ظرفیت‌های ادراکِ هاپتیکی در هنر ایرانی- اسلامی و کاربرد آن در بیان سینمایی: نمونه‌ی موردی فیلم آتش سبز

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 گروه سینما، دانشکده سینما تئاتر، دانشگاه هنر، تهران، ایران.

2 کارشناس‌ارشد ادبیات نمایشی، دانشکده‌ی هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 گروه آموزشی سینما، دانشکده‌ی سینما تئاتر، دانشگاه هنر، تهران، ایران

چکیده

بیان مسئله: در واکنش به سلطه‌ی نگره‌ی اُپتیک‌محور به سینما، در سال‌های اخیر گرایش‌ عمده‌ای در مطالعات فیلم پدید آمده که ظرفیت‌های ادراک جسمانی- لامسه‌ای را در تجربه‌ی سینمایی مورد توجه قرار داده است. این رویکرد که مبتنی بر انگاره‌های هاپتیکی است، نوعی جهت‌گیری به سوی حسانیت‌مندی محسوب می‌شود و واکنشهای عاطفی را بر می‌انگیزاند. در تضاد با پارادایم‌های غالبِ نظریه‌ی فیلمِ مبتنی بر فاصله‌مندی پرسپکتیوی [بصریت اُپتیکی]، بصریت هاپتیکی فراهم‌کننده‌ی بستری نظری برای تحلیل پویاییِ تجربه‌ی تماشای فیلم است. سئوال اصلی این پژوهش این است که ادراکِ هاپتیکی چگونه در هنرهای ایرانی- اسلامی بروز پیدا می‌کند؟ و این بروز چه تاثیری بر فهم مخاطب از این هنر دارد؟ فرض بر این است که هنرهای ایرانی- اسلامی با ویژگی‌های هاپتیکی مستتر در خود، قابلیت آن را دارند که متفاوت نگریستن را به مخاطب خویش عرضه کنند.
هدف: به نظر می‌رسد پارادایم‌های ادراکِ هاپتیکی در ذاتِ هنرهای ایرانی- اسلامی وجود دارد و این ویژگی می‌تواند پیشنهادهایی تازه در بیان سینمایی، برای فیلم‌های ایرانی ارائه دهد. هدف از این مقاله دست‌یابی به چگونگی نمودِ بصریتِ هاپتیکی در هنرهای ایرانی- اسلامی و بروز آن در سینمای مبتنی بر این جنس از هنر است.
روش تحقیق: مقاله‌ی حاضر با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و با اتخاذ روش توصیفی- تحلیلی می‌کوشد به تبیین مفهوم ادراکِ هاپتیکی بپردازد و در ادامه با بررسی نمونه‌های مطالعاتی، ظرفیت‌های هاپتیکی هنر ایرانی- اسلامی را مورد توجه قرار دهد.
نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان ‌می‌دهد که با توجه به ویژگی‌های‌ بصریتِ هاپتیکی در هنر ایرانی- اسلامی، فیلمسازها می‌توانند از این ویژگی در راستای پردازشِ اثر سینمایی خویش استفاده نمایند. در راستای رسیدن به این هدف، فیلم آتش سبز ساخته‌ی محمدرضا اصلانی به عنوان اثری از سینمای ایران که موفق گردیده با تمهیدهای سینمایی، ادراک هاپتیکیِ مخاطب را تحریک کند، مورد تحلیل قرار می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Capacities of Haptic Perception in Persian- Islamic Art and it's Function in Cinematic Expression: The Case of The Green Fire

نویسندگان [English]

  • Alireza Sayyad 1
  • Milad Sotoudeh 2
  • Sajad Sotoudeh 3
1 Department of Cinema , Faculty of Cinema and Theater, University of Art, Tehran, Iran.
2 M.A. in Dramatic Literature; Arts faculty; Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
3 Instructor, Faculty of Cinema and Theater, University of Art, Tehran
چکیده [English]

Subject Matter: Recently, in contrast to the hegemony of optical-based approaches to cinema, a new mainstream in film studies has emerged that its focus is on the capacities of tactile perception in cinematic experiences. Based on haptic ideals, this approach is a kind of tendency toward generating senses and evokes emotional responses. In opposition to the dominant paradigms of film theories based on distance and perspective (optical visualization), haptic visualization provides a theoretical context in which the dynamics of the experience of watching a film could be analyzed. The main question of this study is how the haptic perception is emerged in Persian-Islamic Arts and what are the effects of this emergence on the viewers’ perceptions? Here, it is presumed that the Persian-Islamic Arts, with the haptic features embedded in, have the quality of presenting a different manner of seeing to their onlookers.
Objective: Seemingly the paradigms of the haptic perception are inherent to the Persian-Islamic Arts and this special feature can lead to new entries in cinematic expression for Iranian film industry. The objective of this essay is to attain the methods in which the haptic visualization is represented in Persian-Islamic Arts and to understand how it is appeared in films created in this context.
Methodology: The following essay is compiled by using library resources and tries to define the notion of “haptic perception” by the aid of descriptive-analytical method.
Conclusion: This survey shows that according to the haptic visualization characteristics in Persian-Islamic Art, the filmmakers have the opportunity to use it in order to elaborate their narratives. Regarding this objective, The Green Fire (2008), directed by Mohamad Reza Aslani, is analyzed as an Iranian film that has been successful in stimulating viewers’ haptic perception by cinematic techniques.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Haptic visuality
  • Iranain Art
  • Laura U. Marks
  • Optical Vision
  • Mohammad Reza Aslani