های بعدی، و تا امروز سبب‌سازِ دگرگونی‌های تاریخ‌ساز و آفرینشِ آثار هنری برجسته می‌شوند دریافت. این پژوهش در نگاهِ جامعه‌شناسانه‌ی خود از روشِ کتابخانه‌ای بهره گرفته و متنِ نمایشنامه را در چارچوب نظریه‌های اساسیِ نقدِ جامعه‌شناسانه با نگاه به نوشته‌های لوسین گلدمن و در نظر گرفتنِ نظامهای طبقاتی و اقتصادیِ دوره‌ی مشروطه، بازخوانی کرده است. جهان نگری و شیوه‌ی معنادهی در دیدگاه طبقه‌ی روشنفکر ایران دیدن نقایص و بیماری‌های بسیارِ ایران و راه نجات، اتحاد و آگاهیِ همگان است. با توصیف و دریافتِ ساختار نمایشنامه برای هر یک از طبقه‌ها نماینده‌ای یافتیم که در مبارزه‌ی آنان، هریک از گروه‌های رودررو، کنش و واکنش‌های خود را انجام داده اما سرانجام کفه‌ی ترازو به سودِ پشتیبانانِ قانون سنگین نگردیده و از این رو خطرِ پایان مشروطه و پایانِ طبقه‌ی روشنفکر هشدار می‌شد. مفاهیم و واژگان نوآیین مانندِ آزادی یا تئاتر از اندیشه‌ها و نوشته‌های روشنفکرانِ قبلی وام گرفته شده، ولی هنوز در تاریخِ اجتماعیِ ایران نهادینه نگردیده و در نمایی شکننده همچون خودِ طبقه روشنفکر که رو به انزوا رفتند، زود در آستانه‌ی نابودی قرار می‌گیرند. در پایان این پژوهش، دیگر پژوهشگرانِ ارزیابی آثارِ ادبی و هنری را به بازاندیشی در بنیان‌های فرهنگی و تاریخی ایرانِ معاصر فراخوانده تا در بررسی آثار هنری مختلف، ساختارهای اندیشه‌ی اجتماعی دوره‌های بعدی، تا امروز آشکار شوند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Sociological review of "Hokkam_e_Jadid". A play by Fekri_Ershad

نویسندگان [English]

  • Hamed Shakouri 1
  • Mehdi Purrezaeean 2
1 PhD Candidate of Art research, Shahed University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor of Art research, Faculty of Art, Shahed University, Tehran,Iran.
چکیده [English]

sociological critique is a kind of critique that looks at the artworks In social context of it and the interactives between two sides, the artist/artwork with the community/periphery. The play, "Hokkam_e_Jadid" has been written in the midst of the Mashrooteh era and its struggles and reflects, the great changes in society from the most basic aspects to the most external surfaces, in the era of revolution, the new-era or long-standing social-economic classes, but the losers of The ruling classes gather their forces to demand their rights and try to make the former class of the class to their advantage and benefit from justice. This research, in its sociological viewpoint, uses the library method, and the basic sociological critique of the essays, with the look at the writings of Lewin Goldman and the classical and of the constitutional era, has been left out of the books and reproduced the text of the play in this framework. In the review of the "new rulers" for each of the classes, a representative was found that their struggle was based on the narrative; in this campaign, each of the factions faced, reacted, but eventually the balance of the bounty came to the benefit of the supporters of the heavy law And text messages that alert and wake up to the reader. In the context of this struggle, many of the concepts, vocabulary and semantic structures of the novice are used to become readers, internal and institutional, and the text has returned in its place to the revolutionary environment, the text of society and the text of the constitutional constitution. "New rulers" have been pushing for supremacy over the law and popular groups behind the riots, but have borrowed from previous mental stereotypes, such as escaping the guilty or the perpetual oppression of the descendant.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mashrooteh theater
  • Sociological Critique
  • art critique
  • theater critique