رویکرد منظرین در تعامل کوه و شهر؛ رابطۀ شهرتهران و کوه‌های البرز از نگاه خبرگان

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر مشترک دکتری پژوهشکدۀ نظر، تهران، ایران و دانشگاه ژنو، سوئیس.

2 گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران.

3 دانشیار معماری منظر، دانشگاه ژنو، سوئیس.

10.22034/bagh.2019.170465.3981

چکیده

بیان مسئله: شواهد بسیاری نشان می‌دهد که رابطۀ شهر تهران و کوه‌های البرز، دارای مطلوبیت نیست و شهر تهران و مردم آن نمی‌توانند از مواهب و ظرفیت‌های کوه‌های شمال آن به خوبی بهره‌مند شوند. تحقیقات صورت‌گرفته پیرامون رابطۀ شهر تهران و البرز نیز نشان می‌دهد عموم مردم شهر تهران نسبت به کوه‌های البرز دچار بی‌تفاوتی شده‌اند. نگارندگان مقاله بر این باورند که مسئلۀ بی‌تفاوتی ساکنین شهر تهران نسبت به کوه‌های پیرامون، به یکباره اتفاق نیفتاده و با از بین‌رفتن کارکردهای کوه در گذر زمان، این عنصر طبیعی بسیار مهم در ذهن مردم کمرنگ شده است. نظر به چندبعدی‌بودن مسئله، یکی از روش‌های بررسی موضوع بررسی موضوع، ازنگاه خبرگان است.
هدف و روش پژوهش: این مقاله برآن است با هدف یافتن چرایی این رابطۀ نامطلوب، نظر خبرگان را جویا شود. لذا برای تحلیل یافته‌های به‌دست‌آمده از مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته با رویکردی اکتشافی از خبرگان، از روش تحلیل مضمون استفاده شده است.
نتیجه‌گیری: نتایج به دست‌آمده از مصاحبۀ خبرگان نشان می‌دهد براساس طبقه‌بندی سلسله‌مراتبی یافته‌ها، چهار مضمون (دلایل عدم مطلوبیت رابطۀ شهر تهران و کوه‌های البرز) اصلی: کاهش جایگاه ذهنی و معنایی کوه، شناخت نادرست کوه و ظرفیت‌های آن، رویکرد عینی و کالبدی به کوه، و مسائل فرهنگی و 11 مضمون فرعی: ورود مذهب، ورود تکنولوژی، ورود مدرنیته، نظام برنامه‌ریزی، نگاه جزء‌نگر و محیط زیستی صرف به کوه، رویکردهای اقتصادی، قابل دسترس‌شدن کوه، تغییر سبک زندگی مردم، تغییر الگوی معرفت‌شناسی مردم، باورهای عامیانۀ مردم، و کاهش تعلق خاطر مردم، که زیرمجموعه مضمون‌های اصلی قرار می‌گیرند، به دست آمده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Landscape Approach to Mountain-City Interaction; The Relationship between Tehran City and the Alborz Mountain Ranges through the Lens of Experts

نویسندگان [English]

  • Babak Dariush 1
  • Heshmatollah Motedayen 2
  • Anne Sgard 3
1 Ph.D. Candidate, University of Geneva, Switzerland & NAZAR Research Center, Tehran, Iran.
2 Assistant professor of University of Tehran, Iran.
3 Associate professor of Geneva University, Switzerland.
چکیده [English]

Problem statement: There are many evidences which show that the relationship between Tehran City and the Alborz mountain ranges is not favorable. Evidences also indicate that the city of Tehran and its people cannot benefit well from blessings and capacities of the northern mountains. Studies on the relationship between Tehran City and Alborz also show that residents of Tehran have become indifferent to Alborz Mountains. The authors of the present study argue that in difference of inhabitants of Tehran to the surrounding mountains has not happened all at once. With the loss of the mountain’s functions over time, this very important natural element has been diminished in the minds of people. Considering multidimensionality of the issue, one of the ways to examine this subject is examining it from the viewpoint of experts.
Research objective and research method: This study sought to explain the reasons for this undesirable relationship through the lens of experts. In this study, thematic analysis method was used to analyze the results obtained from semi-structured interviews with an exploratory approach with experts.
Conclusion: According to hierarchical classification of results, four main theme emerged:(a) the reduction of mental and semantic status of the mountain; (b) incorrect understanding of the mountain and its capacities; (c) objective and physical approach to the mountain; and (d) cultural issues; also the eleven sub-themes were (a) advent of religion; (b) advent of technology; (c) advent of modernity; (d) planning system; (e) partial and merely environmental view of the mountain; (f) economic approaches; (g) mountain accessibility; (h) changes in people’s lifestyle; (i) changes in epistemological model of people; (j) people’s common beliefs; and (k) reduction of people’s belonging, which fall under the main themes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tehran
  • Alborz Mountains
  • experts
  • Landscape Approach
  • Thematic Analysis
آل هاشمی، آیدا. (1393). دالان‌های دید، عنصر هویت بخش منظر، مجله منظر، 6(28)، 68-73.
برک، آگوستین. (1387). منظر، مکان، تاریخ. (ترجمۀ مریم‌السادات منصوری). مجله باغ نظر، 5(9)، 81-90.
برک، آگوستین. (1392). آیا مفهوم منظر متحول می‌شود؟ مجله منظر، 5(23)، 25-27.
حبیبی، امین. (1392). طبیعت زیباست؟ تأمل در فلسفه زیبایی طبیعت. مجله منظر، 5(22)، 40-43.
حبیبی، محسن و هورکاد، برنارد. (1384). اطلس کلانشهر تهران. تهران: شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری.
خواجه پیری، مهدیه. (1393). ظرفیت‌های منظرین کوهستان بی‌بی شهربانو. مجله منظر، 6(28)، 74-78.
داریوش، بابک. (1395). کوهستان البرز در طرح جامع تهران. مجله منظر، 8(37)، 48-55.
داریوش، بابک و آتشین‌بار، محمد. (1397). منظر کوه در شعر نوی پارسی. مجله منظر، 10(42)، 32-37.
داریوش، بابک و متدین، حشمت اله. (1398). جایگاه کوه در ادبیات ایران در گذر زمان. مجله باغ نظر، 16(71)، 77-86.
زندیه، مهدی و گودرزیان، شروین. (1393). رویکرد منظرین عامل موفقیت گردشگری شهری. مجله باغ نظر، 11(30)، 59-66.
صفوی، یحیی و علیجانی، بهلول. (1385). بررسی عوامل جغرافیایی در آلودگی تهران. پژوهش‌های جغرافیایی، 37 (58)، 99-112.
عابدی جعفری، حسن و تسلیمی، محمد سعید و فقیهی، ابوالحسن و شیخ زاده، محمد. (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده کارامد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی. مجله اندیشه مدیریت راهبردی، 5(2، پیاپی 10)، 151-198.
ماهان، امین و منصوری، سید امیر. (1396). مفهوم منظر با تأکید بر نظر صاحبنظران مختلف. مجله باغ نظر، 14(47)، 17-28.
مشرق‌نیوز. (1393). پدیده‌ای به نام کوه خواری در اطراف تهران، قابل دسترس در: https://www.mashreghnews.ir/news/377721
منصوری، سید امیر. (1389). چیستی منظر شهری. مجله منظر، 2(9)، 30-33.
نقوی، مریم. (1390). تحلیل سینوپتیکی عناصراقلیمی موثر برآلودگی هوای شهر تهران (پایان‌نامۀ منتشرنشده کارشناسی ارشد)، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
ه‍گ‍ل‌، گ‍ئ‍ورگ‌ وی‍ل‍ه‍ل‍م‌ ف‍ری‍دری‍ش. (1393). پدیدارشناسی جان، ج. 2. (ترجمة باقر پرهام). تهران: کندوکاو‏‫.
هورکاد، برنارد. (1388). تهران - البرز (ترجمۀ سیروس سهامی). تهران: نشر ترانه.
یاراحمدی، سمانه. (1389). بررسی نقش لبه‌ها در تحقق اهداف منظر. مجله منظر، 2(11)- 30-37.

Barati, N. & Dariush, B. (in press). Environmental Intelligence: Holistic Re-Creation of Human-Environment Relationship. Armanshahr Journal.
Bell, S. (2012) Landscape: Pattern, Perception and Process, 2 edition. London: Routledge.
Boyatzis, R. E. (1998). Transforming qualitative information: Thematic analysis and code development, Sage Publications, Inc.
Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101.
CEO (Council of Europe). (2000) European landscape convention. Retrieved from http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/heritage/Landscape/default_en.asp (accessed November 2011).
Dariush, B. & Taghavian, N. (2019). Cultural Study of the Relationship between Mountain and the City. SOCIO-SPATIAL STUDIES, 3(5), 1-12.
King, N. (1998). Template analysis, In: Symon, G. and Cassell, C., Eds. Qualitative method and analysis in organizational research, London: Sage.
King, N. & Horrocks, C. (2010). Interviews in Qualitative research, London: Sage.
Marshall, M.N. (1996). Sampling for qualitative research, Family Practice, 13(6), 522-525.
Ryan, G.W. & Bernard, H.R. (2000). Data Management and Analysis Methods, In: Denzin, N. K. Lincoln, Y. S. (Eds.), Handbook of qualitative research, 769-802, Thousand Oaks, CA: Sage.